Jantar Mantar Protest: દિલ્હીના જંતર-મંતરને વિરોધ પ્રદર્શનો માટેનાં નિર્ધારિત સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં ત્યાં વિરોધની પ્રવૃત્તિઓ અટકી નથી. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓના વિરોધમાં બુધવારે પણ જંતર-મંતર તથા તેની આસપાસ આંદોલન ચાલુ રહ્યું હતું. વિદ્યાર્થી સંગઠનો, ડાબેરી કાર્યકરો, વિપક્ષી નેતાઓ અને કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના સમર્થકોએ ત્યાં પહોંચવા અથવા નજીકના વિસ્તારોમાં વિરોધ નોંધાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, દિલ્હી પોલીસે વિવિધ સ્થળોએ કૂચ રોકીને અનેક પ્રદર્શનકારીઓની અટકાયત કરી હતી.
રાજ્યસભાના સાંસદ વી. શિવદાસનને જંતર-મંતર તરફ જતી વખતે વિન્ડસર પ્લેસ પાસે અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. બીજી તરફ, સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (SFI) અને ડેમોક્રેટિક યુથ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (DYFI)ના કાર્યકરોને ફિરોઝશાહ રોડ પર બેરિકેડ લગાવીને રોકવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન CJPના નેતાઓ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલીને તિહાડ જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
જંતર-મંતરનો ઉપયોગ હવે વિરોધનો મુખ્ય મુદ્દો બન્યો
જંતર-મંતરને પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવાના નિર્ણય બાદ હવે વિવાદ માત્ર ચૂંટણી પંચની કામગીરી કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. વિરોધ નોંધાવવા માટે જંતર-મંતરનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી અને જાહેર સ્થળોએ શાંતિપૂર્ણ રીતે અસંમતિ વ્યક્ત કરવાના અધિકારનો મુદ્દો પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
બુધવારની ઘટનાઓમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને રાજકીય પક્ષોના કાર્યકરોએ જંતર-મંતર સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પોલીસ દ્વારા રસ્તાઓ પર બેરિકેડ લગાવીને કૂચ રોકવામાં આવતાં પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આ ઘટનાક્રમથી સવાલ ઊભો થયો છે કે નિર્ધારિત સ્થળ પર વિરોધની મંજૂરી ન હોય તો પ્રદર્શનકારીઓ કયા વિકલ્પો દ્વારા પોતાની માગણીઓ રજૂ કરી શકે.
Delhi police brutally manhandled the peaceful protest of sfi and DYFI. Among the arrested are Dr. V Sivadasan MP, A A Rahim MP (DYFI National President), Adarsh M Saji (SFI National President), Jaick C Thomas (DYFI Central Secretariat Member), Abhijith M L(SFI Central Executive Committee Member). Along with them hundreds of students and youngsters were arrested and taken to unknown location.
SFI and DYFI has marched peacefully to reclaim Jantar Mantar, but the Delhi Police has manhandled and detained all the activists including the MPs.
SFI and DYFI will not back down until Gyanesh Kumar resigns.
— SFI (@SFI_CEC) October 14, 2026
SFI-DYFIની કૂચ રોકાઈ, કાર્યકરોની અટકાયત
14 ઑક્ટોબરે SFI અને DYFIના કાર્યકરોએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે ફિરોઝશાહ રોડથી જંતર-મંતર તરફ સંયુક્ત કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. દિલ્હી પોલીસે રસ્તામાં બેરિકેડ લગાવીને તેમને આગળ વધતા અટકાવ્યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, કેટલાક કાર્યકરોએ બેરિકેડ પાર કરવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો, ત્યારબાદ DYFIના કેટલાક સભ્યોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.
આ પ્રદર્શન ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓ સામેના વિરોધ સાથે જોડાયેલું હતું. વિદ્યાર્થી અને યુવા સંગઠનોની ભાગીદારીથી આંદોલનને વધુ વ્યાપક સ્વરૂપ મળ્યું છે. એક તરફ પ્રદર્શનકારીઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ જંતર-મંતર સુધી કૂચ કરવાની મંજૂરી અને પોલીસના પ્રતિબંધો અંગે વિવાદ વધી રહ્યો છે.
CPMના રાજ્યસભા સાંસદ વી. શિવદાસનની અટકાયત
જંતર-મંતર તરફ જવાનો પ્રયાસ કરનારાઓમાં રાજકીય નેતાઓ પણ સામેલ હતા. CPMના રાજ્યસભા સાંસદ વી. શિવદાસનને બુધવારે વિન્ડસર પ્લેસ પાસે દિલ્હી પોલીસે અટકાયતમાં લીધા હતા. આ ઘટનાએ રાજકીય ચર્ચાને વધુ વેગ આપ્યો હતો, કારણ કે જંતર-મંતર લાંબા સમયથી રાજકીય પક્ષો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને સામાજિક આંદોલનો માટે વિરોધ નોંધાવવાનું જાણીતું સ્થળ રહ્યું છે.
આ ઉપરાંત, NSUI અને ઇન્ડિયન યુથ કોંગ્રેસના કાર્યકરોએ પણ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનની બહાર વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. પોલીસે આ કાર્યકરોની પણ અટકાયત કરી હતી. ત્યારબાદ કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પ્રદર્શનકારીઓ સાથે કથિત પોલીસ દુર્વ્યવહારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
CJPના નેતાઓને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડી
કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના સ્થાપક અભિજીત દીપકે બુધવારે નાગપુરથી દિલ્હી પહોંચીને પોતાના સંગઠનના સમર્થનમાં નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે શું દેશમાં તિરંગો ફરકાવવો ગુનો બની ગયો છે. તેમણે પોતાના સાથીઓ સામેની કાર્યવાહીની સરખામણી બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ સામે થયેલી કાર્યવાહી સાથે કરી હતી.
CJPએ સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી હતી કે તે દેશભરમાં જંતર-મંતર જેવા વિરોધ સ્થળો ઊભાં કરીને તિરંગો ફરકાવશે અને કાર્યવાહી છતાં પાછળ નહીં હટે. સંગઠનનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવો અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવો નાગરિકોના અધિકારો સાથે જોડાયેલા મુદ્દા છે.
જંતર-મંતરને નિર્ધારિત પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કર્યા બાદ CJPના નેતાઓ મંગળવારે ત્યાં પહોંચ્યા હતા અને તિરંગો ફરકાવ્યો હતો. ત્યારબાદ સૌરવ દાસ, આશુતોષ રાંકા અને સંગઠનના રાષ્ટ્રીય સંગઠન પ્રભારી અજિંક્ય શિંદેની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. બુધવારે દાસ અને રાંકાને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે અજિંક્ય શિંદેને વ્યક્તિગત બાંયધરી પર મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
Amit Shah deployed his police and barricades to keep us away from Jantar Mantar.
We still went. We confronted them. We refused to quietly turn back.
Today they may have stopped us from reaching it. But they cannot make us surrender our right to protest.
Jantar Mantar जनता का है. हम फिर आएंगे. 🇮🇳
— Uday Bhanu Chib (@UdayBhanuIYC) October 14, 2026
વિપક્ષી પક્ષોએ પોલીસ કાર્યવાહી સામે વિરોધ નોંધાવ્યો
જંતર-મંતરના મુદ્દે વિવિધ વિપક્ષી પક્ષોના નેતાઓએ પ્રતિક્રિયા આપી હતી. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે જંતર-મંતર લોકશાહી લાગણીઓ વ્યક્ત કરવાનું મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થળ રહ્યું છે અને તેને ફરીથી મેળવવા માટે પ્રયાસ કરવામાં આવશે. તેમણે આ મુદ્દાને દેશમાં લોકશાહી પુનઃસ્થાપિત કરવાના વ્યાપક પ્રયાસ સાથે જોડ્યો હતો.
રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD)ના સાંસદ મનોજ ઝાએ જંતર-મંતરને પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવાના નિર્ણયને દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવ્યો હતો. તેમના મતે, આ ઐતિહાસિક સ્થળ જનતાનો અવાજ રજૂ કરવાનું માધ્યમ રહ્યું છે.
આમ આદમી પાર્ટીના અરવિંદ કેજરીવાલે CJPના નેતાઓને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવા સામે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે પૂછ્યું હતું કે પોતાના જ દેશમાં રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવો ગુનો કેવી રીતે બની શકે. CPIના મહાસચિવ ડી. રાજા અને CPI(ML) લિબરેશનના મહાસચિવ દીપાંકર ભટ્ટાચાર્યએ પણ કાર્યવાહીનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે આ ઘટનાને અસંમતિ વ્યક્ત કરવાના અધિકાર પરના પ્રતિબંધ સાથે જોડીને જોઈ હતી.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસનાં સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ પણ CJPના નેતાઓ સામેની કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. પશ્ચિમ બંગાળનાં ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાની અટકાયતની નિંદા કરીને યુવાનોના સમર્થનમાં એકજૂથ રહેવાની વાત કરી હતી. શિવસેના (UBT)ના નેતા સંજય રાઉતે પણ INDIA ગઠબંધનના વિરોધ પ્રદર્શન અંગે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહના દાવાઓ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
હવે આંદોલનની આગળની દિશા પર નજર
જંતર-મંતર પર પ્રદર્શનની મંજૂરી ન હોવા છતાં વિરોધીઓ અલગ-અલગ સ્થળોએથી પોતાનો અવાજ ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. SFI અને DYFIની કૂચ, વી. શિવદાસનની અટકાયત, NSUI અને યુથ કોંગ્રેસનું સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશન બહારનું પ્રદર્શન તથા CJPના નેતાઓને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવાની ઘટના દર્શાવે છે કે વિવાદ વધુ વિસ્તરી રહ્યો છે.
હાલનો સંઘર્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગથી આગળ વધીને જાહેર સ્થળોએ વિરોધ નોંધાવવાના અધિકાર, પોલીસ પ્રતિબંધો અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓ જેવા મુદ્દાઓ સાથે જોડાયો છે. હવે જોવાનું રહેશે કે પ્રદર્શનકારીઓ આગળ કઈ રીતે આંદોલન ચાલુ રાખે છે અને જંતર-મંતરના ઉપયોગ અંગેનો વિવાદ કઈ દિશામાં આગળ વધે છે.
