• રેખા ગુપ્તાએ પ્રવેશ વર્માને કેવી રીતે પાછળ છોડી દીધા, ભાજપની રણનીતિ શું છે?

રેખા ગુપ્તા અને અરવિંદ કેજરીવાલમાં બે સમાનતાઓ છે. અરવિંદ કેજરીવાલની જેમ રેખા ગુપ્તા પણ હરિયાણાની છે અને વાણિયા સમાજમાંતી આવે છે.

અરવિંદ કેજરીવાલ અને સુષ્મા સ્વરાજ પછી રેખા ગુપ્તા દિલ્હીના ત્રીજા મુખ્યમંત્રી હશે જે હરિયાણાના છે.

દિલ્હી પહેલા ભાજપની સરકાર 13 રાજ્યો અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં હતી પરંતુ ત્યાં કોઈ મહિલા મુખ્યમંત્રી નહોતી.

રાજસ્થાનમાં વસુંધરા રાજે સિંધિયા પછી ભાજપનો આ ડબ્બો ખાલી હતો, જે હવે રેખા ગુપ્તાએ ભરી દીધો છે. હવે ભારતના 13 રાજ્યો અને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પર ભાજપનું શાસન બની ગયું છે.

અત્યાર સુધી મમતા બેનર્જી ભારતના કુલ 28 રાજ્યો અને આઠ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં એકમાત્ર મહિલા મુખ્યમંત્રી હતા. દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ રેખા ગુપ્તા હવે બીજા મહિલા મુખ્યમંત્રી બનશે.

છેલ્લા દાયકાથી ભારતની ચૂંટણીની રાજનીતિમાં મહિલાઓને એક નવી વોટ બેંક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે જાતિ અને ધાર્મિક ઓળખને ધ્યાનમાં લીધા વિના મહિલાઓને રાજકીય રીતે એકત્ર કરી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં કદાચ ભાજપ આ અડધી વસ્તીને સંદેશ આપવા માંગે છે કે તેઓ તેમની પ્રાથમિકતા છે.

દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ આમ આદમી પાર્ટી અને ભાજપથી લઈને કોંગ્રેસ સુધી બધાએ પોતાના ચૂંટણી વચનોમાં મહિલાઓને પ્રાથમિકતા આપી હતી.

દિલ્હીમાં ચૂંટણી જીત્યા બાદ ભાજપે મહિલાઓને દર મહિને 2500 રૂપિયા આપવાનું વચન આપ્યું છે.

આવી સ્થિતિમાં જ્યારે ભાજપે રેખા ગુપ્તાને મુખ્યમંત્રી પદ માટે પસંદ કર્યા, ત્યારે તેને તેની રણનીતિના ભાગ રૂપે જોવામાં આવી રહ્યું છે.

આરએસએસ અને વિદ્યાર્થી પરિષદની પૃષ્ઠભૂમિ

એવું કહેવાય છે કે RSS કે અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદની પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા લોકો જ ભાજપમાં મોટા નેતા બને છે.

ભાજપના ટોચના નેતાઓની પૃષ્ઠભૂમિ જોયા પછી પણ આ વાતની પુષ્ટિ થાય છે. પછી ભલે તે અટલ-અડવાણીની જોડી હોય કે નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહની જોડી. અથવા તે અરુણ જેટલી કે નીતિન ગડકરી હોઈ શકે છે.

રેખા ગુપ્તા RSS અને ABVP બંનેમાંથી આવ્યા છે.

સુષ્મા સ્વરાજ વિશે એવું કહેવામાં આવે છે કે તેઓ ભાજપમાં ટોચના અથવા નિર્ણય લેનારા નેતા બની શક્યા હોત, પરંતુ તેમનું રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ ન તો RSSનું હતું કે ન તો ABVPનું. સુષ્મા સ્વરાજની શરૂઆતની રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ જનતા પાર્ટીની હતી.

રેખા ગુપ્તા પહેલી વાર ધારાસભ્ય બન્યા છે, પરંતુ તેઓ દિલ્હીના રાજકારણમાં નવા નથી. તે દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના કાઉન્સિલર રહી ચૂક્યા છે.

રેખા ગુપ્તાએ છેલ્લી બે વાર દિલ્હીમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી પરંતુ તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

આ વખતે રેખા ગુપ્તાએ શાલીમાર બાગથી આમ આદમી પાર્ટીના બંદના કુમારીને 29,595 મતોથી હરાવ્યા. દિલ્હીમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી આટલા મોટા માર્જિનથી જીતવી એ એક મોટી જીત છે.

દિલ્હીમાં ચૂંટણી જીત્યાના 10 દિવસ પછી ભાજપે મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે તેનું એલાન કર્યું.

આ 10 દિવસમાં ઘણા નામોની ચર્ચા થઈ. સૌથી વધુ ચર્ચિત વ્યક્તિ પ્રવેશ વર્મા હતા. પ્રવેશ વર્માએ નવી દિલ્હી બેઠક પરથી દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને આમ આદમી પાર્ટીના વડા અરવિંદ કેજરીવાલને હરાવ્યા હતા.

પ્રવેશ વર્માએ અરવિંદ કેજરીવાલને 4089 મતોથી હરાવ્યા હતા. પ્રવેશ વર્માને કુલ 30,088 મત મળ્યા અને અરવિંદ કેજરીવાલને 25,999 મત મળ્યા.

કોંગ્રેસના સંદીપ દીક્ષિત ત્રીજા સ્થાને રહ્યા, જેમને કુલ 4,568 મત મળ્યા. આ જીત પછી મુખ્યમંત્રી પદ માટે વર્માનો દાવો વધુ મજબૂત બન્યો પરંતુ રેખા ગુપ્તા વધુ મજબૂત સાબિત થયા.

પ્રવેશ વર્માના પિતા સાહિબ સિંહ વર્મા 26 ફેબ્રુઆરી 1996 થી 12 ઓક્ટોબર 1998 સુધી દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી હતા.

ભાજપ કોંગ્રેસ અને અન્ય પ્રાદેશિક પક્ષો પર ભાઈ-ભત્રીજાવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ લગાવી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં જો પરવેશ વર્માને દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવે તો પાર્ટીને વિપક્ષની ટીકાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

ભાજપ મુખ્યમંત્રીઓના પુત્રોને મુખ્યમંત્રી બનાવવાનું ટાળી રહી છે. હિમાચલ પ્રદેશમાં પ્રેમ કુમાર ધુમલના પુત્ર અનુરાગ ઠાકુરને મુખ્યમંત્રી પદ માટે મજબૂત દાવેદાર માનવામાં આવતા હતા પરંતુ ભાજપે જયરામ ઠાકુરને પસંદ કર્યા.

દિલ્હીમાં મુખ્યમંત્રીની ચૂંટણી પહેલા એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે ખેડૂતોના આંદોલનને કારણે જાટ ભાજપથી નારાજ છે અને આ અંતરને દૂર કરવા માટે પ્રવેશ વર્માને મુખ્યમંત્રી બનાવી શકાય છે.

પરંતુ ભાજપની એક રણનીતિ એ પણ રહી છે કે જે રાજ્યમાં કોઈ ચોક્કસ જાતિનો પ્રભાવ વધુ હોય ત્યાં તે જાતિને બદલે બીજી જાતિમાંથી મુખ્યમંત્રી બનાવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે હરિયાણામાં જાટ રાજકીય અને સામાજિક રીતે પ્રભાવશાળી છે પરંતુ ભાજપે છેલ્લા 11 વર્ષથી તે જાતિમાંથી કોઈને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા નથી. તેવી જ રીતે મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓનો વધુ પ્રભાવ છે પરંતુ ભાજપે વિદર્ભના બ્રાહ્મણ દેવેન્દ્ર ફડણવીસને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા. ઝારખંડમાં આદિવાસી મુખ્યમંત્રીને બદલે તેલી જાતિના રઘુબર દાસને મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે.

કેટલાક લોકો એવું પણ કહી રહ્યા છે કે પ્રવેશ વર્માની છબી વિવાદાસ્પદ રહી છે, તેથી જ ભાજપે તેમને મુખ્યમંત્રી પદ આપવાનું ટાળ્યું છે.

ઓક્ટોબર 2022માં પ્રવેશ વર્માએ દિલ્હીમાં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના કાર્યક્રમમાં એક ચોક્કસ સમુદાયના સંપૂર્ણ બહિષ્કાર વિશે વાત કરી હતી.

પ્રવેશ વર્માએ કહ્યું હતું કે, “હું કહું છું કે, જો તેમના મગજને ઠેકાણે લાવવું હોય તેમની તબિયત ઠિક રાખવી હોય તો એક જ ઉપાય છે તેમનો સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કરો.”

ત્યારે પ્રવેશ વર્મા પશ્ચિમ દિલ્હીના સાંસદ હતા. એવું કહેવાય છે કે પ્રવેશ વર્માના આ નિવેદનથી પાર્ટી નારાજ હતી. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મહરૌલીથી પરવેશ વર્માની ટિકિટ પણ કપાઈ ગઈ હતી.

પરંતુ રેખા ગુપ્તાના જૂના ટ્વીટ પણ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યા છે, જે સંપૂર્ણપણે રાજકીય શિષ્ટાચારની વિરુદ્ધ છે.

જ્યારે રેખા ગુપ્તા આ બધું ટ્વીટ કરતી હતી, ત્યારે તે કોઈ મોટા રાજકીય પદ પર નહોતી, તેથી લોકો ધ્યાન આપતા નહોતા, પરંતુ પ્રવેશ વર્મા લોકસભા સાંસદ હતા અને તેમની સાથે રાજકીય વારસો પણ જોડાયેલો હતો, તેથી તેમણે જે કંઈ કહ્યું તે મીડિયામાં હેડલાઇન્સ બનતું હતું.

રેખા ગુપ્તા કોણ છે?

રેખા ગુપ્તા છેલ્લા 30 વર્ષથી દિલ્હીના રાજકારણમાં સક્રિય છે. રેખાએ પોતાની રાજકીય સફર દિલ્હી યુનિવર્સિટીના દૌલત રામ કોલેજમાંથી બી.કોમ કરતી વખતે શરૂ કરી હતી. 1992માં રેખા ભાજપની વિદ્યાર્થી પાંખ, અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદમાં જોડાઈ હતી.

બુધવારે દિલ્હીમાં ભાજપના 48 ધારાસભ્યોએ સર્વાનુમતે તેમને ધારાસભ્ય પક્ષના નેતા તરીકે ચૂંટ્યા અને તેઓ આજે એટલે કે 20 ફેબ્રુઆરીએ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લેશે. મુખ્યમંત્રી તરીકે ચૂંટાયા બાદ રેખા ગુપ્તાએ કહ્યું, “દેશની દરેક મહિલા માટે આ ગર્વની વાત છે. ભાજપે દિલ્હીમાં જે પણ વચન આપ્યું છે, અમે તેને પૂર્ણ કરીશું. આ મારા જીવનનો હેતુ છે.

રેખા ગુપ્તાએ આમ આદમી પાર્ટીના ત્રણ વખતના ધારાસભ્ય બંદના કુમારીને હરાવ્યા હતા. 50 વર્ષીય રેખા ગુપ્તા શાલીમાર બાગથી ત્રણ વાર કાઉન્સિલર રહી ચૂક્યા છે. રેખા ગુપ્તા 2000 ના દાયકામાં ભાજપમાં જોડાયા અને સંગઠનમાં અનેક હોદ્દા સંભાળ્યા હતા. આમાં, તેણીએ દિલ્હી ભાજપ મહાસચિવ, ભાજપ મહિલા મોરચા પ્રમુખ અને ઉત્તર પ્રદેશ મહિલા મોરચા ઉપપ્રમુખના પદો સંભાળ્યા હતા. આ ઉપરાંત રેખા ગુપ્તા ભાજપ યુવા મોરચા પાંખના પદાધિકારી પણ રહી ચૂક્યા છે.

રેખા ગુપ્તાને પણ હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. રેખા ગુપ્તા 2015 અને 2020માં શાલીમાર બાગથી આમ આદમી પાર્ટીના બંદના કુમારી સામે હારી ગયા હતા.

ભાજપે સ્પષ્ટ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે આમ આદમી પાર્ટીએ આતિશીને કામચલાઉ મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા પરંતુ તેમણે એક મહિલાને કાયમી મુખ્યમંત્રી બનાવી છે.

રેખા ગુપ્તા 1995માં દિલ્હી યુનિવર્સિટી વિદ્યાર્થી સંઘના સચિવ બન્યા અને બાદમાં પ્રમુખ બન્યા. જ્યારે રેખા ગુપ્તા DUSUમાં સેક્રેટરી હતી, ત્યારે કોંગ્રેસ વિદ્યાર્થી પાંખ NSUI ના અલકા લાંબા પ્રમુખ હતા.

રેખા ગુપ્તાના મુખ્યમંત્રી તરીકે ચૂંટાયાના દિવસ દરમિયાન અલકા લાંબાએ ડીયુના દિવસોનો પોતાનો એક ફોટો શેર કર્યો અને લખ્યું, “આ 1995નો યાદગાર ફોટો છે, જ્યારે રેખા ગુપ્તા અને મેં સાથે શપથ લીધા હતા. મેં NSUI તરફથી દિલ્હી યુનિવર્સિટી વિદ્યાર્થી સંઘના પ્રમુખ પદ પર જીત મેળવી હતી અને રેખાએ ABVP તરફથી મહાસચિવ પદ પર જીત મેળવી હતી. રેખા ગુપ્તાને અભિનંદન અને શુભકામનાઓ. દિલ્હીને ચોથી મહિલા મુખ્યમંત્રી મળવા બદલ અભિનંદન અને અમે દિલ્હીવાસીઓ આશા રાખીએ છીએ કે માતા યમુના સ્વચ્છ રહેશે અને દીકરીઓ સુરક્ષિત રહેશે.

આ પણ વાંચો- Amreli: લોખંડની કોશના ઘા ઝીંકી પતિએ પત્નીને મોતના મુખમાં ધકેલી, બાળકોએ માતા ગુમાવી