MPLADS Grant Scam Gujarat: ગુજરાતની સરકારી શાળાઓમાં ગરીબ અને સામાન્ય પરિવારોના બાળકોને આધુનિક શિક્ષણ મળે તે માટે સાંસદોની સ્થાનિક વિસ્તાર વિકાસ યોજના એટલે કે MPLADS હેઠળ કરોડો રૂપિયાની ગ્રાન્ટ ફાળવવામાં આવે છે. આ નાણાંમાંથી સ્માર્ટ ક્લાસ, સ્માર્ટ બોર્ડ, ડિજિટલ શિક્ષણ, સ્માર્ટ બાલવાટિકા, પીવાના પાણી, આરોગ્ય અને અન્ય જાહેર ઉપયોગી કામો થઈ શકે છે. જોકે ગુજરાતના પાટણ, વડોદરા, સુરત અને છોટા ઉદયપુર જિલ્લામાં કરવામાં આવેલા ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી ચેકમાં ગ્રાન્ટના ઉપયોગ અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવતી વિગતો સામે આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
એક સાંસદને પાંચ વર્ષમાં મળે છે ₹25 કરોડ સુધીની ગ્રાન્ટ
MPLADS હેઠળ દરેક સાંસદને દર વર્ષે ₹5 કરોડ સુધીની વિકાસ ગ્રાન્ટ ફાળવવામાં આવે છે. પાંચ વર્ષના સામાન્ય કાર્યકાળ દરમિયાન આ રકમ ₹25 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે આ પૈસા સીધા સાંસદના બેંક ખાતામાં જમા થતા નથી. સાંસદ પોતાના મતવિસ્તારમાં લોક ઉપયોગી કામોની ભલામણ કરે છે અને ત્યારબાદ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા નિયમો મુજબ કામ મંજૂર કરીને ટેન્ડર પ્રક્રિયા અને અમલીકરણ કરવામાં આવે છે.
આ ગ્રાન્ટનો હેતુ સ્થાનિક જરૂરિયાતોને પૂરી કરવાનો છે. ખાસ કરીને સરકારી શાળાઓમાં ડિજિટલ શિક્ષણ માટે સ્માર્ટ બોર્ડ અને સ્માર્ટ ક્લાસ જેવી સુવિધાઓ ઉભી કરવાનું પણ તેમાં સામેલ છે. ત્યારે આ નાણાંનો જમીન પર કેટલો અને કેવી રીતે ઉપયોગ થાય છે તે અંગે દેખરેખની જવાબદારી પણ મહત્વની બની જાય છે.
₹5 લાખના સ્માર્ટ ક્લાસ સામે માત્ર ટીવી અને એન્ડ્રોઇડ બોક્સ હોવાનો દાવો
પાટણની 18 સરકારી શાળાઓમાં સાંસદ ગ્રાન્ટમાંથી સ્માર્ટ ક્લાસ અને સ્માર્ટ બોર્ડ માટે ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હોવાનો ઉલ્લેખ છે. અહીં દરેક શાળા માટે ₹4,98,875 એટલે કે લગભગ ₹5 લાખનું એકસરખું બિલ બનાવાયું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ગ્રાઉન્ડ તપાસમાં કેટલાક સ્થળોએ સ્માર્ટ ક્લાસના નામે સામાન્ય કંપનીનું LED ટીવી અને એન્ડ્રોઇડ બોક્સ જ જોવા મળ્યા હોવાનો આક્ષેપ છે. તપાસના દાવા મુજબ બજારમાં આવું સેટઅપ અંદાજે ₹25,000થી ₹30,000માં ઉપલબ્ધ હોવા છતાં તેના માટે લગભગ ₹5 લાખનો ખર્ચ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. જો આ તફાવતની સત્તાવાર તપાસમાં પુષ્ટિ થાય તો સરકારી નાણાંના ઉપયોગ અને બિલિંગ પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થઈ શકે છે.
સ્માર્ટ બાલવાટિકાના નામે જૂના રૂમને રંગરોગાન કરવાનો આક્ષેપ
વડોદરામાં સ્માર્ટ બાલવાટિકા માટે કરવામાં આવેલા ખર્ચ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. મકરપુરા વિસ્તારની ગીજુભાઈ બધેકા પ્રાથમિક શાળા સહિત લક્ષ્મીપુરા, અલકાપુરી અને સયાજીગંજ વિસ્તારની સરકારી શાળાઓમાં સ્માર્ટ બાલવાટિકા માટે આશરે ₹4 લાખનો ખર્ચ દર્શાવાયો હોવાનો દાવો છે.
ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી ચેક દરમિયાન કેટલીક જગ્યાએ નવી સુવિધા અથવા નવા રમકડાંના બદલે વર્ષો જૂના રૂમમાં માત્ર રંગરોગાન અને સામાન્ય પોસ્ટર લગાવવામાં આવ્યા હોવાનો આક્ષેપ થયો છે. કેટલાક કામોમાં ₹4 લાખથી વધુના બિલ પાસ કરાયા હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. બે અલગ-અલગ કદના RCC શેડ માટે પણ એકસરખા બિલ બનાવાયા હોવાના આક્ષેપે પ્રક્રિયા અંગે વધુ સવાલો ઊભા કર્યા છે.
પાટણમાં એક જ પ્રકારના બિલને લઈને પણ સવાલ
પાટણની એક ઠાકોર સમાજ સંચાલિત શાળામાં ત્રણ ક્લાસરૂમ માટેના કામમાં પણ ખર્ચ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. એક તરફ રૂમના બાંધકામ માટે ₹5 લાખનો ખર્ચ દર્શાવવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો છે, જ્યારે સાધનો માટે પણ અલગથી એટલી જ રકમ દર્શાવવામાં આવી હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રકારના કામોમાં મંજૂર રકમ, વાસ્તવિક કામ, ખરીદાયેલા સાધનો અને બજાર કિંમત વચ્ચે કોઈ મોટો તફાવત છે કે નહીં તે જાણવા માટે ટેકનિકલ અને નાણાકીય તપાસ જરૂરી બને છે.
સાંસદોના જવાબો પર પણ સવાલ
ગ્રાન્ટના ઉપયોગ અંગે સંબંધિત સાંસદો પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. પાટણના સાંસદ ભરતસિંહ ડાભી અને સુરતના સાંસદ મુકેશ દલાલ તરફથી પોતાના મતવિસ્તારમાં ફાળવાયેલી ગ્રાન્ટના ઉપયોગ અંગે જવાબ ન મળ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
વડોદરાના સાંસદે જવાબમાં જણાવ્યું હોવાનું કહેવાય છે કે ગ્રાન્ટના અમલીકરણ અને કામ અંગેની માહિતી સંબંધિત વહીવટી અધિકારી જ આપી શકે. બીજી તરફ છોટા ઉદયપુરના સાંસદ જશુ રાઠવાએ WhatsApp મારફતે મોકલેલા જવાબમાં પોતાની ગ્રાન્ટનો આશરે 40 ટકા હિસ્સો એક જ શૈક્ષણિક સંસ્થા પાછળ વપરાયો હોવાનો બચાવ કર્યો હોવાનું જણાવાયું છે. તેમણે પોતાના પરિવારની કોઈ હસ્તક્ષેપ કે સંડોવણી ન હોવાનું પણ જણાવ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે.
જવાબદારી માત્ર સાંસદોની નહીં, અધિકારીઓની પણ
આ સમગ્ર મામલામાં સવાલ માત્ર સાંસદોની ભૂમિકા સુધી મર્યાદિત નથી. સરકારી નિયમો મુજબ કામ પૂર્ણ થયા બાદ સંબંધિત અધિકારીઓ દ્વારા તેની ભૌતિક ચકાસણી થવી જોઈએ. ત્યારે જો ₹25-30 હજારના સાધન સામે ₹5 લાખનું બિલ હોય તો મંજૂરી, માપણી, ગુણવત્તા ચકાસણી અને ચુકવણી પહેલાં આ તફાવત કેમ ધ્યાનમાં આવ્યો નહીં તે મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
ક્લાસવન અધિકારીઓ, એન્જિનિયરો, ઓડિટરો અને સંબંધિત અમલીકરણ એજન્સીઓએ કામની વાસ્તવિક સ્થિતિ ચકાસી હતી કે નહીં તે પણ તપાસનો વિષય બની શકે છે. જો કાગળ પર સ્માર્ટ ક્લાસ અને જમીન પર માત્ર સામાન્ય ટીવી હોય, તો મંજૂરીથી લઈને ચુકવણી સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયાની તપાસ જરૂરી બને છે.
ગરીબ બાળકોના શિક્ષણના નાણાંનો હિસાબ કોણ આપશે?
આ મુદ્દો માત્ર એક શાળા કે એક જિલ્લાના કામ પૂરતો મર્યાદિત નથી. સરકારી શાળામાં ભણતા ગરીબ પરિવારોના બાળકો માટે ડિજિટલ શિક્ષણની સુવિધા ઉભી કરવા માટે ફાળવાયેલા નાણાંનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તે સીધી રીતે શિક્ષણની ગુણવત્તા સાથે જોડાયેલો છે.
હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે પાટણ, વડોદરા, સુરત અને છોટા ઉદયપુરમાં સામે આવેલા આક્ષેપોની સરકાર સ્વતંત્ર તપાસ કરાવશે કે નહીં? સ્માર્ટ ક્લાસ અને સ્માર્ટ બાલવાટિકા માટે મંજૂર થયેલી રકમ સામે વાસ્તવિક કામની ભૌતિક ચકાસણી થશે કે નહીં? બિલ બનાવનાર એજન્સીથી લઈને મંજૂરી આપનાર અને ચુકવણી કરનાર અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી થશે કે નહીં? અને સૌથી મહત્વનું, જનતાના ટેક્સમાંથી ફાળવાયેલા કરોડો રૂપિયાનો એક-એક રૂપિયો ક્યાં અને કેવી રીતે વપરાયો તેનો સંપૂર્ણ જાહેર હિસાબ ક્યારે મળશે?
