MPSC Protest Maharashtra: મહારાષ્ટ્ર લોક સેવા આયોગ એટલે કે MPSCની ભરતી પ્રક્રિયાને લઈને પુણેમાં ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન મામલે બોમ્બે હાઇકોર્ટે રાજ્ય સરકારને કડક સવાલો કર્યા છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓને અસામાજિક તત્વો તરીકે જોવામાં ન આવે. અદાલતે કહ્યું કે પુણે દેશના મહત્વના શિક્ષણ કેન્દ્રોમાંનું એક છે અને અહીં અભ્યાસ માટે આવેલા વિદ્યાર્થીઓ સામાન્ય રીતે પોતાના ભવિષ્ય અને અભ્યાસને લઈને ગંભીર હોય છે. જો તેઓ રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ કરી રહ્યા છે, તો તેમની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ મહેશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી અને ન્યાયમૂર્તિ અદ્વૈત સેઠનાની ખંડપીઠે આ ટિપ્પણી કરી હતી. સુનાવણી દરમિયાન એડવોકેટ જનરલ ડૉ. મિલિંદ સાઠેએ જણાવ્યું હતું કે પોલીસ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંયમપૂર્વક વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો છે અને જો તેમની સામે FIR નોંધાય તો તેની અસર વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અને કારકિર્દી પર પડી શકે છે. તેના જવાબમાં કોર્ટે કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષા અથવા ભરતી પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિની શંકા હોય તો પોતાની ફરિયાદ રજૂ કરવાનો અધિકાર છે.

70 હજારથી વધુ ખાલી પદો પર કોર્ટે ઉઠાવ્યા સવાલ

કોર્ટે ખાસ કરીને MPSC હેઠળના ખાલી પદોના મુદ્દાને ગંભીર ગણાવ્યો. અદાલતે નોંધ્યું કે 70 હજારથી વધુ પદો ખાલી હોવાનું સરકાર તરફથી જણાવાયું છે. કોર્ટે કહ્યું કે આટલી મોટી સંખ્યામાં પદો ખાલી હોય ત્યારે ભરતી પ્રક્રિયા અંગે વિદ્યાર્થીઓની ચિંતા અને ફરિયાદોની વિગતવાર તપાસ થવી જોઈએ.

કોર્ટે એ પણ કહ્યું કે દેશભરના માતા-પિતા પોતાના બાળકોને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે પુણે જેવા શહેરોમાં મોકલે છે. જો ભરતી અને પરીક્ષા પ્રક્રિયા અંગે વિશ્વાસનો અભાવ ઊભો થાય તો તેની સીધી અસર વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવાર પર પડે છે. તેથી સરકારની જવાબદારી છે કે તે સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરે.

વિદ્યાર્થીઓની ચાર મુખ્ય માંગણીઓ

સુનાવણી દરમિયાન રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ ડૉ. મિલિંદ સાઠેએ કોર્ટને જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓની ચાર મુખ્ય માંગણીઓ છે. તેમાં MPSC અધ્યક્ષનું રાજીનામું, પરીક્ષા ફી ઘટાડીને 100 રૂપિયા કરવાની અને તમામ પરીક્ષાઓ ઓફલાઇન યોજવાની માંગનો સમાવેશ થાય છે. સાઠેએ જણાવ્યું કે પરીક્ષા ફી 100 રૂપિયા કરવાની અને તમામ પરીક્ષાઓ ઓફલાઇન કરવાની માંગ પહેલેથી જ સ્વીકારવામાં આવી છે.

MPSC અધ્યક્ષના મુદ્દે રાજ્ય સરકારે રાજ્યપાલને પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હોવાનું પણ અદાલતને જણાવાયું હતું. યોગ્ય પ્રક્રિયા બાદ તેના પર નિર્ણય લેવામાં આવશે તેમ કહેવામાં આવ્યું હતું. વિદ્યાર્થીઓ તરફથી જોકે પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિ, પેપર લીક અને પરીક્ષાઓ યોગ્ય તથા નિષ્પક્ષ રીતે ન યોજાતી હોવાના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે.

‘પુણેમાં વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર કેમ ઉતરે?’

અદાલતે પુણેની શિક્ષણ કેન્દ્ર તરીકેની ઓળખનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ સામાન્ય રીતે અભ્યાસ કરવા માટે શહેરમાં આવે છે અને તેઓ રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ કરવા ઇચ્છતા નથી. જો તેઓ આવું કરી રહ્યા છે તો તેમની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી જોવી જોઈએ.

કોર્ટે રાજ્ય સરકારને કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓનો સિસ્ટમ અને ભરતી પ્રક્રિયા પરનો વિશ્વાસ ફરી સ્થાપિત કરવા માટે વિશ્વસનીય અને પ્રામાણિક પગલાં લેવામાં આવે. અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભરતી પ્રક્રિયા નિષ્પક્ષ હોવી જરૂરી છે અને ખાલી પદો ભરવાની પ્રક્રિયામાં બેકલોગને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

કોર્ટે વિદ્યાર્થીઓને વર્ગખંડમાં પરત ફરવા કહ્યું

સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે વિદ્યાર્થીઓને પણ અપીલ કરી કે તેઓ હવે વર્ગખંડમાં પાછા ફરે. કોર્ટે કહ્યું કે મામલો અદાલત સમક્ષ છે અને ભરતી પ્રક્રિયા અંગે રાજ્ય પાસેથી જરૂરી જવાબ માગવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓને વિરોધ ચાલુ રાખવો હોય તો યોગ્ય મંજૂરી લેવી અને જાહેર રસ્તાઓને બદલે નિર્ધારિત સ્થળ પસંદ કરવું જોઈએ, જેથી સામાન્ય નાગરિકોને મુશ્કેલી ન પડે.

કોર્ટે કહ્યું કે રસ્તાઓ પર લાંબા સમય સુધી વિરોધ ચાલુ રાખવાથી સામાન્ય લોકોની અવરજવરને અસર થાય છે. તેથી વિદ્યાર્થીઓ પોતાના મુદ્દા ઉઠાવતા રહે, પરંતુ તેના માટે કાયદેસર અને જાહેર સુવિધાને અસર ન થાય તેવી પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ.

ત્રણ અઠવાડિયામાં રાજ્ય સરકારને સંપૂર્ણ માહિતી આપવાનો આદેશ

બોમ્બે હાઇકોર્ટે રાજ્ય સરકારને નોટિસ જારી કરીને ત્રણ અઠવાડિયાની અંદર ભરતી પ્રક્રિયા અંગે સંપૂર્ણ માહિતી રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. દરેક સરકારી વિભાગમાં કેટલા પદો ખાલી છે, કેટલા પદો માટે ભરતી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે અને ભરતી ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માટે શું પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે તેની વિગતો આપવાની રહેશે.

એડવોકેટ જનરલે કોર્ટને જણાવ્યું કે આગામી સુનાવણી પહેલાં સરકાર તરફથી સોગંદનામું રજૂ કરવામાં આવશે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ખાલી પદો ભરવા અને ભરતી પ્રક્રિયાની સ્થિતિ અંગે આગામી સુનાવણીમાં વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવશે.

રસ્તા બંધ થવાથી સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીનો મુદ્દો પણ સામે આવ્યો

આ કેસમાં કોર્ટ સમક્ષ પુણેના કેટલાક નાગરિકોની મુશ્કેલીઓનો મુદ્દો પણ આવ્યો હતો. વિદ્યાર્થીઓના વિરોધને કારણે મુખ્ય રસ્તાઓ પર અવરજવર પ્રભાવિત થઈ રહી હોવાની રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. અદાલતે કહ્યું કે કોઈપણ વિરોધને કારણે સામાન્ય નાગરિકોને લાંબા સમય સુધી અસુવિધા થવી જોઈએ નહીં.

કોર્ટે કહ્યું કે શાંતિપૂર્ણ સમાજ અને શિક્ષણ કેન્દ્ર તરીકે પુણેની છબી જળવાઈ રહેવી જરૂરી છે. દેશના અન્ય ભાગોમાં એવો સંદેશ ન જવો જોઈએ કે વિદ્યાર્થીઓ માટે પુણે યોગ્ય સ્થળ નથી. તેથી અદાલતે તમામ આંદોલનકારી પક્ષોને વિરોધ પાછો ખેંચીને અભ્યાસ અને વર્ગખંડમાં પરત ફરવાની અપીલ કરી છે.

ભરતી પ્રક્રિયા અને વિદ્યાર્થીઓના વિશ્વાસ પર હવે સરકારની જવાબદારી

બોમ્બે હાઇકોર્ટે આગામી ત્રણ અઠવાડિયામાં રાજ્ય સરકાર પાસેથી ભરતી પ્રક્રિયાની સંપૂર્ણ માહિતી માગી છે. સાથે જ પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિ અંગે કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની વિગતો પણ આગામી સુનાવણીમાં સામે આવી શકે છે.

હવે સરકાર સામે બે મુખ્ય પડકાર છે—એક તરફ 70 હજારથી વધુ ખાલી પદોની ભરતી પ્રક્રિયાને ઝડપી અને પારદર્શક બનાવવી અને બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓમાં MPSCની પરીક્ષા વ્યવસ્થા અંગે ઊભા થયેલા વિશ્વાસના પ્રશ્નોનો જવાબ આપવો. આગામી સુનાવણીમાં રાજ્ય સરકારનું સોગંદનામું અને ભરતીની સ્થિતિ અંગેની વિગતો આ સમગ્ર મામલાની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.