Gujarat Forest Guard Protest: ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગરની સત્યાગ્રહ છાવણીમાં 28 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ રાજ્યભરમાંથી આવેલા વનરક્ષક અને વનપાલ કર્મચારીઓએ પોતાની પાંચ મુખ્ય માગણીઓ સાથે આંદોલન શરૂ કર્યું છે. ગુજરાત રાજ્ય વનરક્ષક કર્મચારી મંડળના નેજા હેઠળ કર્મચારીઓ સામૂહિક રજા પર ઉતરી ધરણાં કરી રહ્યા છે. કર્મચારીઓના જણાવ્યા મુજબ, લાંબા સમયથી રજૂઆતો કરવા છતાં તેમની માગણીઓનો સંતોષકારક ઉકેલ આવ્યો નથી. તેથી હવે સરકાર પાસેથી લેખિત ખાતરી અને યોગ્ય નિર્ણયની માગ સાથે આંદોલન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.

જંગલો, વન્યજીવો અને કુદરતી સંપત્તિની સુરક્ષાની જવાબદારી સંભાળતા કર્મચારીઓના આંદોલનને કારણે વન વિભાગની કામગીરી પર અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. કર્મચારીઓનું કહેવું છે કે તેઓ ચોમાસામાં, મોડી રાત્રે અને જોખમી પરિસ્થિતિઓમાં પણ ફરજ બજાવે છે, પરંતુ તેમની જવાબદારી અને જોખમની સરખામણીએ પગાર, સુરક્ષા અને અન્ય સુવિધાઓ પૂરતી નથી.

વનરક્ષક અને વનપાલના ગ્રેડ પેમાં સુધારાની માગ

આંદોલનની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ માગણીઓમાં વનરક્ષક અને વનપાલના ગ્રેડ પેમાં સુધારો કરવાનો મુદ્દો સામેલ છે. કર્મચારીઓની માગ મુજબ, વર્ગ-3ના વનરક્ષકનો ગ્રેડ પે વધારીને ₹2,800 કરવામાં આવે. જ્યારે વનપાલ માટે ₹4,200 ગ્રેડ પે નક્કી કરવામાં આવે.

કર્મચારીઓનું કહેવું છે કે તેમની ફરજના કલાકો, જવાબદારીઓ અને જોખમી કામગીરીને ધ્યાનમાં રાખીને પગારધોરણમાં સુધારો થવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, કર્મચારીઓએ ગ્રેડ પેમાં રહેલી વિસંગતતાઓનો પણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.

આંદોલનમાં જોડાયેલા કર્મચારી કિરણબા ગોવિલે જણાવ્યું કે ગ્રેડ-4ના કેટલાક કર્મચારીઓનો ગ્રેડ પે ₹1,900 છે, જ્યારે વન વિભાગના કર્મચારીઓનો ગ્રેડ પે ₹1,800 છે. તેમના મતે, આ તફાવત દૂર કરીને પગારધોરણમાં ન્યાયસંગત સુધારો થવો જોઈએ.

જોખમી ફરજ માટે સિક્યુરિટી અને રિસ્ક એલાઉન્સની માગ

વનકર્મીઓની બીજી મહત્ત્વપૂર્ણ માગ જોખમી ફરજના બદલામાં સુરક્ષા ભથ્થું એટલે કે સિક્યુરિટી એલાઉન્સ અથવા રિસ્ક એલાઉન્સ આપવાની છે. વનરક્ષકોને જંગલ વિસ્તારમાં પેટ્રોલિંગ કરવું પડે છે. ઘણી વખત તેમને મોડી રાત્રે ફરજ બજાવવી પડે છે અને હિંસક વન્યજીવો તથા શિકારીઓનો સામનો કરવો પડે છે.

કર્મચારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આવી કામગીરી દરમિયાન તેમના જીવને જોખમ રહે છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં કર્મચારીઓ પર હુમલાની ઘટનાઓ પણ બની છે. તેથી જોખમી ફરજને અનુરૂપ વિશેષ સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ભથ્થું મળવું જોઈએ.

કિરણબા ગોવિલે પણ આંદોલન દરમિયાન જણાવ્યું કે વનકર્મીઓની જોખમી ફરજોને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા ભથ્થું આપવાની માગ લાંબા સમયથી કરવામાં આવી રહી છે. કર્મચારીઓનું કહેવું છે કે તેમની ફરજની પ્રકૃતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર આ માગ પર નિર્ણય લે.

રજાના દિવસે કરેલી ફરજનું પૂરું વળતર ચૂકવવાની માગ

વનકર્મીઓની ત્રીજી માગ રજાના દિવસે બજાવેલી ફરજનું યોગ્ય વળતર આપવાની છે. કર્મચારીઓના જણાવ્યા મુજબ, વન વિભાગમાં કર્મચારીઓને જંગલ અને વન્યજીવોની સુરક્ષા માટે સતત સતર્ક રહેવું પડે છે. સામાન્ય રજાના દિવસોમાં પણ જરૂરિયાત મુજબ ફરજ બજાવવી પડે છે.

હાલમાં વર્ષ દરમિયાન માત્ર 48 દિવસની રજાના પગારની મર્યાદા હોવાનો કર્મચારીઓનો દાવો છે. તેઓ આ મર્યાદા દૂર કરવાની માગ કરી રહ્યા છે. તેમની માગ મુજબ, વર્ષ દરમિયાન રજાના દિવસે જેટલા દિવસ ફરજ બજાવવામાં આવે, તે તમામ દિવસોનું વળતર મૂળ પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા (DA)ના આધારે ચૂકવવામાં આવે.

કર્મચારીઓનું કહેવું છે કે સતત ફરજ બજાવ્યા છતાં રજાના દિવસોનું પૂરતું વળતર ન મળવાથી તેમની સાથે અન્યાય થાય છે. તેથી આ નીતિમાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે.

સીધી ભરતી બંધ કરીને લાયક કર્મચારીઓને પ્રમોશન આપવાની માગ

આંદોલનની ચોથી માગ ભરતી અને બઢતીની નીતિ સાથે જોડાયેલી છે. વનકર્મીઓનું કહેવું છે કે વનપાલ અને RFO એટલે કે રેન્જ ફોરેસ્ટ ઑફિસરની જગ્યાઓ પર સીધી ભરતી કરવાને બદલે વિભાગમાં વર્ષોથી ફરજ બજાવતા અને પ્રમોશન માટે લાયક કર્મચારીઓને તક આપવી જોઈએ.

કર્મચારી મંડળની માગ છે કે વનપાલની જગ્યાઓ પર સીધી ભરતીની પ્રક્રિયા બંધ કરીને લાયક વનરક્ષકોને પ્રમોશન આપવામાં આવે. તેવી જ રીતે RFOનું મહેકમ ખોલીને લાયક કર્મચારીઓને બઢતી આપવાની માગ પણ કરવામાં આવી છે.

આંદોલનમાં જોડાયેલા કર્મચારી આગેવાન પ્રશાંત જીવાળાના જણાવ્યા મુજબ, ઘણા વનરક્ષકોને નોકરી કરતાં આશરે 10 વર્ષ થઈ ગયાં હોવા છતાં તેઓ પ્રમોશનની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે અનુભવી કર્મચારીઓને બઢતી આપવાથી તેમની લાંબા સમયની સેવા અને કામગીરીને યોગ્ય માન્યતા મળશે.

બદલીની પેન્ડિંગ અરજીઓનો નિકાલ કરવાની માગ

વનકર્મીઓની પાંચમી માગ બદલીના પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવવાની છે. અનેક કર્મચારીઓ વર્ષોથી પોતાના વતન અને પરિવારથી દૂર રહીને નોકરી કરી રહ્યા છે. કર્મચારીઓના જણાવ્યા મુજબ, પોતાના જિલ્લા અથવા વતનની નજીક બદલી મેળવવા માટે કરવામાં આવેલી અરજીઓ લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ છે.

કર્મચારીઓએ માગ કરી છે કે આ અરજીઓનો ઝડપથી નિકાલ કરવામાં આવે. ખાસ કરીને પતિ-પત્ની બંને નોકરી કરતા હોય તેવા કિસ્સાઓ, માતા-પિતાની જવાબદારી અને બાળકોના શિક્ષણ જેવી પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને બદલીના નિર્ણયો લેવામાં આવે.

કિરણબા ગોવિલે જણાવ્યું કે ઘણા કર્મચારીઓ લાંબા સમયથી ઘરથી દૂર ફરજ બજાવી રહ્યા છે. પરિવારની જવાબદારીઓને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને વતનની નજીક બદલી અને પાત્રતા મુજબ પ્રમોશન આપવાની જરૂર છે.

સરકારના નિર્ણય સુધી આંદોલન ચાલુ રાખવાની ચીમકી

ગાંધીનગરની સત્યાગ્રહ છાવણીમાં એકત્ર થયેલા કર્મચારીઓએ સૂત્રોચ્ચાર કરીને પોતાની માગણીઓ સ્વીકારવાની માગ કરી હતી. ગુજરાત રાજ્ય વનરક્ષક કર્મચારી મંડળના આગેવાનોએ જણાવ્યું છે કે પાંચેય મુદ્દાઓ અંગે સરકાર તરફથી સંતોષકારક નિર્ણય નહીં આવે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રાખવામાં આવશે.

કર્મચારીઓની સામૂહિક રજાને કારણે વન વિભાગની દૈનિક કામગીરી, વન્યજીવોની દેખરેખ અને રેસ્ક્યૂ કામગીરી પર અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, આ કામગીરી પર કેટલી અસર પડી છે તેની ચોક્કસ વિગતો ઉપલબ્ધ નથી.

હવે આંદોલનનો ઉકેલ લાવવા માટે સરકાર અને વનકર્મીઓ વચ્ચે વાતચીત થાય છે કે નહીં તે મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે. કર્મચારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની પાંચ મુખ્ય માગણીઓ અંગે લેખિત ખાતરી અથવા સંતોષકારક નિર્ણય મળ્યા બાદ જ આંદોલન સમેટવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવશે.