Chhattisgarh Asaram Book Controversy: છત્તીસગઢના બલરામપુર જિલ્લામાં આવેલી એક સરકારી શાળામાં વિદ્યાર્થીઓને બળાત્કારના દોષિત આસારામ સાથે સંબંધિત પુસ્તક વહેંચવામાં આવતાં વિવાદ ઊભો થયો છે. વાલીઓની ફરિયાદ બાદ શિક્ષણ વિભાગે તપાસ શરૂ કરી છે અને શાળાના આચાર્ય મહેશ પ્રજાપતિને તેમના પદ પરથી હટાવીને ઉપશિક્ષણ નિયામકની કચેરી સાથે જોડ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તક શા માટે આપવામાં આવ્યું હતું અને પરીક્ષાની તૈયારી માટે તેને વાંચવાની સૂચના અપાઈ હતી કે નહીં, તેની તપાસ ચાલી રહી છે.

વાલીઓની ફરિયાદ બાદ શિક્ષણ વિભાગે તપાસ શરૂ કરી

આ ઘટના બલરામપુર જિલ્લાના રઘુનાથનગર સ્થિત સ્વામી આત્માનંદ શાળાની છે. વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તક આપવામાં આવ્યા બાદ તેઓ તેને ઘરે લઈ ગયા હતા અને માતા-પિતાને બતાવ્યું હતું. પુસ્તક જોયા પછી વાલીઓએ સંબંધિત અધિકારીઓ સમક્ષ ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

વાલીઓએ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે જાતીય ગુનામાં દોષિત ઠરેલા આસારામ સાથે સંકળાયેલી સંસ્થા દ્વારા પ્રકાશિત સામગ્રી બાળકોને શા માટે આપવામાં આવી. આ ફરિયાદોને પગલે જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી નરેન્દ્ર નિરાપુરેએ તપાસના આદેશ આપ્યા હતા.

ત્યારબાદ વાડ્રફનગરના બ્લૉક શિક્ષણ અધિકારી શ્યામ કિશોર જયસ્વાલે શાળાની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓનાં નિવેદનો નોંધ્યાં હતાં, જેથી પુસ્તકના વિતરણ પાછળની હકીકત જાણી શકાય.

‘સંસ્કાર સરિતા’ પુસ્તકમાં આસારામનાં ચિત્રો હોવાની માહિતી

તપાસ દરમિયાન કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમને આપવામાં આવેલા ‘સંસ્કાર સરિતા’ નામના પુસ્તકમાં આસારામનાં ચિત્રો અને તેમના વિચારો પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. આસારામ સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાના કેટલાક લોકો શાળામાં આવ્યા ત્યારે આચાર્ય મહેશ પ્રજાપતિએ વિદ્યાર્થીઓને આ પુસ્તક વહેંચ્યું હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે.

આ પુસ્તક વિદ્યાર્થીઓને આપવાની મંજૂરી કોણે આપી હતી, શાળાના આચાર્યએ પોતાની રીતે નિર્ણય લીધો હતો કે અન્ય કોઈની સૂચના પર પુસ્તક વહેંચવામાં આવ્યું હતું અને વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષામાં તેના આધારે તૈયારી કરવા કહેવામાં આવ્યું હતું કે નહીં, તે બાબતોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

શિક્ષણ વિભાગે હાલ આચાર્યને શાળાના વડા તરીકેની જવાબદારીમાંથી દૂર કર્યા છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ આ મામલે આગળની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

આસારામ બે બળાત્કારના કેસમાં દોષિત

આસારામ 31 ઑગસ્ટ, 2013થી જેલમાં છે. તે બળાત્કારના બે અલગ કેસમાં દોષિત ઠર્યો છે. તેની સામે પોક્સો (POCSO) કાયદા અને અનુસૂચિત જાતિ તથા અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ હેઠળ પણ કાનૂની કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

જાન્યુઆરી 2023માં ગાંધીનગરની સેશન્સ કોર્ટે 2001થી 2006 દરમિયાન મોટેરા આશ્રમમાં 16 વર્ષની કિશોરી પર અનેક વખત બળાત્કાર કરવાના કેસમાં આસારામને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.

આ કેસમાં તેને ભારતીય દંડ સંહિતાની વિવિધ કલમો હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હતો. તેમાં બળાત્કાર, અકુદરતી ગુનો, ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં રાખવું, હુમલો અથવા ગુનાહિત બળપ્રયોગ, છેડતી અને ગુનાહિત ધમકી જેવા ગુનાઓનો સમાવેશ થાય છે.

સુરતની મહિલા અનુયાયી સાથે જાતીય શોષણના કેસમાં પણ સજા

આસારામને 2013માં નોંધાયેલા અન્ય એક કેસમાં પણ ગાંધીનગરની અદાલતે આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી. આ કેસમાં અમદાવાદ નજીક મોટેરા સ્થિત આશ્રમમાં 2001થી 2006 દરમિયાન સુરતની એક મહિલા અનુયાયીનું અનેક વખત જાતીય શોષણ કરવાનો આરોપ હતો.

આ કેસમાં તેને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 376(2)(c) હેઠળ બળાત્કાર, કલમ 377 હેઠળ અકુદરતી ગુનો, કલમ 342 હેઠળ ગેરકાયદેસર અટકાયત, કલમ 354 હેઠળ મહિલાની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડવાના ઇરાદે હુમલો અથવા બળપ્રયોગ, કલમ 357 હેઠળ ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં રાખવાના પ્રયાસ દરમિયાન બળપ્રયોગ અને કલમ 506 હેઠળ ગુનાહિત ધમકીના ગુનાઓમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હતો.

ધાર્મિક નેતાથી વિવાદો સુધીની સફર

એક સમયે આસારામને અગ્રણી ધાર્મિક નેતા તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. 1970ના દાયકામાં તેણે અમદાવાદમાં સાબરમતી નદીના કિનારે પોતાનો પ્રથમ આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. ત્યારબાદ તેની પ્રવૃત્તિઓનો વિસ્તાર થયો અને તેણે કરોડો રૂપિયાનું વ્યાપારી સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું હતું.

હાલમાં છત્તીસગઢની શાળામાં પુસ્તક વિતરણનો મામલો તપાસ હેઠળ છે. શિક્ષણ વિભાગની તપાસમાં પુસ્તક વહેંચવા પાછળની જવાબદારી અને વિદ્યાર્થીઓને તે વાંચવા અંગે કોઈ સૂચના આપવામાં આવી હતી કે નહીં, તે સ્પષ્ટ થવાનું બાકી છે.