Kond Powergrid Farmer Protest: ગુજરાતમાં કોર્પોરેટ કંપનીઓ અને ગરીબ ખેડૂતો વચ્ચે જમીન તેમજ વળતર મુદ્દે ચાલી રહેલો વિવાદ હવે ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. અદાણી કંપની અને તેના દ્વારા રાખવામાં આવેલા ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરો રાજ્યભરમાં ખેડૂતોની પૂર્વ મંજૂરી વિના તેમના ફળદ્રુપ ખેતરોમાં ગેરકાયદેસર રીતે ઘૂસી જઈને હાઈવોલ્ટેજ વીજલાઈનના મોટા ટાવરો અને થાંભલા નાખી રહ્યા છે. આ અત્યાચાર સામે અત્યાર સુધીમાં ગુજરાતના અલગ-અલગ ૧૮ સરહદી સ્થળોએ ખેડૂતોના હિતમાં મોટા કાર્યક્રમો અને વિરોધ પ્રદર્શનો યોજવામાં આવ્યા છે. આ કડીમાં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ધ્રાંગધ્રા તાલુકાનું કોંડ ગામ અદાણી અને પાવરગ્રીડ કંપની સામે લડતનું ૧૯મું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું છે. કોંડ ગામના તમામ પશુપાલકો અને ખેડૂતો સંગઠિત થઈને પોતાની જમીનો બચાવવા માટે લાંબા સમયથી મક્કમતાપૂર્વક ન્યાયની લડાઈ લડી રહ્યા છે.
હળવદથી વટામણ સુધીની લાઈનનું ૯૦% કામ પૂરું, પણ કોંડ ગામના ૩૪ પોલ પર ખેડૂતોએ બ્રેક લગાવી
આ સમગ્ર વિવાદ પાવરગ્રીડ કોર્પોરેશન અને અદાણીના સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ હેઠળ નાખવામાં આવી રહેલી ૭૬૫ કેવી (765 KV) ની અતિ અદ્યતન અને વિશાળ વીજલાઈનનો છે. આ હાઈટેક લાઈન મોરબીના હળવદથી શરૂ થઈને સીધી અમદાવાદના વટામણ સુધી જાય છે. કંપનીએ પોલીસ પ્રશાસનની મદદથી આ રૂટ પર આવતા અન્ય વિસ્તારોમાં આશરે ૯૦ ટકા જેટલું કામ સંપૂર્ણપણે પૂરું કરી દીધું છે. પરંતુ ધ્રાંગધ્રાનું માત્ર કોંડ ગામ એકમાત્ર એવું ક્ષેત્ર છે જે કંપની સામે દીવાલ બનીને ઊભું છે. કોંડ ગામની સીમમાંથી પસાર થતા અંદાજિત ૩૪ જેટલા વીજપોલ (ટાઉન્સ) ઊભા કરવાનું કામ બાકી છે. ગામના ખેડૂતોની અદભુત એકતા અને સંગઠન શક્તિના કારણે કંપની હજી સુધી અહીં એક પણ લોખંડનો થાંભલો જમીનમાં રોપી શકી નથી.
કોંડ ગામ લશ્કરી છાવણીમાં ફેરવાયું
ખેડૂતોનો આક્રોશ જોઈને પાવરગ્રીડ કંપની અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રએ બળપ્રયોગનો સહારો લીધો છે. કાલની જ વિગતો જોઈએ તો, ગામમાં જાણે ૧૯૪૭ પહેલાનું અંગ્રેજ શાસન હોય તે રીતે કલેક્ટર અને ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓના ઈશારે અચાનક ૪૫૦ થી વધુ સશસ્ત્ર પોલીસ જવાનોનો મોટો કાફલો વહેલી સવારે સરકારી વાહનો સાથે કોંડ ગામના ખેતરોમાં ઉતારી દેવામાં આવ્યો હતો. આટલી મોટી સંખ્યામાં પોલીસ બંદોબસ્ત જોઈને સમગ્ર ગામ લશ્કરી છાવણીમાં ફેરવાઈ ગયું હતું. સરકાર એકબાજુ ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની મોટી-મોટી વાતો કરે છે અને બીજીબાજુ ઉદ્યોગપતિઓના પાવર પ્રોજેક્ટને ચાલુ કરાવવા માટે સામાન્ય ખેડૂતો પર લાઠીના જોરે ધાક-ધમકી આપીને જીસીબી (JCB) મશીનો વડે પરાણે કામ કરાવવા માંગે છે.
નહીં સીઆરસી લાયસન્સ, નહીં કલેક્ટરનો ઓર્ડર: કાનૂની દસ્તાવેજો વગર જ કંપનીનો ખેતરો કબજે કરવાનો કારસો
જ્યારે પોલીસ અને જેસીબી મશીનો ખેતરોમાં ઘૂસ્યા ત્યારે સ્થાનિક અગ્રણી શક્તિસિંહ અને અન્ય ખેડૂતોએ હિંમતપૂર્વક પોલીસ પ્રશાસન સાથે સીધી ચર્ચા કરી હતી. ખેડૂતોએ ડીવાયએસપી (DYSP) ને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, “અમારો સંઘર્ષ પોલીસ સામે નથી, અમારે વળતર કંપની પાસેથી લેવાનું છે.” ખેડૂતોએ કાયદાકીય પાસું આગળ ધરીને પાવરગ્રીડના અધિકારીઓ પાસે વીજલાઈન નાખવા માટેનું કેન્દ્રીય સીઆરસી (CERC) નું સત્તાવાર લાયસન્સ અને જિલ્લા કલેક્ટરનો લેખિત હુકમ માંગ્યો હતો. પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, અબજો રૂપિયાનો પ્રોજેક્ટ ચલાવતી પાવરગ્રીડ કંપનીના અધિકારીઓ પાસે કલેક્ટરનો કોઈ વહીવટી હુકમ કે લાયસન્સની નકલ ઉપલબ્ધ નહોતી. કોઈપણ પ્રકારના કાનૂની દસ્તાવેજો વિના આટલો મોટો પોલીસ બંદોબસ્ત કોના ઈશારે ફાળવવામાં આવ્યો, તે એક મોટો સવાલ છે.
વળતર આપવામાં ભેદભાવ: નવસારી અને મોરબીમાં ઉંચા ભાવ, તો સુરેન્દ્રનગરમાં ૨૦૧૧ની સસ્તી જંત્રી
ખેડૂતોની મુખ્ય નારાજગી વળતરના દરોમાં રાખવામાં આવી રહેલા ભેદભાવ સામે છે. મોરબી જિલ્લાના પાડોશી સાપકડા ગામમાં કંપની પાવર લાઈનના પર મીટર દીઠ ₹૯૭૯ ચૂકવે છે અને ત્યાં વાણિજ્યિક (Commercial) હેતુ પ્રમાણે નવો સરકારી જીઆર (GR) પણ કરી દેવાયો છે. વલસાડમાં પણ જાગૃત ખેડૂતોએ કાનૂની લડત આપીને એક વીજપોલના પોણા બે કરોડ રૂપિયા સુધીનું વળતર વસૂલ કર્યું હતું. નવસારી કલેક્ટરે પોતાની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને મૂલ્યાંકન સમિતિ રચીને વાણિજ્યિક ધોરણે વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે, તો સુરેન્દ્રનગર જિલ્લા કલેક્ટર ખેડૂતોને કલેક્ટર કચેરીમાં એવો લૂલો જવાબ આપે છે કે, “અમારી પાસે કોઈ સત્તા નથી, બધું ગાંધીનગરથી નક્કી થાય છે.” સુરેન્દ્રનગરના ખેડૂતોને આજે પણ વર્ષ ૨૦૧૧ ની જૂની જંત્રી પ્રમાણે સસ્તું વળતર આપીને છેતરવામાં આવી રહ્યા છે.
ફળદ્રુપ જમીન અને ભૂગર્ભ જળને મોટું નુકસાન: ટાવરના હેવી અર્થિંગથી કૂવાના પાણી સુકાઈ જવાનો ભય
કેન્દ્ર સરકારની સત્તાવાર ગાઈડલાઈન મુજબ આવી હાઈવોલ્ટેજ લાઈનો હંમેશા ખારાશવાળી અથવા બિનઉપજાવ જમીન પરથી પસાર કરવી જોઈએ. પરંતુ કંપનીએ પોતાના ખર્ચ બચાવવા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના સૌથી વધુ ખેત-ઉત્પાદન કરતા અને ફળદ્રુપ જમીન ધરાવતા કોંડ ગામને નિશાન બનાવ્યું છે. ખેડૂતોની ચિંતા એ છે કે કોંડ ગામના પેટાળમાં ગોરતરમાં પુષ્કળ માત્રામાં મીઠું પાણી છે. જ્યારે આ વીજ કંપનીઓ ટાવરના સ્થિરતા માટે જમીનમાં ઊંડા ખાડા ખોદીને મોટા પાયે હેવી ઇલેક્ટ્રિક અર્થિંગ (Earthing) કરશે, ત્યારે જમીનની અંદર સંગ્રહિત થયેલું કુદરતી પાણી સંપૂર્ણપણે દૂષિત થઈ જશે અથવા સુકાઈ જશે, જેનાથી ભવિષ્યની ખેતી કાયમ માટે બરબાદ થઈ જશે.
ગાંધીનગરમાં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ સાથે સાંજે ૪ વાગ્યે બેઠક: ઉકેલ નહીં આવે તો હાઇવે ચક્કાજામ કરવાની ચેતવણી
ખેડૂતોના ભારે વિરોધ અને લેખિત રજૂઆત બાદ આખરે વહીવટી તંત્રને નમવું પડ્યું છે. સ્થાનિક ડીવાયએસપી જે.ડી. પુરોહિતે વીડિયો કેમેરા સામે સત્તાવાર જવાબદારી સ્વીકારીને પાવરગ્રીડના અધિકારીઓ અને ખેડૂતો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરાવી છે. ખેડૂતોની સહમતિ વિના હાલ પૂરતું કામ સ્થગિત રાખવામાં આવ્યું છે. આ વિવાદનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે કોંડ ગામના ધારાસભ્ય પ્રકાશભાઈ વરમોરાની આગેવાની હેઠળ ખેડૂતોનું એક ઉચ્ચ પ્રતિનિધિમંડળ આજે જ ગાંધીનગર જવા રવાના થયું છે. આજે સાંજે ૪:૦૦ વાગ્યે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ સાથે સચિવાલયમાં વળતર મુદ્દે એક મહત્વની બેઠક યોજાવાની છે. શક્તિસિંહે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો મુખ્યમંત્રી સાથેની બેઠકમાં ખેડૂતોને વાણિજ્યિક ધોરણે યોગ્ય વળતર નહીં મળે, તો આગામી દિવસોમાં સમગ્ર સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં સ્ટેટ હાઇવે ચક્કાજામ કરીને ઉગ્ર આંદોલન છેડવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો:
