Thailand Cambodia War: આજે 24 જુલાઈ 2025 ના રોજ થાઈલેન્ડે F-16 ફાઇટર જેટથી કંબોડિયન લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા છે, જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે. આ હુમલો સરહદ વિવાદિત મંદિરો નજીક થયો છે, જ્યારે કંબોડિયાએ ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવાનો દાવો કર્યો છે.
કંબોડિયાએ જવાબમાં રોકેટ અને તોપમારા કર્યા છે. આ ઘટનામાં 40,000 લોકો બેઘર થયા હોવાના અહેવાલછે. બંને દેશોમાં જાનહાનિ પણ થઈ છે. 9 લોકો માર્યા ગયા, જ્યારે 14 ઘાયલ થયા. પ્રશ્ન એ છે કે થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયાની સેના કેટલી શક્તિશાળી છે? થાઈલેન્ડે આ હુમલો કેમ કર્યો? ચાલો ગ્લોબલ ફાયરપાવર 2025 ના નવીનતમ રેન્કિંગના આધારે બંને દેશોની લશ્કરી તાકાત સમજીએ.
લાંબા સમયથી સીમા વિવાદ
A new war is approaching: Heavy fighting broke out on the border between Thailand and Cambodia, — CNN.
The Royal Cambodian Army shelled several Thai border towns with multiple rocket launchers.
In response, Thailand closed its border with Cambodia because of these attacks.… pic.twitter.com/HwJVxxfipp— Jürgen Nauditt 🇩🇪🇺🇦 (@jurgen_nauditt) July 24, 2025
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચે લાંબા સમયથી સરહદ વિવાદ ચાલી રહ્યો છે, ખાસ કરીને પ્રેહ વિહાર મંદિર પર જે યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ છે. એક્સ પોસ્ટ્સ અનુસાર થાઇલેન્ડે દાવો કર્યો હતો કે કંબોડિયાએ તેમની સામે ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો હતો. જવાબમાં થાઇલેન્ડે છ F-16 જેટથી કંબોડિયાના લશ્કરી મુખ્યાલય પર હુમલો કર્યો. કંબોડિયાએ તેને સ્વ-બચાવ ગણાવ્યું અને થાઇલેન્ડ તરફ MLRS (મલ્ટીપલ લોન્ચ રોકેટ સિસ્ટમ) ફાયરિંગ કર્યું. આ ઘટનાથી પ્રાદેશિક તણાવ વધ્યો છે. બંને દેશોની લશ્કરી તાકાત હવે ચર્ચાનો વિષય છે.
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયાની લશ્કરી શક્તિ: સરખામણી
ગ્લોબલ ફાયરપાવર 2025 રેન્કિંગ મુજબ થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયાની લશ્કરી તાકાતમાં મોટો તફાવત છે. વિશ્વ રેન્કિંગમાં થાઇલેન્ડ 24મા ક્રમે છે, જ્યારે કંબોડિયા 83મા ક્રમે છે.
1. લશ્કરી માનવશક્તિ
થાઇલેન્ડ
સક્રિય સૈનિકો: આશરે 360,000
અનામત સૈનિકો: આશરે 200,000
કુલ વસ્તી: 72 મિલિયન, જેમાંથી 50 મિલિયન લશ્કરી સેવા માટે ઉપલબ્ધ.
વિશ્લેષણ: થાઇલેન્ડનું સૈન્ય મોટું અને સારી રીતે પ્રશિક્ષિત છે. તેમની પાસે રોયલ થાઈ આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ વચ્ચે સારું સંકલન છે.
કંબોડિયા
સક્રિય સૈનિકો: લગભગ 170,000
અનામત સૈનિકો: લગભગ 100,000
કુલ વસ્તી: 17 મિલિયન, જેમાંથી 12 મિલિયન લશ્કરી સેવા માટે ઉપલબ્ધ.
વિશ્લેષણ: કંબોડિયાની સેના નાની છે. તેમની પાસે આધુનિક તાલીમનો અભાવ છે.
2. સંરક્ષણ બજેટ
થાઇલેન્ડ: $5.5 બિલિયન (લગભગ રૂ. 4.6 લાખ કરોડ)
થાઇલેન્ડનું સંરક્ષણ બજેટ કંબોડિયા કરતા સાત ગણું છે, જેનાથી તે આધુનિક શસ્ત્રો અને ટેકનોલોજી ખરીદી શકે છે.
કંબોડિયા: $720 મિલિયન (લગભગ રૂ. 60,000 કરોડ)
કંબોડિયાનું બજેટ મર્યાદિત છે, જેના કારણે તે મોટાભાગે જૂના અથવા સસ્તા શસ્ત્રો પર નિર્ભર રહે છે.
3. વાયુસેના
થાઇલેન્ડ
ફાઇટર જેટ: 40-50 F-16 અને SAAB ગ્રિપેન જેટ.
હેલિકોપ્ટર: 100+ હેલિકોપ્ટર, જેમાં AH-1 કોબ્રા જેવા એટેક હેલિકોપ્ટરનો સમાવેશ થાય છે.
ડ્રોન: RQ-21 બ્લેકજેક જેવા કેટલાક આધુનિક ડ્રોન.
વિશ્લેષણ: થાઇલેન્ડની વાયુસેના આ ક્ષેત્રમાં મજબૂત છે. F-16 જેવા જેટ વિમાનોએ તાજેતરના હુમલામાં પોતાની તાકાત દર્શાવી.
કંબોડિયા
ફાઇટર જેટ: કોઈ આધુનિક ફાઇટર જેટ નથી.
હેલિકોપ્ટર: જૂના Mi-8 અને Z-9 હેલિકોપ્ટર (ચીન પાસેથી ખરીદેલા).
ડ્રોન: કેટલાક સસ્તા ડ્રોન, જેનો ઉપયોગ જાસૂસી માટે થઈ શકે છે.
વિશ્લેષણ: કંબોડિયાનું વાયુસેના ખૂબ જ નબળું છે. તેમની પાસે હવાઈ હુમલાનો જવાબ આપવાની ક્ષમતા નથી.
4. આર્મી
થાઇલેન્ડ
ટેન્કરો: 200+ ટેન્ક, જેમાં M60 અને VT-4 (ચીનથી ખરીદેલ)નો સમાવેશ થાય છે.
તોપખાના: 1,000+ તોપખાના પ્રણાલીઓ, જેમ કે M777 હોવિત્ઝર.
રોકેટ સિસ્ટમો: HIMARS જેવી આધુનિક MLRS સિસ્ટમો.
વિશ્લેષણ: થાઇલેન્ડની સેના સારી રીતે સજ્જ છે. પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં અસરકારક સાબિત થઈ શકે.
કંબોડિયા
ટેન્કરો: 200+ જૂની T-55 અને ટાઇપ 59 ટેન્કો (સોવિયેત અને ચીની મૂળ).
આર્ટિલરી: 400+ આર્ટિલરી, મોટાભાગે જૂના મોડેલ.
રોકેટ સિસ્ટમ્સ: મર્યાદિત MLRS, જેમ કે BM-21 ગ્રેડ.
વિશ્લેષણ: કંબોડિયાની સેના જૂની ટેકનોલોજી પર આધાર રાખે છે અને થાઇલેન્ડ સાથે સ્પર્ધા કરવા માટે નબળી.
5. નૌકાદળ
થાઇલેન્ડ
યુદ્ધ જહાજો: 1 વિમાનવાહક જહાજ (HTMS ચક્રી નારુબેટ, મર્યાદિત ઉપયોગ છતાં), 7 ફ્રિગેટ્સ અને 20+ કોર્વેટ્સ.
સબમરીન: 1 નવી S26T સબમરીન (ચીન પાસેથી ખરીદેલ).
વિશ્લેષણ: થાઇલેન્ડની નૌકાદળ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં મધ્યમ ક્રમાંક ધરાવે છે.
કંબોડિયા
યુદ્ધ જહાજો: 10+ નાના પેટ્રોલિંગ જહાજો, કોઈ મોટા યુદ્ધ જહાજો નથી.
સબમરીન: કોઈ નહીં.
વિશ્લેષણ: કંબોડિયાનું નૌકાદળ ખૂબ જ નબળું છે. નૌકાદળ યુદ્ધમાં તેની કોઈ ખાસ તાકાત નથી.
હુમલો કેમ થયો?
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના બે પડોશી દેશો છે, જેમની વચ્ચે ઐતિહાસિક વિવાદ રહ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે સરહદ વિવાદ ઉપરાંત, બંને દેશો સરહદ પર સ્થિત મંદિરોના અધિકારો માટે પણ એકબીજા સાથે લડતા રહ્યા છે.
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચે 817 કિલોમીટર લાંબી સરહદ છે જે ફ્રાન્સ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવી હતી. ફ્રાન્સ કારણ કે 1863થી 1963 સુધી કંબોડિયા ફ્રેન્ચ કબજા હેઠળ હતું. કંબોડિયા પરના તેના શાસન દરમિયાન ફ્રાન્સે થાઇલેન્ડ સાથે દેશની સરહદ નક્કી કરી હતી. 1907ના સરહદી સીમાંકનમાં પ્રેહ વિહાર શિવ મંદિરને કંબોડિયાનો ભાગ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જેને થાઇલેન્ડે સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જેનો સીમા વિવાદ હજુ પણ ચાલી રહ્યો છે.
ભગવાન શિવના મંદિર પર બંને દેશો હકનો જમાવી રહ્યા છે
થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા બંને બૌદ્ધ બહુમતી ધરાવતા દેશો છે જ્યાં જીવનશૈલી અને ખાવા-પીવાની આદતો લગભગ સમાન છે. બંને દેશો તેમના મંદિરો પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ રહ્યા છે અને આવી સ્થિતિમાં થાઇલેન્ડે પ્રેહ વિહાર મંદિર પર કંબોડિયાના અધિકારનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. આ મંદિર 11મી સદીમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. મંદિરમાં 800 સીડીઓ છે અને આ સાંસ્કૃતિક વારસાને યુનેસ્કો હેરિટેજ સાઇટમાં સમાવવામાં આવ્યો છે.
પ્રાદેશિક પ્રભાવ: થાઇલેન્ડ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં પોતાની તાકાત બતાવવા માંગે છે. ચીનના નજીકના સાથી કંબોડિયા પર હુમલો કરીને, થાઇલેન્ડે પ્રાદેશિક સમીકરણને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ટેકનોલોજીની ભૂમિકા
F-16 જેટ્સ: થાઈલેન્ડના F-16 જેટ્સમાં રડાર, ચોકસાઇ-માર્ગદર્શિત મિસાઇલો અને નાઇટ વિઝન જેવી આધુનિક ટેકનોલોજી છે. આ જેટ્સ 500 કિમી/કલાકની ઝડપે હુમલો કરી શકે છે. આ જેટ્સમાં AESAR રડાર અને લેસર-માર્ગદર્શિત બોમ્બ છે, જે લક્ષ્યને સચોટ રીતે હિટ કરે છે.
MLRS (કંબોડિયા): કંબોડિયાએ BM-21 ગ્રેડ જેવી રોકેટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને પ્રતિક્રિયા આપી છે, જે 20-40 કિમીની રેન્જમાં ફાયર કરી શકે છે. પરંતુ આ જૂની છે અને તેમાં ચોકસાઈનો અભાવ છે. MLRS પાસે બહુવિધ રોકેટ ટ્યુબ છે, જે એકસાથે અનેક રોકેટ ફાયર કરી શકે છે.
ડ્રોનનો ઉપયોગ: કંબોડિયાના ડ્રોન સસ્તા હોવાની શક્યતા છે, ચીની ડ્રોનનો ઉપયોગ સર્વેલન્સ માટે થાય છે (જેમ કે DJI મોડેલ). તેમાં કેમેરા અને GPS છે. ડ્રોન વાસ્તવિક સમયની માહિતી પૂરી પાડવા માટે AI અને સેન્સરનો ઉપયોગ કરે છે.
ભારતે શું બોધપાઠ લેવો જોઈએ ?
પ્રાદેશિક સ્થિરતા: થાઇલેન્ડ અને કંબોડિયા આસિયાનનાં સભ્યો છે. આ તણાવ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં અસ્થિરતા વધારી શકે છે, જે ભારતની એક્ટ ઇસ્ટ પોલિસીને અસર કરી શકે છે. ભારતના કંબોડિયા (જેમ કે અંગકોર વાટ) સાથે સાંસ્કૃતિક અને સંરક્ષણ સંબંધો છે અને થાઇલેન્ડ સાથે પણ મજબૂત વેપાર સંબંધો છે.
ચીનનો પ્રભાવ: કંબોડિયા ચીનનો નજીકનો સાથી છે. તે તેની પાસેથી શસ્ત્રો ખરીદે છે. આ હુમલો ચીનની પ્રાદેશિક વ્યૂહરચના પર પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે. ભારતે તેની ઇન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનામાં આસિયાન દેશો સાથે વધુ મજબૂત સંબંધો બનાવવા પડશે.
લશ્કરી પાઠ: ભારતનું લશ્કર (વિશ્વ ક્રમાંક: 4) બંને દેશો કરતાં ઘણું શક્તિશાળી છે. પરંતુ ડ્રોન અને હવાઈ હુમલાની ભૂમિકા (જેમ કે થાઈલેન્ડે દર્શાવ્યું છે) ભારત માટે પણ પાઠ ધરાવે છે. ભારતે FPV ડ્રોન અને AI-આધારિત યુદ્ધ ટેકનોલોજીમાં વધુ રોકાણ કરવું જોઈએ.
થાઇલેન્ડે કંબોડિયા પર સરહદ પર લેન્ડમાઇન પ્લાન્ટ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો
બંને દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષના એક દિવસ પહેલા બુધવારે થાઇલેન્ડના ઉબોન રત્ચાથાની પ્રાંતમાં ચોંગ એન મા બોર્ડર ક્રોસિંગ પાસે એક લેન્ડમાઇન વિસ્ફોટ થયો હતો. આ વિસ્ફોટમાં પાંચ થાઇ સૈનિકો ઘાયલ થયા હતા, જેમાંથી એકે પોતાનો પગ ગુમાવ્યો હતો. થાઇ સેનાનો આરોપ છે કે આ લેન્ડમાઇન તાજેતરમાં કંબોડિયા દ્વારા બિછાવવામાં આવ્યા હતા.
દેશના ઉત્તરપૂર્વ માટે જવાબદાર બીજા આર્મી રિજનએ સરહદ સીલ કરવાનો અને સુરીનમાં મંદિરના ખંડેરોને બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ આદેશો ગુરુવારે સવારે અમલમાં આવ્યા.
કંબોડિયા શું કહ્યું?
કંબોડિયા કહ્યું કે કે હુમલો સૌપ્રથમ થાઇલેન્ડથી થયો હતો. કંબોડિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માલી સોતેખાએ જણાવ્યું હતું કે કંબોડિયાના સૈનિકોએ થાઇ સૈનિકોના આક્રમણ સામે તેમની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું રક્ષણ કરવા માટે વળતો હુમલો કરવાના તેમના અધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે થાઇલેન્ડે કંબોડિયાની પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.
કંબોડિયન વડા પ્રધાન હુન માનેટે ગુરુવારે ફેસબુક પર જણાવ્યું હતું કે થાઈ સૈન્યએ ઓડર મીંચે પ્રાંતમાં પ્રેહ વિહાર અને તા ક્રાબેઈ મંદિરોમાં કંબોડિયન લશ્કરી થાણાઓ પર હુમલો કર્યો હતો.
હુન માનેટે વધુમાં કહ્યું ‘કંબોડિયાએ હંમેશા શાંતિપૂર્ણ રીતે મુદ્દાઓનું નિરાકરણ લાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ આ કિસ્સામાં અમારી પાસે હુમલાનો જવાબ આપવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી.’
બુધવારે થાઈ સરકારે કંબોડિયન રાજદૂત હુન સરોયુનને હાંકી કાઢ્યા, જ્યારે થાઈ રાજદૂતને ફ્નોમ પેન્હથી પાછા બોલાવવામાં આવ્યા.
આ પણ વાંચો:
Russia Plane Crash: રશિયામાં અમદાવાદની જેમ વિમાન ક્રેશ, 50 લોકો સવાર હતા, જુઓ
Ahmedabad: ‘કોંગ્રેસની નજર લાગી એટલે અમદાવાદમાં રોડ તૂટી ગયા’, AMCના પૂર્વ રોડ કમિટી ચેરમેન
