Devbhumi Dwarka Drought: ગુજરાતના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં ઓછા વરસાદ અને મગફળીના પાકને થયેલા નુકસાનને લઈને ખેડૂતોમાં નારાજગી વધી રહી છે. ખેડૂતો અને કોંગ્રેસના આગેવાનોએ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની માગ કરી છે. આ વિરોધના ભાગરૂપે નિષ્ફળ ગયેલા મગફળીના પાકના નમૂનાઓ એકત્ર કરીને મુખ્યમંત્રીને કુરિયર દ્વારા મોકલવામાં આવ્યા હતા. ખેડૂતોનો હેતુ પાકની વાસ્તવિક સ્થિતિ સરકાર સુધી પહોંચાડવાનો અને તાત્કાલિક રાહત માટે ધ્યાન દોરવાનો હતો.
વિરોધ દરમિયાન દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં દુષ્કાળ જાહેર કરવા, સૌની યોજના મારફતે ડેમોમાં પાણી ભરવા, ઘાસચારા વિતરણ કેન્દ્રો શરૂ કરવા, રાહત કામો હાથ ધરવા અને ખેડૂતોનું પાક ધિરાણ માફ કરવાની માગ ઉઠાવવામાં આવી હતી. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ચોમાસું પૂર્ણ થયા બાદ પણ તેમના ખેતરોમાં પાક નિષ્ફળ ગયો છે અને હવે સરકારી સહાયની તાત્કાલિક જરૂર છે.
ઓછા વરસાદને કારણે પાક નિષ્ફળ ગયાનો ખેડૂતોનો દાવો
દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષે ઓછા વરસાદને કારણે ખેતી પર ગંભીર અસર પડી છે. ખાસ કરીને મગફળીના પાકમાં નુકસાન થયું હોવાનું ખેડૂતો કહી રહ્યા છે. ખેડૂતો લાંબા સમયથી સરકારને જિલ્લાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માગ કરી રહ્યા છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ખેતીમાં ખર્ચ કર્યા પછી પણ પૂરતો પાક મળ્યો નથી. આવી સ્થિતિમાં આવકનો આધાર નબળો પડ્યો છે અને આગામી ખેતી માટે નાણાંની વ્યવસ્થા કરવી પણ મુશ્કેલ બની શકે છે. ખેડૂતો સરકાર પાસેથી સર્વે કરાવીને નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવા અને યોગ્ય સહાય જાહેર કરવાની માગ કરી રહ્યા છે.
વિરોધ દરમિયાન એવો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે જ્યારે ચોમાસું ચાલુ હતું ત્યારે સરકાર તરફથી વરસાદ અને પાકની સ્થિતિના અંતિમ આંકડા માટે રાહ જોવાની વાત કરવામાં આવતી હતી. હવે ચોમાસું પૂર્ણ થયા બાદ પણ ખેડૂતોને પાકના નુકસાન અંગે રાહત મળવાની અપેક્ષા છે.
નિષ્ફળ મગફળીના નમૂના મુખ્યમંત્રીને મોકલીને વિરોધ
ખેડૂતો અને કોંગ્રેસના આગેવાનોએ નિષ્ફળ ગયેલી મગફળીના નમૂનાઓ એકત્ર કરીને પાર્સલ તૈયાર કર્યું હતું. આ પાર્સલ મુખ્યમંત્રીને કુરિયર મારફતે મોકલવામાં આવ્યું હતું. વિરોધીઓનો દાવો હતો કે ખેતરમાં મગફળીના છોડ પર પૂરતી ફળીઓ ન આવતાં પાકની સ્થિતિ અત્યંત નબળી રહી છે.
ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, મગફળીની લણણીનો સમય નજીક આવી ગયો હોવા છતાં છોડમાં અપેક્ષિત ઉત્પાદન જોવા મળતું નથી. આથી ખેડૂતોને પાકમાંથી પૂરતી આવક મળવાની આશા ઓછી થઈ છે. નિષ્ફળ પાકના નમૂનાઓ મોકલવાનો નિર્ણય સરકારને માત્ર આંકડાઓ નહીં, પરંતુ ખેતરની વાસ્તવિક સ્થિતિ બતાવવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ વિરોધમાં ખેડૂત આગેવાન પાલ આંબલિયા પણ જોડાયા હતા. તેમણે સરકારની કામગીરી અંગે સવાલ ઉઠાવતાં જણાવ્યું કે ખેડૂતો પાકના નુકસાન અંગે રજૂઆતો કરી રહ્યા છે, પરંતુ દુષ્કાળના સર્વેમાં વિલંબ થઈ રહ્યો હોવાની તેમની ફરિયાદ છે. તેમણે કૃષિ વિભાગની પ્રાથમિકતાઓ અંગે પણ ટીકા કરી અને કહ્યું કે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ પર તાત્કાલિક ધ્યાન આપવું જોઈએ.
પાલ આંબલિયાએ ખેડૂતોની સ્થિતિ અંગે સરકારને ઘેરી
પાલ આંબલિયાએ વિરોધ દરમિયાન ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલીઓ તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે ખેડૂતો દેશના ખાદ્ય ઉત્પાદનનો આધાર છે, છતાં જ્યારે કુદરતી પરિસ્થિતિઓને કારણે પાક નિષ્ફળ જાય ત્યારે તેમને સરકારી સહાય માટે વારંવાર રજૂઆત કરવી પડે છે.
તેમણે સવાલ કર્યો કે જો ખેડૂતો સરકાર પાસે મદદ નહીં માગે તો કોની પાસે જશે? ખેડૂતોને આશા હોય છે કે વરસાદની અછત અને ખેતીમાં નુકસાન જેવી મુશ્કેલીઓ વખતે સરકાર તેમની મદદ માટે આગળ આવશે. પરંતુ રાહતના નિર્ણયોમાં વિલંબ થાય તો ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.
પાલ આંબલિયાએ મગફળીના નમૂનાઓ મુખ્યમંત્રીને મોકલવાનું કારણ સમજાવતાં જણાવ્યું કે પાકની સ્થિતિ જાતે જોઈને નુકસાનની ગંભીરતા સમજવી જરૂરી છે. આ વિરોધ દ્વારા સરકારનું ધ્યાન ખેતીના નુકસાન અને ખેડૂતોને મળવાપાત્ર રાહત તરફ ખેંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
સૌની યોજનાથી ડેમ ભરવા અને ઘાસચારા કેન્દ્રો શરૂ કરવાની માગ
વિરોધ દરમિયાન ખેડૂતો અને કાર્યકરોએ સૌની યોજના મારફતે ડેમોમાં પાણી ભરવાની માગ ઉઠાવી હતી. પાણીની અછત માત્ર ખેતીને જ નહીં, પરંતુ પશુપાલન અને પશુઓ માટે ઘાસચારા તથા પાણીની ઉપલબ્ધતાને પણ અસર કરી શકે છે.
આથી દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં ઘાસચારા વિતરણ કેન્દ્રો શરૂ કરવાની માગ કરવામાં આવી હતી. ખેડૂતો અને પશુપાલકોને રાહત મળે તે માટે સરકાર દ્વારા તાત્કાલિક પગલાં લેવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી.
વિરોધમાં દુષ્કાળગ્રસ્ત સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાહત કામો શરૂ કરવાની પણ માગ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત ખેડૂતો પર પાક નિષ્ફળ જવાથી ઊભા થતા નાણાકીય બોજને ઘટાડવા પાક ધિરાણ માફ કરવાની માગ ઉઠાવવામાં આવી હતી.
દુષ્કાળ જાહેર કરવા સહિત ચાર મુખ્ય માગણીઓ
વિરોધ દરમિયાન મુખ્યત્વે ચાર મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેમાં દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવો, સૌની યોજના દ્વારા ડેમોમાં પાણી પહોંચાડવું, ઘાસચારા વિતરણ કેન્દ્રો અને રાહત કામો શરૂ કરવાં તથા ખેડૂતોનું પાક ધિરાણ માફ કરવું સામેલ છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે આ માગણીઓનો હેતુ માત્ર તાત્કાલિક રાહત મેળવવાનો નથી, પરંતુ ખેતી અને પશુપાલન પર આધારિત પરિવારોને વધુ નુકસાનથી બચાવવાનો પણ છે. જોકે, જિલ્લામાં દુષ્કાળ જાહેર કરવો કે નહીં તે અંગેનો નિર્ણય વરસાદ, પાકની સ્થિતિ અને સત્તાવાર સર્વેના પરિણામો જેવા માપદંડો પર આધારિત રહેશે.
ખેડૂતોના વિરોધ બાદ સરકારના નિર્ણય પર નજર
દેવભૂમિ દ્વારકામાં ખેડૂતો દ્વારા નિષ્ફળ મગફળીના નમૂનાઓ મુખ્યમંત્રીને મોકલીને કરવામાં આવેલો વિરોધ હવે સરકારની પ્રતિક્રિયા તરફ ધ્યાન દોરી રહ્યો છે. ખેડૂતોને આશા છે કે પાકના નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરીને યોગ્ય રાહત જાહેર કરવામાં આવશે.
હાલ ખેડૂતોની મુખ્ય માગ એ છે કે સરકાર તેમની રજૂઆતોને ગંભીરતાથી લઈને સર્વે, પાણીની વ્યવસ્થા, ઘાસચારા વિતરણ અને નાણાકીય સહાય અંગે સમયસર નિર્ણય લે. હવે રાજ્ય સરકાર આ માગણીઓ અંગે શું પગલાં લે છે અને ખેડૂતોને કેટલો લાભ મળે છે તે જોવાનું રહેશે.
