
Azam Khan vs Owaisi: ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી 2027 પહેલાં સમાજવાદી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા આઝમ ખાનની જેલમાંથી મુક્તિ અને તેમની આક્રમક રાજકીય વાપસીએ રાજ્યના રાજકારણમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. રામપુરમાં અસદુદ્દીન ઓવૈસી પર કરેલી તેમની કટાક્ષભરી ટિપ્પણીઓથી સવાલ ઊભો થયો છે કે શું અખિલેશ યાદવ હવે ઓવૈસીના વધતા રાજકીય પડકારનો જવાબ આપવા માટે આઝમ ખાનને આગળ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે?
19 નવેમ્બર 2026ના રોજ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં આઝમ ખાને હૈદરાબાદી બિરયાની અને ઓવૈસીની દાઢી અંગે ટિપ્પણી કરી હતી. આ નિવેદનોને ઉત્તર પ્રદેશમાં મુસ્લિમ રાજકીય નેતૃત્વ અને પ્રતિનિધિત્વ માટે ચાલી રહેલી સ્પર્ધા સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યાં છે. બીજી તરફ, ઓવૈસીએ ચંદ્રશેખર આઝાદ સાથે ગઠબંધન કરીને 2027ની ચૂંટણી માટે પોતાની રાજકીય રણનીતિનો વ્યાપ વધાર્યો છે.
હૈદરાબાદી બિરયાની અને દાઢી પર આઝમ ખાનનો કટાક્ષ
રામપુરમાં પત્રકારોએ ઓવૈસીની ઉત્તર પ્રદેશમાં વધતી સક્રિયતા અંગે સવાલ કર્યો ત્યારે આઝમ ખાને કહ્યું, “અમારે ત્યાં હૈદરાબાદી બિરયાની પસંદ કરવામાં આવતી નથી. અહીં પુલાવ પસંદ કરવામાં આવે છે અને મટન બિરયાની પસંદ કરવામાં આવે છે.”
આ નિવેદનમાં ઓવૈસીનું નામ સીધું લેવામાં આવ્યું નહોતું, પરંતુ હૈદરાબાદનો ઉલ્લેખ તેમના રાજકીય ગઢ તરફનો સંકેત માનવામાં આવ્યો હતો.
આઝમ ખાને બીજી ટિપ્પણીમાં કહ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિ વ્યવસાયે બેરિસ્ટર હોઈ શકે છે, પરંતુ માત્ર દાઢી રાખવાથી કોઈ મૌલાના કે સાધુ બની જતું નથી. આ નિવેદન દ્વારા તેમણે ઓવૈસીની ધાર્મિક ઓળખ અને મુસ્લિમ સમુદાયના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અંગે સવાલ ઊભો કર્યો હતો.
ઓવૈસી-ચંદ્રશેખર ગઠબંધનથી સપા સામે પડકાર
આઝમ ખાનનાં નિવેદનોના રાજકીય અર્થ સમજવા માટે 12 નવેમ્બર 2026ના રોજ થયેલી એક મહત્ત્વપૂર્ણ જાહેરાત ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. AIMIMના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને આઝાદ સમાજ પાર્ટી (કાંશીરામ)ના અધ્યક્ષ તથા નગીના સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદે ઉત્તર પ્રદેશ ચૂંટણી માટે સામાજિક પરિવર્તન મોરચો બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી.
ગઠબંધને રાજ્યની તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની વાત કરી છે. ચંદ્રશેખર આઝાદને મુખ્યમંત્રીપદના ચહેરા તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. ગઠબંધનનો મુખ્ય મુકાબલો BJP સામે રહેશે તેવું પણ જણાવાયું છે.
આ ગઠબંધન માત્ર મુસ્લિમ મતદારો સુધી મર્યાદિત રહેવા માગતું નથી. તેમાં દલિતો, પછાત વર્ગો અને વંચિત સમુદાયોને જોડવાનો પ્રયાસ છે. શિક્ષણ, બેરોજગારી, ખેડૂતોની સમસ્યાઓ અને રાજકીય ભાગીદારી જેવા મુદ્દાઓ તેના એજન્ડામાં સામેલ છે.
અખિલેશ યાદવના PDA સમીકરણ સામે નવો પડકાર
સમાજવાદી પાર્ટીની રાજકીય તાકાતમાં મુસ્લિમ અને યાદવ મતદારોનો મહત્ત્વનો ફાળો રહ્યો છે. અખિલેશ યાદવ હવે PDA એટલે કે પછાત, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયોને જોડીને આ સામાજિક આધારને વધુ વિસ્તૃત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
પરંતુ ઓવૈસી લાંબા સમયથી સપા પર આરોપ લગાવતા રહ્યા છે કે પાર્ટી મુસ્લિમ સમુદાયના સમર્થનનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ સત્તા અને નિર્ણય પ્રક્રિયામાં તેને પૂરતી ભાગીદારી આપતી નથી. આઝમ ખાન જેલમાં હતા ત્યારે પણ ઓવૈસીએ સપાના વલણ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
આ સ્થિતિમાં આઝમ ખાનની વાપસી અખિલેશ યાદવ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. તેઓ ઓવૈસીના આરોપોનો જવાબ આપવા અને મુસ્લિમ સમર્થકોમાં સપા પ્રત્યે વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે આઝમ ખાનને સક્રિય ભૂમિકા આપી શકે છે.
જેલમાંથી મુક્તિ બાદ આઝમ ખાનનું આક્રમક વલણ
18 નવેમ્બર 2026ના રોજ અલાહાબાદ હાઈકોર્ટમાંથી વચગાળાના જામીન મળ્યા બાદ આઝમ ખાન ગાઝિયાબાદની ડાસના જેલમાંથી બહાર આવ્યા હતા. આ કેસ મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલા કથિત મની લોન્ડરિંગનો છે.
આ પહેલાં 31 ઓક્ટોબરે રામપુર જેલમાંથી મુક્ત થયા બાદ એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટે આ જ કેસમાં તેમની ફરી ધરપકડ કરી હતી. 1 નવેમ્બરે તેમને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા અને 12 નવેમ્બરે EDએ ચાર દિવસની કસ્ટડી મેળવી હતી.
હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ વિશેષ PMLA અદાલતે 50-50 હજાર રૂપિયાના બે જામીન બોન્ડ પર તેમની મુક્તિનો આદેશ આપ્યો હતો. આ કેસની આગામી સુનાવણી 10 ડિસેમ્બરે નક્કી કરવામાં આવી છે.
મુક્તિ બાદ રામપુર પહોંચેલા આઝમ ખાને કહ્યું હતું, “આ વખતે ચૂંટણી નહીં થાય, ક્રાંતિ થશે. પરિવર્તન નહીં થાય, જનતાનું પૂર આવશે.” તેમના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થયું કે તેઓ ફરી સક્રિય રાજકારણમાં પોતાની હાજરી નોંધાવવા માગે છે.
શું આઝમ ખાન ચૂંટણી લડી શકશે?
આઝમ ખાન અને તેમના પુત્ર અબ્દુલ્લા આઝમની ચૂંટણી લડવાની પાત્રતા પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો છે. બંને સામેના કેસો, સજાઓ અને અદાલતી નિર્ણયો તેમની રાજકીય ભૂમિકા નક્કી કરવામાં અસરકારક બની શકે છે.
આથી આઝમ ખાનની ભૂમિકા અત્યારે ચૂંટણી પ્રચારક, રણનીતિકાર અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં સપાના પ્રભાવશાળી નેતા તરીકે મહત્ત્વની બની શકે છે. રામપુર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં તેમનું જૂનું સંગઠન તથા સમર્થકોનું નેટવર્ક પાર્ટી માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
મુસ્લિમ મતોનું વિભાજન કોને ફાયદો કરાવશે?
ઉત્તર પ્રદેશની 403 બેઠકોમાંથી કેટલીક બેઠકો પર મુસ્લિમ મતદારોની ભૂમિકા ચૂંટણીનાં પરિણામોને પ્રભાવિત કરી શકે છે. જો ઓવૈસી-ચંદ્રશેખર ગઠબંધન મુસ્લિમ, દલિત અને પછાત વર્ગોના મતદારોનો એક હિસ્સો પોતાની તરફ ખેંચવામાં સફળ થાય, તો સપાના PDA સમીકરણ સામે પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.
વિપક્ષી મતોનું વિભાજન કેટલીક બેઠકો પર BJPને ફાયદો કરાવી શકે છે. જોકે, આ પરિણામ દરેક મતવિસ્તારના સ્થાનિક ઉમેદવાર અને સામાજિક સમીકરણો પર નિર્ભર રહેશે.
સપા માટે આઝમ ખાનની વાપસી કેટલી મહત્ત્વપૂર્ણ?
આઝમ ખાનની વાપસીથી સપાને પોતાના જૂના સમર્થકોને ફરી સક્રિય કરવાની તક મળી છે. પરંતુ તેમને માત્ર ઓવૈસીના રાજકીય પડકારનો જવાબ આપવા માટે આગળ કરવામાં આવે છે કે પાર્ટીમાં વાસ્તવિક નિર્ણય લેવાની ભૂમિકા પણ આપવામાં આવશે, તે જોવું મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
બીજી તરફ, ઓવૈસી માટે પણ ઉત્તર પ્રદેશમાં પોતાની રાજકીય સ્વીકાર્યતા વધારવી સરળ નહીં હોય. હૈદરાબાદની રાજકીય સફળતાનું પુનરાવર્તન કરવા માટે તેમને રાજ્યના સ્થાનિક જાતિગત અને સામાજિક સમીકરણોને સમજવા પડશે.
2027ની ચૂંટણી પહેલાં આઝમ ખાન અને ઓવૈસી વચ્ચેની નિવેદનબાજી મુસ્લિમ રાજકીય નેતૃત્વની સ્પર્ધાને વધુ સ્પષ્ટ કરી રહી છે. જોકે, અંતિમ નિર્ણય બિરયાની કે દાઢી પરના કટાક્ષથી નહીં, પરંતુ રોજગાર, શિક્ષણ, મોંઘવારી, સામાજિક ન્યાય અને રાજકીય ભાગીદારી જેવા મુદ્દાઓ પર મતદારોનો વિશ્વાસ કોણ જીતે છે તેના પરથી થશે.







