• શું ગુજરાત સરકારની ‘ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી’ ગુંડાતત્વોને ‘નક્સલી-બળવાખોર’ બનાવી દેશે?

ગુજરાત સરકારની આગેવાનીમાં પોલીસે અસામાજિક તત્વોના ઘરો તોડી પાડવાની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. તો ભૂતકાળમાં દારૂ-જુગારમાં પકડાયેલા લોકોની યાદી બનાવીને તેમના ઉપર પણ એક્શન લેવામાં આવી રહી છે. વસ્ત્રાલની ઘટનાના આરોપીઓના ઘર તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. પાછલા કેટલાક સમયથી બૂલડોઝર થકી ન્યાય આપવાની પ્રક્રિયા મોદી સરકારમાં ચાલી રહી છે.

આ કાર્યવાહી થોડા સમય વધુ ચાલશે તો સમાજમાં ગુસ્સો, રોષ વધી શકે છે. તે ઉપરાંત સમાજને એક ઊંધા રસ્તે લઈ જઈ શકવાની સંપૂર્ણ શક્યતાઓ રહેલી છે. તેથી ગુજરાતમાં સત્તામાં બેસેલા લોકોને સમજવું પડશે કે ઘર તોડવા કોઈ સમાધાન નથી. કાયદામાં રહીને યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવે તો જ કાયદો અને વ્યવસ્થાને બનાવી શકાય છે. જો સરકાર પોતે જ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરશે તો લાંબાગાળે તેના નકારાત્મક પડઘા પડશે. આ અંગે નિષ્ણાતો અને બુદ્ધિજીવીઓ પણ ચિંતિત છે. જે રીતે વર્તમાન સરકારમાં આરોપીઓને અને તેમના આખા પરિવારને રોડ ઉપર લાવીને સામાજિક રીતે ઇજ્જત ઉપર પ્રહાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે આગામી સમયમાં ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

તે ઉપરાંત આપણા ધાર્મિક ગણાતા દેશમાં પાછલા ઘણા સમયથી દબાણ અને વિકાસના નામે મંદિર-મસ્જિદો-દરગાહો તોડવામાં આવી રહી છે, તે પણ આપણને એક અલગ જ દિશામાં જઈ રહી છે. આપણા દેશની સંસ્કૃતિ જ ધર્મ ઉપર રહેલી છે. તેથી ધાર્મિક સંસ્થાઓ ઉપર જ પ્રહાર કરવો અંસતોષને જન્મ આપી શકે છે. જે અસંતોષ સમાજમાં ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓને ઉભી કરવામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તેથી હાલમાં ચાલતી તમામ રીતની ઘટનાઓ ખુબ જ ખતરનાક ઘટી રહી છે. જે આપણા દેશના ભવિષ્યને રક્તરંજિત કરી શકે છે. સરકાર ઉપર તેવા આરોપ પણ લગાવવામાં આવી રહ્યા છે કે, સરકાર પોતાની નિષ્ફળતાઓ છૂપાવવા માટે આવી રીતની કાર્યવાહી કરી રહી છે. હાલમાં જ પૂર્વ આઈપીએસ રમેશ સવાણીએ એક ઈન્ટરવ્યુંમાં જણાવ્યું હતુ કે, પોલીસ પોતાની નિષ્ફળતાઓ છૂપાવવા માટે વરઘોડા કાઢે છે. તેથી તેની નિષ્ફળતાઓ વરઘોડા પાછળ છૂપાઈ જાય. આમ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી રીતની કાર્યવાહી પોતાની નિષ્ફળતાઓ છૂપાવવા માટે જ કરી રહી છે. ગુજરાતમાં તો પાછલા 30 વર્ષથી ભાજપની સરકાર છે. અત્યાર સુધી તો રામરાજ્ય આવી ચૂક્યું હોવું જોઈએ પરંતુ 30 વર્ષ પછી એક ભયંકર સ્થિતિમાં પહોંચી ગયા હોય તેવું દેખાઈ રહ્યું છે.

તેથી સરકાર પોતે જ ગેરકાયદેસર રસ્તાઓ થકી કાયદાને સ્થાપિત કરવા માટે નિકળી પડી છે. પરંતુ તે સમાજને હિંસક રસ્તા ઉપર ચાલવા માટેની પગદંડી તૈયાર કરી રહી છે. જે આગળ જતા ફોર લાઈનનો હાઇવે બની શકે છે. તે પછી મણિપુર જેવી ભયંકર સ્થિતિ દેશભરમાં પણ સર્જાઇ શકે તેવી શક્યતાઓને નકારી શકાય નહીં. આ એક લાંબાગાળાનો વિચાર છે.

હાલમાં ગુજરાતમાં અસામાજિક તત્વો અને ગુનાહિત ઇતિહાસ ધરાવતા લોકો સામે કડક કાર્યવાહીના ભાગરૂપે તેમના ઘરો તોડવાની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. 15 માર્ચ, 2025ના રોજ અમદાવાદના વસ્ત્રાલ વિસ્તારમાં થયેલી હિંસાના કેસમાં 14 આરોપીઓમાંથી 6 લોકોના ગેરકાયદે બાંધેલા ઘરો તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. આ હિંસામાં આરોપીઓએ લાકડીઓ, તલવારો અને છરીઓથી હુમલો કરીને લોકોને ઇજા પહોંચાડી હતી અને વાહનોને નુકસાન કર્યું હતું. આ ઉપરાંત, મોરબીમાં એક દારૂના દાણચોરના ઘરનો ગેરકાયદે ભાગ પણ તોડવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે તેના પરિવારજનોએ પોલીસ પર હુમલો કર્યો હતો.

ગુજરાતના ડીજીપી વિકાસ સહાયે 15 માર્ચ, 2025ના રોજ એક વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા તમામ પોલીસ સ્ટેશનોને 100 કલાકની અંદર અસામાજિક તત્વોની યાદી તૈયાર કરીને કડક કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આના ભાગરૂપે, 19 માર્ચ, 2025 સુધીમાં ગુજરાત પોલીસના સ્ટેટ મોનિટરિંગ સેલ (SMC) દ્વારા 24 ગુનેગારોની ઓળખ કરવામાં આવી, જેમાંથી 15 લોકોની 19 ગેરકાયદે મિલકતોને તોડવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. આ મિલકતો અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, મહેસાણા, ભરૂચ, કચ્છ, સુરેન્દ્રનગર અને જૂનાગઢમાં આવેલી છે.

કાયદા પ્રમાણે આ કાર્યવાહી યોગ્ય છે કે નહીં?

આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે આપણે ભારતના કાયદા અને બંધારણની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લેવી પડશે.

(1) ભારતીય બંધારણ અને કાયદાની દૃષ્ટિએ

ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) અને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS): ભારતીય કાયદા હેઠળ, કોઈપણ ગુના માટે સજા ફક્ત કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અને સજાના નિયમો અનુસાર જ આપી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, હિંસા, રમખાણો કે અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓ (જેમ કે IPCની કલમ 146 અથવા BNS હેઠળ) માટે સજા તરીકે જેલ, દંડ કે અન્ય સજાઓની જોગવાઈ છે, પરંતુ આરોપીનું ઘર તોડવાની કોઈ સજા નથી. આવી કાર્યવાહી કાયદેસર રીતે માન્ય નથી.

ડ્યૂ પ્રોસેસ ઓફ લો (Due Process of Law): ભારતીય બંધારણની કલમ 21 અનુસાર, કોઈપણ વ્યક્તિને તેના જીવન અને સ્વતંત્રતાથી વંચિત ન કરી શકાય સિવાય કે કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અનુસાર. ઘર તોડવું એ વ્યક્તિના મૂળભૂત અધિકારો (જેમ કે આશ્રયનો અધિકાર)નું હનન કરે છે, અને જો આ કાર્યવાહી નોટિસ, સુનાવણી કે કોર્ટની પરવાનગી વગર કરવામાં આવે તો તે ગેરકાયદે ગણાય.

મ્યુનિસિપલ કાયદાઓ: ગુજરાતમાં ગેરકાયદે બાંધકામોને તોડવા માટે મ્યુનિસિપલ કાયદાઓ હેઠળ ચોક્કસ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં સૌપ્રથમ નોટિસ આપવી, આરોપીને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપવી, અને ત્યારબાદ જો બાંધકામ ગેરકાયદે હોવાનું સાબિત થાય તો તેને તોડવાનો આદેશ આપવો—આ બધું શામેલ છે. પરંતુ હાલના કેસોમાં જેમ કે વસ્ત્રાલ હિંસાના કેસમાં ઘણા કિસ્સાઓમાં નોટિસ આપ્યા વગર જ ઘર તોડવામાં આવ્યા હોવાની ફરિયાદો સામે આવી છે, જે કાયદાની વિરુદ્ધ છે.

(2) સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા

સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ પણ આવા મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપી છે. ઉદાહરણ તરીકે, In Re: Destruction of Public & Private Properties v. State of A.P. કેસમાં કોર્ટે કહ્યું હતું કે રમખાણો કે હિંસા માટે જવાબદાર લોકોની મિલકતોનું નુકસાન કે તેમની સામે વળતરની કાર્યવાહી કરી શકાય, પરંતુ આ માટે કાયદાકીય પ્રક્રિયા જરૂરી છે. ઘર તોડવું એ સજા તરીકે નથી ગણાતું.

3 માર્ચ, 2025ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાતના અધિકારીઓ સામે અવમાનનાની કાર્યવાહી શરૂ કરી, કારણ કે તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનું ઉલ્લંઘન કરીને મિલકતો તોડી હતી. આ દર્શાવે છે કે આવી કાર્યવાહી કાયદેસર નથી.

(3) ગુજરાતના ખાસ કાયદાઓ

ગુજરાત ગુંડા અને અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ, 2020: આ કાયદો 2020માં ગુજરાત સરકારે લાગુ કર્યો હતો, જે અસામાજિક તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. આ કાયદા હેઠળ ગુંડાઓને 7થી 10 વર્ષની જેલ અને 50,000 રૂપિયાનો દંડ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત તેમની મિલકતો જપ્ત કરવાની જોગવાઈ પણ છે, પરંતુ આ માટે કોર્ટની પરવાનગી અને યોગ્ય પ્રક્રિયા જરૂરી છે. આ કાયદામાં ઘર તોડવાની સીધી જોગવાઈ નથી, અને જો આવી કાર્યવાહી કરવી હોય તો તે કોર્ટના આદેશ વગર ગેરકાયદે ગણાય.

કોર્ટ-કચેરી વગર પોલીસની સીધી કાર્યવાહી બરાબર છે?

ના, કોર્ટ-કચેરી વગર પોલીસ દ્વારા સીધી રીતે ઘર તોડવાની કાર્યવાહી કાયદા પ્રમાણે બરાબર નથી. તે સમજવા માટે નીચેના કારણો ઉપર એક નજર મારો..

ન્યાયની પ્રક્રિયા (Due Process): ભારતીય બંધારણ અનુસાર, કોઈપણ વ્યક્તિને સજા આપતા પહેલાં તેને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાનો અધિકાર છે. ઘર તોડવું એ એક પ્રકારની સજા છે, જે કોર્ટની પરવાનગી વગર આપી શકાતી નથી. પોલીસ દ્વારા સીધી કાર્યવાહી એ “બુલડોઝર જસ્ટિસ” તરીકે ઓળખાય છે, જે ભારતીય કાયદા અને બંધારણની વિરુદ્ધ છે.

પરિવાર પર અસર: ઘણી વખત આરોપીના પરિવારજનો, જેમનો ગુનામાં કોઈ ફાળો નથી, તેઓ પણ આવી કાર્યવાહીથી પીડાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક્સ પર કેટલાક યુઝર્સે આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે જો આરોપી ગુનેગાર હોય, તો તેના પરિવારને શા માટે સજા ભોગવવી પડે? આ એક નૈતિક અને કાનૂની સવાલ ઉભો કરે છે.

સરકારનો દાવો: ગુજરાત સરકાર અને પોલીસનું કહેવું છે કે આ ઘરો ગેરકાયદે બાંધવામાં આવ્યા હતા, અને તેથી તેમને તોડવામાં આવ્યા. પરંતુ કાયદા પ્રમાણે, ગેરકાયદે બાંધકામ તોડવા માટે પણ નોટિસ, સુનાવણી અને કોર્ટનો આદેશ જરૂરી છે. ઘણા કેસોમાં આ પ્રક્રિયાનું પાલન થયું નથી, જેના કારણે આ કાર્યવાહી ગેરકાયદે ગણાય છે.

રાજકીય અને સામાજિક પરિપ્રેક્ષ્ય શું કહે છે

રાજકીય દબાણ: ગુજરાતમાં હાલની સરકાર અસામાજિક તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી કરીને લોકોમાં સુરક્ષાની ભાવના લાવવા માંગે છે. 2020માં લાગુ થયેલા ગુજરાત ગુંડા અધિનિયમનો હેતુ પણ આ જ હતો. પરંતુ આવી કાર્યવાહીઓ ઘણીવાર રાજકીય લાભ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે, જેના કારણે કાયદાનું પાલન થતું નથી.

સામાજિક અસર: આવી કાર્યવાહીઓથી ગામડાઓ કે શહેરોમાં ભયનો માહોલ સર્જાય છે. ખાસ કરીને, જો આરોપીના પરિવારજનો નિર્દોષ હોય, તો તેમના પર અયોગ્ય અસર થાય છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી કાર્યવાહીઓ ચોક્કસ સમુદાયોને ટાર્ગેટ કરવા માટે પણ થઈ શકે છે, જે સામાજિક સંવાદિતાને નુકસાન પહોંચાડે છે.

ગુજરાતમાં અસામાજિક તત્વો કે ગુનાહિત ઇતિહાસ ધરાવતા લોકોના ઘર તોડવાની કાર્યવાહી કાયદા પ્રમાણે યોગ્ય નથી, ખાસ કરીને જો તે કોર્ટની પરવાનગી અને યોગ્ય પ્રક્રિયા વગર કરવામાં આવે. ભારતીય બંધારણ, સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા અને ગુજરાતના મ્યુનિસિપલ કાયદાઓ સ્પષ્ટપણે કહે છે કે આવી કાર્યવાહી માટે નોટિસ, સુનાવણી અને કોર્ટનો આદેશ જરૂરી છે. કોર્ટ-કચેરી વગર સીધી પોલીસ દ્વારા કાર્યવાહી એ બંધારણીય અધિકારોનું હનન છે અને તે ગેરકાયદે ગણાય.

જો ગુજરાત સરકાર અને પોલીસ ખરેખર અસામાજિક તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી કરવા માંગે છે, તો તેમણે કાયદાની અંદર રહીને કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. ગુંડા અધિનિયમ હેઠળ જેલ, દંડ કે મિલકત જપ્ત કરવાની જોગવાઈઓનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, પરંતુ ઘર તોડવું એ સજા તરીકે કાયદેસર નથી. આવી કાર્યવાહીઓથી નિર્દોષ પરિવારજનો પીડાય છે અને સામાજિક તણાવ વધે છે, જે લાંબા ગાળે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.

ઘર તોડવાની કાર્યવાહીની મનોવૈજ્ઞાનિક અસર શું થશે?

ઘર તોડવું એ માત્ર એક ભૌતિક નુકસાન નથી, પરંતુ તે એક વ્યક્તિ અને તેના પરિવારની માનસિક અને ભાવનાત્મક સ્થિતિ પર ઊંડી અસર કરે છે. આવી કાર્યવાહીથી નીચેની અસરો થઈ શકે છે:

અપમાન અને ગુસ્સો: ઘર એ વ્યક્તિની સુરક્ષા અને ગૌરવનું પ્રતીક હોય છે. જો કોઈ આરોપીનું ઘર તોડી પાડવામાં આવે, તો તેને લાગે છે કે તેનું સમાજમાં અપમાન થયું છે. આ અપમાનની લાગણી ગુસ્સામાં બદલાઈ શકે છે, જે સરકાર કે સમાજ સામે વેર લેવાની ભાવના જન્માવી શકે છે.

અલગતા અને નિરાશા: ઘર તૂટવાથી આરોપી અને તેનો પરિવાર નિરાશ્રિત બની જાય છે. આ નિરાશા અને સમાજથી અલગ થવાની લાગણી તેમને એવા જૂથો તરફ દોરી શકે છે જે સરકાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે, જેમ કે નક્સલી કે બળવાખોર જૂથો. આવા જૂથો ઘણીવાર આવા લોકોને ભરતી કરવા માટે તેમની નિરાશાનો લાભ લે છે.

પરિવાર પર અસર: ઘણીવાર આરોપીના પરિવારજનો, જેમનો ગુનામાં કોઈ ફાળો નથી, તેઓ પણ આ કાર્યવાહીથી પીડાય છે. બાળકો, વૃદ્ધો કે મહિલાઓ જેમનું ઘર તૂટી જાય, તેઓ સમાજ અને સરકાર પ્રત્યે નફરત રાખી શકે છે. આ નફરત ભવિષ્યમાં તેમને બળવાખોર બનવા માટે પ્રેરી શકે છે.

નક્સલવાદ અને બળવાખોરીનું સામાજિક પરિપ્રેક્ષ્ય

ભારતમાં નક્સલવાદ અને બળવાખોરીના મૂળમાં સામાજિક અન્યાય, આર્થિક અસમાનતા અને સરકારી નીતિઓ સામેનો ગુસ્સો રહેલો છે. ઘર તોડવાની કાર્યવાહી આવા લોકોને નક્સલી કે બળવાખોર બનવા તરફ દોરી શકે છે, તેના નીચેના કારણો છે:

અન્યાયની ભાવના: જો આરોપીને લાગે કે તેની સાથે અન્યાય થયો છે—ખાસ કરીને જો ઘર તોડવાની કાર્યવાહી કાયદેસર ન હોય—તો તે સરકાર અને કાયદા વ્યવસ્થા સામે બળવો કરવાનું વિચારી શકે છે. નક્સલી જૂથો ઘણીવાર આવા લોકોને “સરકારે તમારી સાથે અન્યાય કર્યો” એવું કહીને પોતાની તરફ આકર્ષે છે.

આર્થિક નિરાશા: ઘર તૂટવાથી આરોપી અને તેના પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ થઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં, નક્સલી કે બળવાખોર જૂથો આ લોકોને નાણાકીય સહાય, આશ્રય કે હથિયાર આપીને પોતાની સાથે જોડી શકે છે. ભારતના નક્સલવાદથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં આવી ભરતીની ઘટનાઓ અગાઉ પણ જોવા મળી છે.

સમુદાયનું ટાર્ગેટિંગ: ગુજરાતમાં ઘણા કેસોમાં આવી કાર્યવાહીઓ ચોક્કસ સમુદાયોને ટાર્ગેટ કરવા માટે થઈ હોવાના આરોપ લાગ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, વસ્ત્રાલ હિંસાના કેસમાં આરોપીઓ એક ચોક્કસ સમુદાયના હતા, અને એક્સ પર કેટલાક યુઝર્સે આ કાર્યવાહીને “સમુદાય વિરોધી” ગણાવી હતી. જો આવું થાય, તો આખો સમુદાય સરકાર સામે બળવો કરવાનું વિચારી શકે છે, જે નક્સલવાદ કે બળવાખોરીને વેગ આપી શકે છે.

ઐતિહાસિક ઉદાહરણો ઉપર એક નજર

ભારતમાં અગાઉ પણ આવી ઘટનાઓથી બળવાખોરી વધી હોવાના ઉદાહરણો છે.

નક્સલવાદનો ઉદય: 1960ના દાયકામાં પશ્ચિમ બંગાળના નક્સલબારી ગામમાં નક્સલવાદની શરૂઆત થઈ હતી, જેનું મૂળ કારણ ખેડૂતો અને આદિવાસીઓ પર થયેલો અન્યાય હતો. સરકારે જોરજુલમથી તેમની જમીનો છીનવી લીધી હતી, જેના કારણે તેઓએ હથિયાર ઉઠાવ્યા. ઘર તોડવાની કાર્યવાહી પણ આવા જ અન્યાયની ભાવના જન્માવી શકે છે.

કાશ્મીરમાં બળવાખોરી: કાશ્મીરમાં 1980ના દાયકાથી બળવાખોરી વધવાનું એક કારણ સરકાર અને સેના દ્વારા કરવામાં આવેલી કડક કાર્યવાહીઓ હતી. ઘણા યુવાનો, જેમને લાગ્યું કે તેમની સાથે અન્યાય થયો, તેઓએ હથિયાર ઉઠાવ્યા. ગુજરાતમાં પણ જો આવી કાર્યવાહીઓથી લોકોમાં ગુસ્સો વધે, તો તે બળવાખોરી તરફ દોરી શકે છે.

ગુજરાતના સંદર્ભમાં સ્થાનિક બળવાખોરી

ગુજરાતમાં નક્સલવાદનો ઇતિહાસ ખાસ નથી, કારણ કે રાજ્યની આર્થિક અને સામાજિક પરિસ્થિતિ નક્સલવાદથી પ્રભાવિત રાજ્યો (જેમ કે છત્તીસગઢ, ઝારખંડ કે ઓડિશા) જેવી નથી. પરંતુ ઘર તોડવાની કાર્યવાહીથી નીચેની શક્યતાઓ ઉભી થઈ શકે છે:

સ્થાનિક બળવાખોરી: ગુજરાતમાં નક્સલવાદ ભલે ન વધે, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે બળવાખોરી વધી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે આરોપીઓ સ્થાનિક ગેંગ બનાવી શકે છે અથવા ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓમાં વધુ સક્રિય થઈ શકે છે, જે ગુજરાતના શહેરોમાં ગુનાખોરી વધારી શકે છે.

અન્ય રાજ્યોમાં નક્સલી જૂથો સાથે જોડાણ: જો આરોપીઓ ગુજરાતમાં નિરાશ થઈને રાજ્ય છોડી દે, તો તેઓ નક્સલવાદથી પ્રભાવિત રાજ્યોમાં જઈ શકે છે અને ત્યાંના જૂથો સાથે જોડાઈ શકે છે. આ એક લાંબા ગાળાનું જોખમ છે.

સામાજિક તણાવ: ગુજરાતમાં ઘણા કેસોમાં આવી કાર્યવાહીઓ ચોક્કસ સમુદાયોને ટાર્ગેટ કરવા માટે થઈ હોવાના આરોપ લાગ્યા છે. જો આવું ચાલુ રહે, તો સમુદાયો વચ્ચે તણાવ વધી શકે છે, જે રમખાણો કે હિંસાનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે.

આમ ઘર તોડવાની કાર્યવાહીથી આરોપીઓ નક્સલી કે બળવાખોર બનવાની શક્યતા રહેલી છે, ખાસ કરીને જો આ કાર્યવાહી અન્યાયી લાગે અને તેનાથી તેમની માનસિક અને આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ થાય. આવી કાર્યવાહીઓથી લોકોમાં સરકાર અને કાયદા વ્યવસ્થા સામે ગુસ્સો વધે છે, જે તેમને બળવાખોરી તરફ દોરી શકે છે.

જોકે, ગુજરાતમાં નક્સલવાદનું જોખમ હાલમાં ઓછું છે, કારણ કે રાજ્યની સામાજિક અને આર્થિક પરિસ્થિતિ નક્સલવાદ માટે અનુકૂળ નથી. પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે ગુનાખોરી, હિંસા કે સામાજિક તણાવ વધવાનું જોખમ ચોક્કસપણે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વસ્ત્રાલ હિંસાના કેસમાં જે આરોપીઓના ઘર તોડવામાં આવ્યા, તેઓ ભવિષ્યમાં વધુ હિંસક બની શકે છે, કારણ કે તેમને લાગે છે કે સરકારે તેમની સાથે અન્યાય કર્યો.

શું છે વૈકલ્પિક ઉપાય

આવી પરિસ્થિતિ ટાળવા માટે સરકારે નીચેના વૈકલ્પિક ઉપાયો અપનાવવા જોઈએ.

કાયદેસર કાર્યવાહી: ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ, પરંતુ તે કાયદાની અંદર રહીને થવી જોઈએ. ગુજરાત ગુંડા અધિનિયમ હેઠળ જેલ, દંડ કે મિલકત જપ્ત કરવાની જોગવાઈઓનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, પરંતુ ઘર તોડવું ટાળવું જોઈએ.

પુનર્વસન: ગુનેગારો અને તેમના પરિવારોને સમાજમાં પાછા લાવવા માટે પુનર્વસન કાર્યક્રમો શરૂ કરવા જોઈએ. આમાં શિક્ષણ, રોજગાર અને મનોવૈજ્ઞાનિક સહાય શામેલ હોઈ શકે છે.

સામાજિક સંવાદ: સરકારે સમુદાયો સાથે સંવાદ વધારવો જોઈએ, જેથી તેમની ફરિયાદો સાંભળી શકાય અને તણાવ ઘટાડી શકાય.

ઘર તોડવાની કાર્યવાહીથી આરોપીઓમાં ગુસ્સો, નિરાશા અને અન્યાયની ભાવના જન્મી શકે છે, જે તેમને બળવાખોરી કે ગુનાખોરી તરફ દોરી શકે છે. ગુજરાતમાં નક્સલવાદનું જોખમ ઓછું હોવા છતાં, સ્થાનિક સ્તરે હિંસા, ગેંગ બનાવવી કે સામાજિક તણાવ વધવાની શક્યતા રહેલી છે. સરકારે આવી કાર્યવાહીઓ ટાળીને કાયદેસર અને સામાજિક ઉપાયો અપનાવવા જોઈએ, જેથી ગુનેગારોને સજા મળે પણ નવી સમસ્યાઓ ન સર્જાય.

આ પણ વાંચો- Ahmedabad: વસ્ત્રાલમાં ગુંડાગીરી સામે આવ્યા બાદ બૂલડોઝર કાર્યવાહી