UP Gvt. School Gaurav Bharti FIR: ઉત્તર પ્રદેશના ફર્રુખાબાદ જિલ્લામાં સરકારી પ્રાથમિક સ્કૂલની મૂળભૂત સુવિધાઓની કથિત ખામીઓ દર્શાવતો વીડિયો બનાવનાર 22 વર્ષીય BScના ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થી અને સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ ક્રિએટર ગૌરવ ભારતી સામે FIR નોંધાતા વિવાદ સર્જાયો છે. ભારતી કોકરોચ જનતા પાર્ટીના ‘સ્કૂલ ઠીક કરો’ અભિયાન સાથે જોડાયેલા છે અને ગ્રામ્ય સરકારી સ્કૂલોની સ્થિતિ લોકો સમક્ષ લાવવાના હેતુથી પોતાના ગામથી અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.
16 ઓગસ્ટે તેઓ કરનપુર મજરા બંસમાઈની સરકારી પ્રાથમિક સ્કૂલમાં પહોંચ્યા હતા. તે દિવસે રવિવાર હોવાથી સ્કૂલ બંધ હતી. વીડિયોમાં તેમણે વર્ગખંડોની આસપાસ ભરાયેલું પાણી, જર્જરિત અને બિનઉપયોગી રૂમની છત, તૂટેલી ચારદીવાલી પાસેની ઝાડીઓ, પાણીની ટાંકીમાં નળનો અભાવ અને હાથ-મોં ધોવા માટેની વ્યવસ્થાની કથિત અછત દર્શાવી હતી. વીડિયોમાં તેમણે શૌચાલય અને પાણીની ટાંકી માત્ર દેખાવ પૂરતી હોવાનો દાવો કર્યો હતો અને સમસ્યાઓ અંગે ગ્રામ પ્રધાનને રજૂઆત કરવાની વાત પણ કરી હતી.
શિક્ષિકાની ફરિયાદ બાદ 19 ઓગસ્ટે FIR
ભારતીના જણાવ્યા મુજબ, વીડિયો વાયરલ થયા બાદ 19 ઓગસ્ટે એક સહાયક શિક્ષિકાની ફરિયાદના આધારે પોલીસે તેમની સામે કેસ નોંધ્યો. ફરિયાદમાં આરોપ મૂકાયો કે વીડિયોમાં સ્કૂલની સ્થિતિને તોડી-મરોડી અને ભ્રામક રીતે રજૂ કરવામાં આવી હતી. શિક્ષિકાએ ખાસ કરીને એવી ઇમારતના વીડિયોને લઈને વાંધો ઉઠાવ્યો હતો જેને અગાઉથી અસુરક્ષિત જાહેર કરવા માટે ક્રોસનું નિશાન કરવામાં આવ્યું હતું.
ફરિયાદમાં એવો પણ આરોપ છે કે 17 ઓગસ્ટે ભારતી એક અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે સ્કૂલમાં આવ્યા હતા અને તે વ્યક્તિ નશાની હાલતમાં હતો તથા મહિલા શિક્ષકો સાથે અયોગ્ય રીતે વાત કરી હતી. શિક્ષિકાના જણાવ્યા મુજબ પરિસ્થિતિને પગલે 112 ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન પર પોલીસને બોલાવવામાં આવી હતી.
આ કેસમાં BNSની કલમ 352 અને 353 તેમજ ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટની કલમ 66 લગાવવામાં આવી છે.
‘મારો હેતુ માત્ર સ્કૂલની ખામીઓ બતાવવાનો હતો’
ભારતીએ પોતાના પર લાગેલા આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે તેઓ કોઈ શિક્ષક અથવા શિક્ષણની ગુણવત્તા સામે પ્રશ્ન ઉઠાવવા ગયા નહોતા, પરંતુ સ્કૂલમાં સ્વચ્છતા, પીવાના પાણી અને માળખાકીય સુવિધાઓની સ્થિતિ દર્શાવવા ગયા હતા.
તેમણે કહ્યું છે કે ગ્રામ્ય વિસ્તારોની સરકારી સ્કૂલોમાં ભણતા બાળકો મોટાભાગે એવા પરિવારોમાંથી આવે છે જેઓ ખાનગી શિક્ષણનો ખર્ચ ઉઠાવી શકતા નથી. પોતાના ગામની સ્કૂલમાં સુધારો લાવ્યા વિના અન્ય વિસ્તારોમાં ‘સ્કૂલ ઠીક કરો’ અભિયાન ચલાવવું યોગ્ય નહીં લાગે તે કારણે તેઓ વારંવાર સ્કૂલની સ્થિતિ જોવા ગયા હતા.
ભારતીના સોશિયલ મીડિયા પર Instagram પર આશરે 2.5 લાખ અને Facebook પર લગભગ 1.5 લાખ ફોલોઅર્સ છે. તેઓ હવે FIR રદ કરાવવા અને પોલીસની દંડાત્મક કાર્યવાહીથી સુરક્ષા મેળવવા અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ પહોંચ્યા છે. તેમની અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે FIRમાં BNSની કલમ 352 અને 353 હેઠળ જરૂરી કાનૂની તત્વો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા નથી. IT Actની કલમ 66 લાગુ કરવા માટે જરૂરી કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ અથવા ડેટા સાથે છેડછાડનો પણ કોઈ આરોપ નથી, એવી તેમની દલીલ છે.
સરકારી સ્કૂલના વીડિયો અંગે કાર્યવાહીનો મોટો પ્રશ્ન
ભારતીના કેસને લઈને ઉત્તર પ્રદેશમાં સરકારી સ્કૂલોની સ્થિતિ અંગે વીડિયો બનાવનારા અન્ય લોકો સામે થયેલી કાર્યવાહીનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે. અગાઉ દેવરિયા, ગાઝિયાબાદ, ગૌતમ બુદ્ધ નગર, હરદોઈ, હાથરસ, મેરઠ, લખનઉ, અમેઠી અને સિદ્ધાર્થનગર સહિતના જિલ્લાઓમાં પણ સરકારી સ્કૂલો અંગેના વીડિયોને લઈને કાનૂની કાર્યવાહી થયાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
22 ઓગસ્ટે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે સરકારી સ્કૂલો અંગે ખોટા અને ગેરમાર્ગે દોરનારા વીડિયો દ્વારા શાંતિ ભંગ કરવાનો પ્રયાસ કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવા અધિકારીઓને સૂચના આપી હતી. ત્યારબાદ કેટલાક જિલ્લાઓમાં પૂર્વ મંજૂરી વિના બહારના લોકો, યુટ્યુબર્સ અને સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સના સ્કૂલ પરિસરમાં પ્રવેશ અંગે નિયંત્રણો પણ મૂકાયા છે.
સરકાર સામે સવાલ એ છે કે જો કોઈ વીડિયો ખરેખર ખોટો હોય તો તેની હકીકત જાહેર કરીને જવાબ આપવાની વ્યવસ્થા સાથે સીધી FIR કેમ જરૂરી બને છે? શું સરકારી સંસ્થાની ખામીઓ દર્શાવનારા દરેક વીડિયોને ‘ગેરમાર્ગે દોરનારો’ ગણતા પહેલાં સ્વતંત્ર તપાસ થવી જોઈએ નહીં?
14,429 સ્કૂલો ‘સ્માર્ટ’ બનશે, પરંતુ મૂળભૂત સુવિધાઓનું શું?
આ સમગ્ર વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે 14,429 સરકારી પ્રાથમિક સ્કૂલોને ‘સ્માર્ટ સ્કૂલ’માં વિકસાવવા માટે રૂ.300 કરોડની યોજના મંજૂર કરી છે. એટલે કે સરેરાશ પ્રતિ સ્કૂલ આશરે રૂ.2.07 લાખનો ખર્ચ થવાનો છે. યોજના હેઠળ સ્માર્ટ ક્લાસ, ICT લેબ અને ડિજિટલ શિક્ષણ જેવી સુવિધાઓ વિકસાવવાની વાત છે.
પરંતુ BSP અધ્યક્ષ માયાવતીએ પણ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે સ્માર્ટ શિક્ષણ પહેલાં મજબૂત છત, બેન્ચ-ખુરશી, પુસ્તકો, સ્વચ્છ શૌચાલય, રમતનું મેદાન અને મૂળભૂત સ્વચ્છતા જેવી સુવિધાઓ સુનિશ્ચિત થવી જોઈએ. સરકાર સમક્ષ હવે મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જે સ્કૂલોમાં પાણી, સ્વચ્છતા અને ઇમારત જેવી મૂળભૂત સમસ્યાઓ અંગે વીડિયો સામે આવી રહ્યા છે, ત્યાં સ્માર્ટ ક્લાસ પહેલાં આ પાયાની ખામીઓ દૂર કરવાની સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા શું છે?
