Priyank Kharge: કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી પ્રિયંક ખડગેએ ફરી એકવાર રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ને સીધો પડકાર ફેંકીને દેશની રાજનીતિમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. ખડગેએ તર્ક આપ્યો છે કે જે દેશમાં એક સામાન્ય લારી-ફેરીવાળાએ પણ રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું પડે છે, ત્યાં દેશના સૌથી શક્તિશાળી સંગઠન તરીકે ગણાતા RSS ને કાયદાકીય જવાબદારીમાંથી મુક્તિ કેવી રીતે મળી શકે? તેમણે RSS નેતાઓને ખુલ્લો પડકાર આપ્યો છે કે તેઓ તેમની ઓફિસે આવે અને એ કાયદો બતાવે જેના હેઠળ તેમને સરકાર પ્રત્યે જવાબદારીમાંથી મુક્તિ મળી છે. જો ખડગે ખોટા હોય તો તેઓ માફી માંગવા તૈયાર છે, પણ જો તેઓ સાચા હોય તો સંઘે પોતાની ભૂલ સુધારવી પડશે. આ નિવેદન દર્શાવે છે કે સત્તાધારી પક્ષના વૈચારિક પાયા ગણાતા RSS ના કાયદાકીય અસ્તિત્વ પર હવે ગંભીર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
મોહન ભાગવતનો દાવો: ‘વ્યક્તિઓનો સમૂહ’ કે કાયદાકીય છટકબારી?
RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવત અગાઉ કહી ચૂક્યા છે કે સંઘને ઔપચારિક રજીસ્ટ્રેશનની કોઈ જરૂર નથી. તેમનો તર્ક છે કે RSS એક ‘વ્યક્તિઓના સમૂહ’ (body of individuals) તરીકે કામ કરે છે, જેને અગાઉની કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને અદાલતી ચુકાદાઓ દ્વારા માન્યતા મળેલી છે. ભાગવત મુજબ, આવકવેરા વિભાગ સાથેના જૂના વિવાદોમાં કોર્ટે તેમની ‘ગુરુ દક્ષિણા’ ને આવકવેરામાંથી મુક્તિ આપી હતી, જે તેમના અસ્તિત્વની કાયદાકીય પુષ્ટિ છે. પરંતુ ખડગે આ દલીલને સ્વીકારવા તૈયાર નથી. તેમણે કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે ‘બેંગલુરુ ક્લબ’ પણ એક ‘લોકોનો સમૂહ’ છે, તેનો અર્થ એ નથી કે તે કાયદાના નિયમોથી પર છે. આમ, સંઘની આ કાયદાકીય વ્યાખ્યા પર સવાલો ઊભા કરીને ખડગે એ સાબિત કરવા માંગે છે કે સંઘ કાયદાની એક મોટી છટકબારીનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
ઓડિટનો આગ્રહ અને મોદીની ‘ફકીરી’ પર સવાલો
માત્ર રજીસ્ટ્રેશન નહીં, પણ ખડગેએ RSS અને તેના ૨,૫૦૦ થી વધુ સંગઠનોના નેટવર્કનું ‘સાર્વજનિક ઓડિટ’ કરાવવાની પણ માંગ કરી છે. એક તરફ મોદી સરકાર FCRA કાયદાનો ઉપયોગ કરીને ઘણી નાની NGO અને માનવીય અધિકારો માટે કામ કરતી સંસ્થાઓ પર નિયંત્રણ લાદી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ RSS જેવી શક્તિશાળી સંસ્થા કોઈ પણ હિસાબ વગર ચાલી રહી છે તે એક મોટો વિરોધાભાસ છે. આ સાથે જ ખડગેએ વડાપ્રધાન મોદીની રાજકારણમાં આવતા પહેલાની વિદેશ યાત્રાઓ પર પણ નિશાન સાધ્યું છે. જ્યારે મોદી પોતાને ‘ફકીર’ કહેતા અને RSS પ્રચારક તરીકે કામ કરતા હતા, ત્યારે ૧૪ થી વધુ દેશોની તેમની યાત્રાઓનો ખર્ચ કોણે ઉઠાવ્યો? શું તે ખર્ચ માટે પણ કોઈ અજ્ઞાત ફંડનો ઉપયોગ થયો હતો? આ સવાલો સીધા સત્તાના કેન્દ્રબિંદુને અડે છે.
ઈતિહાસની યાદી: શું સીટી રવિ ઈતિહાસ ભૂલી ગયા?
જ્યારે ભાજપના નેતા સીટી રવિએ દાવો કર્યો કે નેહરુ અને ઇન્દિરા ગાંધીએ પણ RSS પર પ્રતિબંધ લગાવવાની કોશિશ કરી હતી પણ સફળ ન થયા, ત્યારે ખડગેએ ઇતિહાસના પાના પલટાવ્યા હતા. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે જ્યારે પણ RSS પર પ્રતિબંધ લાગ્યો છે, ત્યારે તેના નેતાઓએ કાયરતા બતાવીને માફી માંગી છે. ખડગેએ જણાવ્યું કે નેહરુ અને સરદાર પટેલના પગમાં પડીને સંઘના નેતાઓએ ગુહાર લગાવી હતી અને ઇન્દિરા ગાંધીના કટોકટી કાળમાં પણ તેમણે વખાણભર્યા પત્રો લખ્યા હતા. આ પ્રકારના તીખા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને ખડગે એ દર્શાવવા માંગે છે કે ભાજપ જે સંગઠનને ‘રાષ્ટ્રવાદી’ તરીકે રજૂ કરે છે, તેનો ભૂતકાળ સંઘર્ષનો નહીં, પણ આત્મસમર્પણનો રહ્યો છે.
શું કાયદો બદલાશે કે સત્તાનું જોર રહેશે?
પ્રિયંક ખડગેનો આ વિરોધ માત્ર રાજકીય નિવેદનબાજી નથી, પરંતુ તે દેશના શાસન અને વ્યવસ્થા સામેનો એક મોટો પડકાર છે. જે દેશમાં સામાન્ય નાગરિકે દરેક પાઈ-પાઈનો હિસાબ આપવો પડે છે, ત્યાં એક વૈચારિક સંગઠન ‘કોઈના જવાબદાર નથી’ તેવું કહીને કેવી રીતે છટકી શકે? ખડગેનો આ અભિગમ એવા લોકો માટે આશાનું કિરણ છે જેઓ માને છે કે ભારતમાં કાયદો બધા માટે સમાન હોવો જોઈએ. જોકે, ભાજપ અને RSS પાસે સત્તાની તાકાત છે, તેથી આ લડાઈ લાંબી ચાલશે. પરંતુ, ખડગે જે રીતે દસ્તાવેજો અને તથ્યોની માંગ કરી રહ્યા છે, તેનાથી સંઘની છબી પર જે ડાઘ લાગ્યા છે તે જલ્દી ભૂંસાશે નહીં. આવનારા દિવસોમાં આ વિવાદ વધુ ઉગ્ર બને તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
આ પણ વાંચો:
