SC Sringeri Vote Counting Video: કર્ણાટકની શૃંગેરી વિધાનસભા બેઠકની 2023ની ચૂંટણી સાથે જોડાયેલા વિવાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. મૂળ મતગણતરીનો વીડિયો રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ ન હોવાની ચૂંટણી પંચની રજૂઆત પર કોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મતગણતરીના રેકોર્ડ ગુમ થવાનું બહાનું સ્વીકારી શકાય નહીં. જો આગામી સુનાવણી સુધી ઉપલબ્ધ રેકોર્ડ રજૂ કરવામાં નહીં આવે, તો ચૂંટણી પંચ વિરુદ્ધ પ્રતિકૂળ નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવી શકે છે.
જસ્ટિસ સંજય કુમાર અને જસ્ટિસ સંજીવ સચદેવાની બેન્ચે બુધવારે આ મામલાની સુનાવણી કરી હતી. શૃંગેરી બેઠક પરથી કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય ટીડી રાજેગૌડા મૂળ મતગણતરી અને ત્યારબાદ કરવામાં આવેલી ફરીથી ગણતરી સંબંધિત દસ્તાવેજો, નિરીક્ષકના અહેવાલો તથા વીડિયો રેકોર્ડિંગ જોવા માગે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને આ રેકોર્ડ રજૂ કરવા કહ્યું હતું, પરંતુ પંચ તરફથી હાજર વરિષ્ઠ વકીલે જણાવ્યું હતું કે 2023ની મૂળ મતગણતરીનો વીડિયો શોધવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
કોંગ્રેસના ટીડી રાજેગૌડા અને ભાજપના ડીએન જીવરાજ વચ્ચેનો ચૂંટણી વિવાદ
આ વિવાદ કર્ણાટક વિધાનસભાની 2023ની ચૂંટણીમાં શૃંગેરી બેઠકના પરિણામ સાથે સંબંધિત છે. ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના ઉમેદવાર ટીડી રાજેગૌડાએ ભારતીય જનતા પાર્ટીના ઉમેદવાર ડીએન જીવરાજને 201 મતોથી હરાવ્યા હતા. ત્યારબાદ જીવરાજે ચૂંટણી પરિણામને પડકારતી અરજી દાખલ કરી હતી.
આ અરજી પર સુનાવણી કરતાં કર્ણાટક હાઇકોર્ટે એપ્રિલમાં પોસ્ટલ બેલેટની ફરીથી ગણતરી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમાં અગાઉ નકારવામાં આવેલા 279 પોસ્ટલ બેલેટની ફરીથી તપાસ કરવાનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આ પ્રક્રિયા બાદ 3 મે, 2026ના રોજ રિટર્નિંગ ઑફિસરે સુધારેલું ચૂંટણી પરિણામ જાહેર કર્યું હતું. સુધારેલા પરિણામમાં રાજેગૌડાના મત અગાઉના આંકડા કરતાં 255 ઓછા દર્શાવવામાં આવ્યા હતા અને ડીએન જીવરાજને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
આ પરિણામ સામે રાજેગૌડાએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. મે મહિનામાં સુપ્રીમ કોર્ટે વચગાળાની રાહત આપતાં જણાવ્યું હતું કે અરજીનો અંતિમ નિર્ણય ન આવે ત્યાં સુધી રાજેગૌડા જ ધારાસભ્ય તરીકે ચાલુ રહેશે. હવે આ વિવાદમાં મૂળ મતગણતરીના વીડિયો અને સંબંધિત દસ્તાવેજોની ઉપલબ્ધતા મહત્ત્વનો મુદ્દો બની ગઈ છે.
‘ચૂંટણી પંચ કેવી રીતે કહી શકે કે રેકોર્ડ ગુમ થઈ ગયો?’
સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચની રજૂઆત સામે સખત વલણ અપનાવ્યું હતું. અહેવાલો અનુસાર, કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે ચૂંટણી યોજવાની અને તેની પ્રક્રિયાના રેકોર્ડ સાચવવાની જવાબદારી ધરાવતું પંચ પોતાનો જ રેકોર્ડ ગુમ થયાની વાત કેવી રીતે કહી શકે.
કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માત્ર રેકોર્ડ શોધવાનો પ્રયાસ ચાલી રહ્યો હોવાનું કહેવું પૂરતું નથી. અદાલતે કહ્યું હતું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા જે પણ દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ હોય, તે આગામી સુનાવણી સુધી રજૂ કરવામાં આવે. જો તેમ કરવામાં નહીં આવે, તો પંચ વિરુદ્ધ પ્રતિકૂળ નિષ્કર્ષ કાઢવા અંગે વિચાર કરવામાં આવશે. આ ટિપ્પણીથી સ્પષ્ટ થયું છે કે અદાલત મતગણતરીના રેકોર્ડની ઉપલબ્ધતાને સામાન્ય પ્રક્રિયાત્મક બાબત તરીકે જોતી નથી.
મામલાની આગામી સુનાવણી માટે 15 ફેબ્રુઆરી, 2027ની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે. હવે ચૂંટણી પંચ ઉપલબ્ધ રેકોર્ડ રજૂ કરી શકે છે કે નહીં અને મૂળ વીડિયો અંગે શું સ્પષ્ટતા આપે છે તેના પર ધ્યાન રહેશે.
279 નકારાયેલા પોસ્ટલ બેલેટની ફરી તપાસનો આદેશ
આ કેસમાં પોસ્ટલ બેલેટની ગણતરી મુખ્ય વિવાદોમાંની એક છે. પોસ્ટલ બેલેટ એવી વ્યવસ્થા છે, જેમાં સંબંધિત નિયમો હેઠળ પાત્ર મતદારો ટપાલ દ્વારા પોતાનો મત આપે છે. કર્ણાટક હાઇકોર્ટે 6 એપ્રિલે આપેલા આદેશમાં પોસ્ટલ બેલેટની ફરીથી ગણતરી કરવા અને અગાઉ નકારવામાં આવેલા 279 મતપત્રોની ફરી તપાસ કરવા જણાવ્યું હતું.
ટીડી રાજેગૌડાની દલીલ છે કે હાઇકોર્ટનો આદેશ માત્ર આ 279 નકારાયેલા પોસ્ટલ બેલેટની તપાસ સુધી મર્યાદિત હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, રિટર્નિંગ ઑફિસરે ત્યારબાદ અગાઉ તેમના પક્ષમાં માન્ય ગણાયેલા 562 પોસ્ટલ બેલેટ પર પણ ફરીથી વિચાર કર્યો હતો. રાજેગૌડાએ આ પગલાને પડકારતાં દલીલ કરી છે કે હાઇકોર્ટના આદેશમાં પહેલેથી માન્ય જાહેર થયેલા મતપત્રોની ફરી તપાસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી.
આથી હવે અદાલત સમક્ષ માત્ર વીડિયો રેકોર્ડનો જ નહીં, પરંતુ ફરીથી મતગણતરી દરમિયાન કઈ પ્રક્રિયા અનુસરવામાં આવી હતી અને હાઇકોર્ટના આદેશની મર્યાદા જાળવવામાં આવી હતી કે નહીં તેનો પણ પ્રશ્ન છે.
ડીએન જીવરાજ સામેના ફોજદારી કેસનો ઉલ્લેખ
આ ચૂંટણી વિવાદ સાથે ડીએન જીવરાજ સામે પોસ્ટલ બેલેટ સાથે ચેડાં કરવા સંબંધિત એક ફોજદારી કેસનો મુદ્દો પણ જોડાયેલો છે. જોકે, કર્ણાટક હાઇકોર્ટે આ વર્ષે મે મહિનામાં તેમની સામે ચાલી રહેલી ફોજદારી કાર્યવાહી પર રોક લગાવી હતી.
ફોજદારી કેસ નોંધાયેલો હોવો એ પોતે જ આરોપ સાબિત થવા સમાન નથી. આથી જીવરાજ સામેના આક્ષેપો અને તેમની સામેની કાનૂની કાર્યવાહીની સ્થિતિને અલગ રીતે સમજવી જરૂરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ હાલમાં ચાલી રહેલી અરજીનો મુખ્ય વિષય મૂળ મતગણતરીના રેકોર્ડ, પોસ્ટલ બેલેટની ફરી તપાસ અને સુધારેલા ચૂંટણી પરિણામને પડકારતી રાજેગૌડાની દલીલો છે.
ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા પર ઊભા થયા સવાલ
શૃંગેરી બેઠકનો વિવાદ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં રેકોર્ડ જાળવવાની જવાબદારી અને મતગણતરીની પારદર્શિતા અંગે મહત્ત્વના સવાલો ઊભા કરે છે. મૂળ પરિણામમાં ટીડી રાજેગૌડા 201 મતોથી જીત્યા હતા, જ્યારે ફરીથી ગણતરી બાદ ડીએન જીવરાજને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન મૂળ મતગણતરીનો વીડિયો ઉપલબ્ધ ન હોવાની રજૂઆતથી વિવાદ વધુ ગંભીર બન્યો છે.
જોકે, વીડિયો ગુમ થવાના કારણે જ કોઈ ગેરરીતિ થઈ હોવાનું સાબિત થતું નથી. આ તબક્કે અદાલતે પણ ચૂંટણી પંચને રેકોર્ડ રજૂ કરવા જણાવ્યું છે અને આગામી સુનાવણી સુધીની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. હવે જોવાનું રહેશે કે પંચ કયા દસ્તાવેજો રજૂ કરે છે અને મૂળ વીડિયો અંગે શું જવાબ આપે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ચેતવણી બાદ આ કેસમાં આગામી સુનાવણી મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. એક તરફ રાજેગૌડા ફરીથી મતગણતરીની પ્રક્રિયા સામે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અદાલત ચૂંટણી પંચ પાસેથી ઉપલબ્ધ રેકોર્ડ અને સ્પષ્ટતા માગી રહી છે. આ તમામ મુદ્દાઓ પર થનારી આગળની કાર્યવાહી શૃંગેરી બેઠકના ચૂંટણી વિવાદની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
