Barmer Demolition Dispute: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહના આદેશના થોડા જ દિવસોમાં રાજસ્થાનના બાડમેર જિલ્લામાં જે ઘટના બની છે, તેણે સમગ્ર સરહદી પટ્ટામાં ભય અને આક્રોશનું વાતાવરણ પેદા કરી દીધું છે. ભારત-પાકિસ્તાન સરહદના ૧૫ કિલોમીટરના દાયરામાં ગેરકાયદેસર બાંધકામ હટાવવાના બહાને મલાના ગામમાં એક મુસ્લિમ ધાર્મિક સ્થળને ધરાશાયી કરી દેવામાં આવ્યું. આ કાર્યવાહી માત્ર ઈંટ-પથ્થરનું તોડફોડ નથી, પરંતુ એક એવા સામાજિક તાણાવાણા પરનો હુમલો છે જે વર્ષોથી કોમી સદ્ભાવનાથી બંધાયેલા હતા. જ્યારે વહીવટીતંત્ર ‘અતિક્રમણ વિરોધી’ અભિયાન ચલાવે છે, ત્યારે સવાલ એ થાય છે કે શું આ માત્ર જમીન ખાલી કરાવવાનો પ્રયાસ છે, કે પછી કોઈ ખાસ સમુદાયને નિશાન બનાવીને રાજકીય ધ્રુવીકરણ કરવાનો ઇરાદો છે? સ્થાનિક લોકોના મતે, આ એકતરફી કાર્યવાહીએ સરહદી વિસ્તારોમાં જે શાંતિ હતી, તેને જોખમમાં મૂકી દીધી છે.
અશોક ગેહલોતનો પ્રહાર
રાજસ્થાનના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે આ ઘટનાને આકરી ભાષામાં વખોડી છે અને કેન્દ્ર સરકાર પર મુસ્લિમ ધાર્મિક સ્થળોને ભેદભાવપૂર્ણ રીતે નિશાન બનાવવાનો સીધો આરોપ લગાવ્યો છે. ગેહલોતે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આ અભિયાન પાછળનો હેતુ ગેરકાયદેસર બાંધકામ હટાવવો નહીં, પણ સમાજમાં ઝેર ભેળવવાનો છે. તેમણે ગૃહ મંત્રી અમિત શાહને આ મામલે સ્પષ્ટતા કરવા માંગ કરી છે, કારણ કે સરહદની સુરક્ષા અને દેશમાં આંતરિક શાંતિ જાળવવી એ સરકારની બંધારણીય જવાબદારી છે. કોંગ્રેસ નેતાઓના મતે, આ કાર્યવાહી કોઈ કાયદેસરની પ્રક્રિયાને અનુસર્યા વગર કરવામાં આવી છે. પૂર્વ સૂચના આપ્યા વગર અને મનસ્વી રીતે ઇમારતોને ધ્વસ્ત કરી દેવી, તે વહીવટી દાદાગીરીનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે. સરકાર જે રીતે સરહદી સુરક્ષાના નામે કોમી ઉત્પીડન કરી રહી છે, તે દેશની આંતરિક સુરક્ષા માટે પણ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
સામાજિક તાણાવાણા અને સ્થાનિકોનો અનોખો વિરોધ
આ ઘટનાનું સૌથી સંવેદનશીલ પાસું એ છે કે બાડમેરના આ વિસ્તારમાં હિન્દુ અને મુસ્લિમ સમુદાય વચ્ચે વર્ષોથી અતૂટ ભાઈચારો રહ્યો છે. હકીકત તો એ છે કે ઘણી મસ્જિદો અને દરગાહોની દેખરેખ હિન્દુ સમુદાયના લોકો જ કરતા આવ્યા છે, જે ભારતીય સંસ્કૃતિની સાચી તસવીર છે. સ્થાનિક હિન્દુઓએ આ એકતરફી વહીવટી કાર્યવાહીનો જે રીતે ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો છે, તે દર્શાવે છે કે વહીવટીતંત્રની આ દૂષિત કાર્યવાહીને લોકો સ્વીકારવા તૈયાર નથી. જ્યારે એક ધર્મને ખાસ નિશાન બનાવીને તોડફોડ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે સ્થાનિક સ્તરે ભારે રોષ જન્માવે છે. લોકો કહે છે કે અમે તો સાથે મળીને આ સ્થળોનું રક્ષણ કરતા હતા, પણ બહારથી આવેલા વહીવટી અધિકારીઓએ પળવારમાં તે એકતા પર કુહાડો મારી દીધો. આ કાર્યવાહી માત્ર ધાર્મિક સ્થળને જ નહીં, પણ વર્ષો જૂના ભાઈચારાના સપનાઓને પણ તોડી ગઈ છે.
મદ્રેસાનો દસ્તાવેજી પુરાવો: વહીવટીતંત્ર પાસે કોઈ સંતોષકારક જવાબ નથી
મલાના ગામના મૌલવી હસન ખાને રજૂ કરેલા દસ્તાવેજો સરકારના દાવાઓની પોલ ખોલે છે. આ સંસ્થા ૨૦૦૯થી કાર્યરત હતી અને તેમની પાસે ગ્રામ પંચાયત દ્વારા જારી કરાયેલ લીઝ ડીડ પણ ઉપલબ્ધ હતા. સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે આ મદ્રેસા સરકારી ભંડોળથી બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેના માટે તત્કાલીન મંત્રી સાલેહ મોહમ્મદે ૧૫ લાખ રૂપિયા ફાળવ્યા હતા. જો સરકાર પોતે આ ઇમારત માટે ભંડોળ આપે, તો તે ગેરકાયદેસર કેવી રીતે હોઈ શકે? વહીવટીતંત્ર કે પોલીસ અધિકારીઓ પાસે આ બાબતે કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ નથી. આ ઘટના દર્શાવે છે કે તપાસ કે સર્વેક્ષણ માત્ર દેખાવ ખાતર હતા અને નિર્ણય તો પહેલેથી જ લેવાઈ ચૂક્યો હતો. કાયદાકીય દસ્તાવેજો હોવા છતાં તેને અવગણીને બુલડોઝર ચલાવવું એ દર્શાવે છે કે દેશમાં હવે કાયદાનું શાસન નહીં, પણ જેની લાઠી તેની ભેંસ જેવી સ્થિતિ છે.
આ ઘટનાને પશ્ચિમ બંગાળમાં લાગુ કરવામાં આવેલી ‘શોધો, હટાવો અને દેશનિકાલ કરો’ (3D) નીતિ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે સરકાર હવે સરહદી વિસ્તારોને સામાજિક પ્રયોગશાળા બનાવી રહી છે. બીકાનેરમાં અમિત શાહની અધિકારીઓ સાથેની બેઠક બાદ જે રીતે આ સર્વેક્ષણ થયું અને ત્યારબાદ ધ્વસ્ત કરવાની કાર્યવાહી થઈ, તે એક સુનિયોજિત રણનીતિનો હિસ્સો લાગે છે. વહીવટીતંત્ર સરહદ સુરક્ષાના નામે એવા લોકોને હેરાન કરી રહ્યું છે જેઓ પેઢીઓથી અહીં વસે છે. આ પદ્ધતિસરની કાર્યવાહી દ્વારા મુસ્લિમ સમુદાયને અસુરક્ષિત અને દબાણમાં રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જો સરહદ પર જ આ પ્રકારની અસહિષ્ણુતા દાખવવામાં આવશે, તો સરહદની સુરક્ષા કરનારા દેશના સૈનિકો અને ત્યાં રહેતી જનતા વચ્ચેના સંબંધો પર શું અસર પડશે, તે વિચારવું જરૂરી છે.
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા મૌન સેવી લેવું એ સાબિત કરે છે કે આ એક રાજકીય રીતે પ્રેરિત અભિયાન છે. નેતાઓ ઉમ્મેદારામ બેનીવાલ અને સાલેહ મોહમ્મદે યોગ્ય જ કહ્યું છે કે આ પ્રકારની બેક-ડેટમાં આદેશ જાહેર કરીને કરાયેલી તોડફોડ એક ગુનાહિત માનસિકતાનું પરિણામ છે. જ્યારે કોઈ સરકાર પોતે જ બંધારણીય સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક સમુદાયની ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચાડે, ત્યારે લોકશાહીનું શું થાય? બાડમેરની આ ઘટનાએ દેશના દરેક ખૂણે એ પ્રશ્ન જન્માવ્યો છે કે શું હવે મઝારો અને મસ્જિદો પર બુલડોઝર ચલાવવું એ ‘રાષ્ટ્રવાદ’ બની ગયું છે? જો સરકાર સમયસર આ બાબતે સ્પષ્ટતા નહીં કરે અને આ અભિયાન નહીં અટકાવે, તો આવનારા સમયમાં આના પરિણામો દેશ માટે ખૂબ જ વિનાશક હોઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો:
