UP Voter List Controversy: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં મતદાર યાદીને લઈને રાજકીય વિવાદ વકર્યો છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી ગાયબ હોવાનો દાવો કર્યા બાદ સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે BJP પર ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ આચરવાનું કાવતરું ઘડવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. અખિલેશના કહેવા મુજબ, BJP અન્ય રાજ્યોમાંથી લોકોને ઉત્તર પ્રદેશમાં લાવીને મતદાર યાદીમાં તેમનાં નામ નોંધાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.

આ વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે, જ્યારે ચૂંટણી પંચ રાજ્યમાં SIRની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા બાદ મતદાર યાદીનું વિશેષ સંક્ષિપ્ત પુનરીક્ષણ એટલે કે SSR આગળ વધારી રહ્યું છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ પાત્ર નાગરિકોને મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા, સુધારા કરાવવા અને ખોટી નોંધણી સામે વાંધો રજૂ કરવાની તક મળશે.

અખિલેશ યાદવે BJP પર શું આરોપ લગાવ્યો?

અખિલેશ યાદવે કહ્યું કે જો મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથનો 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ હોવાનો દાવો સાચો હોય, તો BJP આ મુદ્દે સંગઠનાત્મક બેઠકો યોજીને રાજકીય તૈયારી કરી રહી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે BJP મધ્ય પ્રદેશ, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ, બિહાર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ સહિત અન્ય રાજ્યોમાંથી લોકોને ઉત્તર પ્રદેશમાં લાવીને મતદાર તરીકે નોંધાવવાની યોજના બનાવી રહી છે.

અખિલેશના મતે, BJPની બેઠકોમાં એવા મતદારોનાં નામો અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે, જેમનાં નામ સ્થળાંતર અથવા અન્ય કારણોસર મતદાર યાદીમાંથી દૂર થયાં હોવાનું કહેવાય છે. તેમણે આ સમગ્ર કવાયતને ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ આચરવાના કથિત કાવતરા તરીકે રજૂ કરી છે.

समाजवादी पार्टी, उत्तर प्रदेश
19, विक्रमादित्य मार्ग, लखनऊ
प्रकाशन/प्रसारण हेतु-
दिनांकः 13.11.2026
समाजवादी पार्टी के राष्ट्रीय अध्यक्ष एवं पूर्व मुख्यमंत्री श्री अखिलेश यादव ने कहा है कि भाजपा मतदाता सूची में फर्जी और शिफ्ट हुए वोटों को दोबारा जुड़वाने की साजिश कर रही है। भाजपा की तैयारी है कि उसके अनरजिस्टर्ड, अंडरग्राउण्ड, सुरंग जीवी लोग मिलकर मध्य प्रदेश, झारखंड, छत्तीसगढ़, बिहार, हिमांचल प्रदेश, उत्तराखण्ड और अन्य जगहों के लोगों को लाकर उनके वोट बनवा दें, क्योंकि भाजपा वोट के मामले में हार गयी है। अगर वोटरलिस्ट से 1 करोड़ 27 लाख वोट कट गये हैं। 31 हजार वोट हर विधानसभा में कम हो गये हैं तो भाजपा की कितनी सीटे बचेगी। चुनाव में भाजपा का पता नहीं चलेगा। विधानसभा चुनाव में हार के डर से भाजपा बड़ी साजिश और प्लानिंग कर रही है। मतदाता सूची में बड़े पैमाने पर हेराफरी की साजिश कर रही है।
श्री अखिलेश यादव ने कहा कि भाजपा षडयंत्रकारी है। आशंका है कि जिस दिन वोट पड़ेगा बूथ के अन्दर और बाहर अलग-अलग वोटरलिस्ट हो सकती है।
शुक्रवार को समाजवादी पार्टी के प्रदेश मुख्यालय लखनऊ में आयोजित प्रेस कांफ्रेस में श्री अखिलेश यादव ने समाजवादी पार्टी के नेताओं, कार्यकर्ताओं और समर्थकों को हरस्तर पर सावधान और सतर्क रहने को कहा। उन्होंने एसआईआर के दौरान अपना वोट बचाने और वोटरलिस्ट में मतदाताओं का नाम जुड़वाने के लिए सभी कार्यकर्ताओं को बधाई देते हुए कहा कि सभी लोग पूरी तरह से सावधान रहे, नहीं तो वोट डालने जाएंगे तो बता दिया जाएगा कि वोटरलिस्ट में वोट नहीं है और भगा दिया जाएगा।
श्री अखिलेश यादव ने आधारकार्ड और वोटरआईडी मेटल का बनाने का सुझाव देते हुए कहा कि मतदाता सूची को आधार कार्ड से जोड़ा जाए। सभी का बायोमेट्रिक है। मतदान बायोमैट्रिक के जरिए हो। इससे पारदर्शिता आएगी। फर्जी वोट और मतदान पर रोक लेगी।
श्री यादव ने कहा कि सरकार और चुनाव आयोग के बीच क्या सांठ-गांठ है? विपक्ष को चुनाव आयोग से कोई जानकारी नहीं मिलती और मुख्यमंत्री जी को सब पता चल जाता है। चुनाव आयोग बताए कि एक करोड़ 27 लाख हिन्दू वोट कटने की बात सच है या झूठ। श्री यादव ने कहा कि मुख्यमंत्री जी ने एक करोड़ 27 लाख हिन्दू वोट कटने की बात किसी साजिश और गहरे षडयंत्र के तहत कही है। साजिश के तहत इतने वोट कटने का डर फैलाया जा रहा है। मुख्यमंत्री पद और गोपनीयता की शपथ लिया हैं, वह कैसे कह सकते है कि एक करोड़ 27 लाख हिन्दूओं के वोट कट गये। श्री यादव ने कहा कि हम यंू कहे कि जो वोट कटे हैं उसमें से 90 फीसदी पीडीए का वोट हैं या पीडीए का एक करोड़ वोट कट गया है। उन्होंने कहा कि लगता है कि चुनाव आयोग ने मुख्यमंत्री जी के इस बयान के बाद उन्हें धमकाया है इसीलिए अब दो दिन से वोट कटने का बयान नहीं दे रहे हैं।
श्री अखिलेश यादव ने कहा कि विधानसभा चुनाव की तैयारी शुरू हो गयी है। समाजवादी पार्टी के नेता, कार्यकर्ता पीडीए प्रहरी चुनाव की तैयारी कर रहे है। उन्होंने पार्टी के नेताओं कार्यकर्ताओं का धन्यवाद करते हुए कहा कि सभी ने मतदाताओं का नाम वोटरलिस्ट में जुड़वाया। वोट बचाया। भाजपा और चुनाव आयोग को टेक्निकल सपोर्ट करने वाली टीम के तमाम प्रयासों के बाद अपना वोट बचाने में कामयाब रहे।
श्री अखिलेश यादव ने कहा कि भाजपा सरकार ने प्रदेश की कानून व्यवस्था, शिक्षा, स्वास्थ्य, सब बर्बाद कर दिया। एनसीआरबी के आंकड़ों से स्पष्ट है कि भाजपा सरकार में दलितों पर अपराध सबसे ज्यादा हुए हैं। महिलाओं के खिलाफ अपराध में उत्तर प्रदेश नम्बर एक पर है। साइबर अपराध में यूपी नम्बर एक है। पुलिस हिरासत में लोगों की मौतों के मामले में यूपी नम्बर एक पर है। भाजपा सरकार में जेल में सबसे ज्यादा पीडीए समाज के लोग है। सबसे ज्यादा फर्जी एनकांउण्टर पीडीए समाज के लोगों का हुआ है। मुख्यमंत्री जी ने अपनी राजनीतिक छवि चमकाने के लिए सूचना विभाग का बजट कई गुना बढ़ा दिया है। वह प्रधानमंत्री जी से भी ज्यादा पैसा अपने राजनीतिक चेहरे को चमकाने के लिए खर्च कर रहे हैं।
https://t.co/gTGZ3CeWgG

— Samajwadi Party (@samajwadiparty) November 13, 2026

86 અનામત બેઠકોના પ્રમુખો સાથે બેઠક

શુક્રવારે અખિલેશ યાદવ સમાજવાદી પાર્ટીના મુખ્યાલયમાં 86 અનામત વિધાનસભા બેઠકોના વિધાનસભા પ્રમુખો સાથે ચૂંટણી સમીક્ષા બેઠકમાં સામેલ થયા હતા. આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓ અને મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ આ બેઠકના મુખ્ય વિષયો રહ્યા હતા.

યોગી આદિત્યનાથે કર્યો હતો 1.27 કરોડ નામ ગાયબ હોવાનો દાવો

મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે દાવો કર્યો હતો કે SIR બાદ ઉત્તર પ્રદેશની વિધાનસભા મતદાર યાદીમાંથી 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ છે, જ્યારે મુસ્લિમ મતદારોની સંખ્યામાં 1.65 ટકાનો વધારો થયો છે. તેમણે પંચાયત અને વિધાનસભાની મતદાર યાદીઓ વચ્ચે મોટો તફાવત હોવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો.

યોગીના જણાવ્યા અનુસાર, પંચાયતની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા આશરે 66 લાખ લોકોનાં નામ વિધાનસભાની યાદીમાં મળી રહ્યાં નથી. તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે આશરે 55 લાખ હિન્દુ મતદારો સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ લઈ રહ્યા છે, પરંતુ તેમનાં નામ વિધાનસભાની મતદાર યાદીમાં નથી. 18થી 19 વર્ષની વયજૂથના આશરે 4.5 લાખ યુવા મતદારોનાં નામ પણ યાદીમાં ન હોવાનો તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

BJPએ પાત્ર મતદારોનાં નામ યાદીમાં સામેલ કરવાની માગ સાથે ચૂંટણી પંચને આવેદનપત્ર આપ્યું છે. યોગીએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે આટલી મોટી સંખ્યામાં નામો કેવી રીતે ગાયબ થયાં અને તેના માટે જવાબદાર કોણ છે.

BJPએ મતદાર યાદી માટે સંગઠનાત્મક અભિયાન તેજ કર્યું

યોગીના નિવેદન બાદ BJPએ ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદી સુધારવા માટે સંગઠનાત્મક કામગીરી વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. લખનૌમાં યોજાયેલી બેઠકમાં મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ, નાયબ મુખ્યમંત્રી કેશવ પ્રસાદ મૌર્ય અને પ્રદેશ BJP પ્રમુખ પંકજ ચૌધરીએ પક્ષના નેતાઓને મતદાર યાદી પર વિશેષ ધ્યાન આપવા સૂચના આપી હતી.

પક્ષના નેતાઓને દરેક વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં 10 હજારથી 25 હજાર સુધીના પાત્ર મતદારોનાં નામ ફરી ઉમેરાવવાનું લક્ષ્ય આપવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે. 1.27 કરોડ નામોને 403 વિધાનસભા બેઠકોમાં વહેંચવામાં આવે તો સરેરાશ એક બેઠક દીઠ આશરે 31 હજાર મતદારો થાય છે. આગામી એક મહિના સુધી અન્ય કાર્યક્રમોની સરખામણીએ મતદાર યાદી પર વધુ ધ્યાન આપવાની યોજના છે. આ માટે મતદાન મથક સ્તરે કાર્યકરો અને એજન્ટોને સક્રિય કરવામાં આવશે.

સ્થળાંતર કરનારા અને નવા મતદારો પર નજર

BJPની વ્યૂહરચનામાં એક વિધાનસભા મતવિસ્તારમાંથી બીજા મતવિસ્તારમાં સ્થળાંતર કરનારા, રોજગાર માટે અન્ય રાજ્યોમાં ગયેલા, શહેરી વિસ્તારમાંથી ગ્રામ્ય સરનામે નામ નોંધાવનારા અને 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરનારા નવા મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. મહિલાઓનાં નામ મતદાર યાદીમાં નોંધાયાં ન હોય તો તેમને પણ જોડવાની કામગીરી કરવામાં આવશે.

પક્ષના એક હોદ્દેદારના જણાવ્યા અનુસાર, SIR દરમિયાન કેટલાક શહેરી મતદારોએ ગ્રામ્ય સરનામે નામ નોંધાવ્યાં હતાં. હવે આવા મતદારોનો સંપર્ક કરીને તેમના નામ ફરી શહેરી મતવિસ્તારમાં નોંધાવવામાં મદદ કરવાની યોજના છે. અન્ય રાજ્યોમાં મતદાર તરીકે નોંધાયેલા લોકોને પણ ઉત્તર પ્રદેશમાં નામ નોંધાવવા માટે સંપર્ક કરવામાં આવી શકે છે. જોકે, મતદાર તરીકે નોંધણી માટે વ્યક્તિનું સામાન્ય નિવાસસ્થાન અને કાનૂની પાત્રતા જરૂરી છે. એક વ્યક્તિનું એકથી વધુ મતવિસ્તારમાં નામ નોંધાવવું નિયમોની વિરુદ્ધ છે.

મુસ્લિમ બહુમતીવાળી બેઠકો અંગે પણ ચર્ચા

અહેવાલ મુજબ, BJP મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતી અને અગાઉ પક્ષનું પ્રદર્શન નબળું રહ્યું હોય તેવી કેટલીક બેઠકો પર ઓછું ધ્યાન આપવાની વ્યૂહરચના બનાવી રહી છે. બીજી તરફ, જ્યાં મોટી સંખ્યામાં હિન્દુ મતદારોનાં નામ દૂર થયાં હોવાની વાત છે અને નામ ફરી ઉમેરાવવાથી ચૂંટણીમાં અસર થઈ શકે છે, ત્યાં વધુ કાર્યકરો તહેનાત કરવાની યોજના છે.

2022ની ચૂંટણીનાં પરિણામો પણ ચિંતાનું કારણ

BJPની મતદાર યાદી અંગેની સક્રિયતા પાછળ 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીનાં પરિણામો પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. તે ચૂંટણીમાં પક્ષે કેટલીક બેઠકો માત્ર 1,500થી 3,000 મતના તફાવતથી જીતી હતી. આવી બેઠકો પર પાંચથી દસ હજાર મતદારોનાં નામ ઓછાં હોય તો ચૂંટણીના પરિણામ પર અસર પડી શકે છે.

BJPના નેતાઓએ 2017 અને 2022ની ચૂંટણીમાં BJP અને સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચેના મતના તફાવતની પણ ચર્ચા કરી હતી. 2017માં બંને પક્ષો વચ્ચે આશરે 1.55 કરોડ મતનો તફાવત હતો, જે 2022માં ઘટીને લગભગ 85 લાખ રહ્યો હતો. તેથી પાત્ર મતદારોનાં નામ ફરી યાદીમાં સામેલ કરાવવાની કામગીરીને પક્ષ મહત્ત્વપૂર્ણ માની રહ્યો છે.

SIR બાદ મતદારોની સંખ્યામાં 2.04 કરોડનો ઘટાડો

ઉત્તર પ્રદેશમાં SIRની પ્રક્રિયા 27 ઑક્ટોબર 2025ના રોજ શરૂ થઈ હતી અને 10 એપ્રિલ 2026ના રોજ અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી હતી. ચૂંટણી પંચના આંકડા અનુસાર, પ્રક્રિયા પહેલાં રાજ્યમાં આશરે 15.44 કરોડ મતદારો નોંધાયેલા હતા. અંતિમ યાદીમાં આ સંખ્યા ઘટીને આશરે 13.39 કરોડ થઈ હતી. એટલે કે કુલ મતદારોની સંખ્યામાં લગભગ 2.04 કરોડનો ચોખ્ખો ઘટાડો નોંધાયો હતો.

17 નવેમ્બરે મતદાર યાદીનો મુસદ્દો થશે જાહેર

હવે SSRની પ્રક્રિયા હેઠળ ઉત્તર પ્રદેશની મતદાર યાદીનો મુસદ્દો 17 નવેમ્બર 2026ના રોજ જાહેર થવાનો છે. અગાઉ આ તારીખ 12 નવેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ચૂંટણી પંચે તેને પાંચ દિવસ આગળ વધારી હતી. મુસદ્દો જાહેર થયા બાદ નાગરિકોને નામ ઉમેરવા, દૂર કરવા અથવા વિગતોમાં સુધારો કરાવવા માટે દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની તક મળશે.

2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં મતદાર યાદીનો મુદ્દો BJP અને સમાજવાદી પાર્ટી વચ્ચે રાજકીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે. યોગી આદિત્યનાથ ગાયબ થયેલાં નામો અંગે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે, જ્યારે અખિલેશ યાદવ BJPની કામગીરી પર શંકા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. હવે SSR દરમિયાન જાહેર થનારી યાદી અને તેના પર આવનારા દાવા-વાંધા આ વિવાદમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.