Delhi DCW-DMC Appointments: દિલ્હી સરકારે લગભગ અઢી વર્ષથી ખાલી પડેલા દિલ્હી મહિલા આયોગ (Delhi Commission for Women – DCW) અને દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગ (Delhi Minorities Commission – DMC)ના અધ્યક્ષ પદો પર નવી નિમણૂકો કરીને બંને સંસ્થાઓને ફરી સક્રિય કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. રવિવારે (26 જુલાઈ) જાહેર કરાયેલા નિર્ણય મુજબ, ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ના વરિષ્ઠ નેતા લતા ગુપ્તાને દિલ્હી મહિલા આયોગના અધ્યક્ષ અને નિર્મલ જૈનને દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ બંને આયોગો લાંબા સમયથી અધ્યક્ષ અને સભ્યો વિના કાર્યરત હોવાથી તેમની કામગીરી લગભગ ઠપ્પ થઈ ગઈ હતી.
મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાની મંજૂરી બાદ જાહેર થઈ નિમણૂકો
સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ મહિલાઓના અધિકારોના સંરક્ષણને વધુ મજબૂત બનાવવા અને અલ્પસંખ્યક સમુદાયોના કલ્યાણને સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ નિમણૂકોને મંજૂરી આપી છે. સરકારનું કહેવું છે કે બંને આયોગોને ફરી કાર્યરત બનાવીને લોકોની ફરિયાદોનું ઝડપી નિરાકરણ અને સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર અસરકારક કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.
દિલ્હી મહિલા આયોગમાં નવા સભ્યોની પણ નિમણૂક
સરકારે લતા ગુપ્તાને દિલ્હી મહિલા આયોગના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવા સાથે અન્ય સભ્યોની પણ જાહેરાત કરી છે. આયોગમાં શ્યામ બાલા, માલતી વર્મા, લતા સોઢી, સનરિકા શર્મા ઝા અને રેણુ ભલ્લાની સભ્ય તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે આ નવી ટીમ મહિલાઓની સુરક્ષા, અધિકારોના સંરક્ષણ અને ફરિયાદોના ઝડપી નિવારણ માટે વધુ અસરકારક રીતે કામ કરશે.
दिल्ली महिला आयोग की नव-नियुक्त अध्यक्ष श्रीमती लता गुप्ता जी एवं सभी सदस्यगण को हार्दिक बधाई एवं शुभकामनाएं।
पूर्ण विश्वास है कि आप सभी दिल्ली सरकार के साथ समन्वय स्थापित कर महिलाओं की सुरक्षा, गरिमा, अधिकारों और सशक्तिकरण को नई दिशा देंगी तथा एक संवेदनशील, न्यायपूर्ण और… https://t.co/9WFb91FUwY
— Rekha Gupta (@gupta_rekha) July 26, 2026
અઢી વર્ષથી નિષ્ક્રિય હતો દિલ્હી મહિલા આયોગ
દિલ્હી મહિલા આયોગ છેલ્લા લાંબા સમયથી લગભગ સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય બન્યો હતો. આયોગના છેલ્લાં અધ્યક્ષ સ્વાતિ માલીવાલે જાન્યુઆરી 2024માં રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ત્યારબાદ અધ્યક્ષ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ પદો લાંબા સમય સુધી ખાલી રહ્યા હતા.
ડિસેમ્બર 2025માં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું કે ITO સ્થિત વિકાસ ભવનમાં આવેલ દિલ્હી મહિલા આયોગનું કાર્યાલય લાંબા સમયથી બંધ હાલતમાં હતું. સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પણ અધ્યક્ષ, સભ્ય સચિવ સહિતના અનેક પદો ખાલી હોવાનું દર્શાવવામાં આવતું હતું.
223 કરાર આધારિત કર્મચારીઓને હટાવાયા હતા
મહિલા આયોગની સ્થિતિ ત્યારે વધુ ચર્ચામાં આવી હતી જ્યારે મે 2024માં મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગે આયોગમાં કાર્યરત 223 કરાર આધારિત કર્મચારીઓને હટાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. વિભાગે તે સમયે આ નિમણૂકોને “અયોગ્ય” ગણાવી કાર્યવાહી કરી હતી. તેના કારણે આયોગની વહીવટી અને કામગીરી સંબંધિત વ્યવસ્થા વધુ નબળી બની ગઈ હતી.
હાઈકોર્ટે પણ સરકારને પૂછ્યો હતો સવાલ
દિલ્હી મહિલા આયોગ લાંબા સમય સુધી નિષ્ક્રિય રહેતા આ મુદ્દો દિલ્હી હાઈકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો. રાષ્ટ્રીય જનતા દળના સાંસદ સુધાકર સિંહ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે દિલ્હી સરકાર પાસે જવાબ માંગ્યો હતો. અદાલતે સ્પષ્ટ જણાવ્યું હતું કે આયોગમાં અધ્યક્ષ અને સભ્યોના પદો લાંબા સમય સુધી ખાલી રાખવા માટે કોઈ યોગ્ય કારણ હોઈ શકે નહીં.
दिल्ली अल्पसंख्यक आयोग के नव-नियुक्त अध्यक्ष श्री निर्मल जैन जी एवं सभी सदस्यगण को हार्दिक बधाई एवं शुभकामनाएं।
पूर्ण विश्वास है कि आप सभी ‘सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास, सबका प्रयास’ के मंत्र को सशक्त करते हुए समाज के सभी वर्गों के अधिकारों, सम्मान और कल्याण के लिए समर्पित… https://t.co/jH4BQqhaeG
— Rekha Gupta (@gupta_rekha) July 26, 2026
દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગમાં પણ નવી શરૂઆત
મહિલા આયોગની જેમ દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગ પણ લાંબા સમયથી અધ્યક્ષ અને સભ્યો વિના કાર્યરત હતો. ઓગસ્ટ 2023થી આયોગના તમામ મહત્વપૂર્ણ પદો ખાલી પડ્યા હતા. હવે સરકાર દ્વારા નિર્મલ જૈનને અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે કુલદીપ સિંહ અને મોહમ્મદ હારૂનને સભ્ય તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આયોગ હવે અલ્પસંખ્યક સમુદાયોના પ્રશ્નોનું અસરકારક નિરાકરણ લાવશે અને તેમના હિતોની સુરક્ષા માટે સક્રિય રીતે કામ કરશે.
મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ શું કહ્યું?
મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ જણાવ્યું કે બંને આયોગોની પુનઃસ્થાપના જનતાનો વિશ્વાસ વધારશે અને મહિલાઓ તથા અલ્પસંખ્યકો સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે મજબૂત મંચ પૂરું પાડશે.
તેમણે જણાવ્યું કે દિલ્હી મહિલા આયોગ મહિલાઓના અધિકારોનું સંરક્ષણ કરશે, તેમની ફરિયાદોનું ઝડપથી નિરાકરણ લાવશે અને મહિલાઓને ન્યાય અપાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. સાથે જ દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગ અલ્પસંખ્યક સમુદાયોના હિતોની રક્ષા કરશે અને સર્વસમાવેશક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે.
લતા ગુપ્તાનો રાજકીય અને સામાજિક અનુભવ
નવી નિયુક્ત અધ્યક્ષ લતા ગુપ્તા ઘણા વર્ષોથી ભાજપ અને વિદ્યાર્થી રાજકારણ સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે. તેઓ દિલ્હી ભાજપ મહિલા મોરચાના મહાસચિવ તેમજ પાર્ટીની શાહદરા જિલ્લા એકમના અધ્યક્ષ તરીકે કામગીરી કરી ચૂક્યા છે.
તેઓ શકરપુર અને પાંડવ નગરમાંથી નગર પારષદ તરીકે પણ ચૂંટાઈ આવ્યા હતા અને સ્થાનિક વિકાસ, મહિલાઓની સુરક્ષા, શિક્ષણ, સ્વચ્છતા અને નાગરિક સુવિધાઓ જેવા મુદ્દાઓ પર સક્રિય રીતે કામ કર્યું હતું.
લતા ગુપ્તા દિલ્હી મહાનગર પાલિકાની સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના અધ્યક્ષ બનનાર પ્રથમ મહિલા હોવાનો પણ રેકોર્ડ ધરાવે છે.
નિર્મલ જૈનની લાંબી રાજકીય સફર
નિર્મલ જૈન લગભગ પાંચ દાયકાથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે. તેમણે અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP)માં પણ વિવિધ સંગઠનાત્મક જવાબદારીઓ સંભાળી છે.
તેઓ ભાજપમાં મંડળ અધ્યક્ષ, શાહદરા જિલ્લા અધ્યક્ષ તેમજ રાજ્ય શિસ્ત સમિતિના સભ્ય તરીકે પણ કાર્ય કરી ચૂક્યા છે. વર્ષ 2007માં તેઓ નગર પારષદ તરીકે ચૂંટાયા હતા અને વર્ષ 2020-21 દરમિયાન પૂર્વી દિલ્હી મહાનગર પાલિકાના મેયર પણ રહ્યા હતા.
દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત મોટો બદલાવ
નિર્મલ જૈનની નિમણૂક સાથે દિલ્હી અલ્પસંખ્યક આયોગના 26 વર્ષના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત મહત્વપૂર્ણ બદલાવ આવ્યો છે. વર્ષ 2000માં આયોગની સ્થાપના થયા બાદ અત્યાર સુધી તમામ સાત અધ્યક્ષ મુસ્લિમ સમુદાયમાંથી આવ્યા હતા.
નિર્મલ જૈન આ આયોગના આઠમા અધ્યક્ષ બન્યા છે અને તેઓ પ્રથમ એવા વ્યક્તિ છે જેઓ મુસ્લિમ સમુદાય સિવાયના સમુદાયમાંથી આવી આ પદ પર નિયુક્ત થયા છે. આ નિર્ણય રાજકીય તેમજ વહીવટી બંને સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
દિલ્હી સરકાર સામે હવે અમલીકરણનો પડકાર
દિલ્હી સરકારે લાંબા સમયથી નિષ્ક્રિય રહેલા બંને આયોગોને નવી ટીમ આપી છે, પરંતુ હવે સૌથી મોટો પડકાર તેમની અસરકારક કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવાનો રહેશે. મહિલાઓની સુરક્ષા, ફરિયાદોના ઝડપી ઉકેલ, અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોનું સંરક્ષણ અને લોકોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો હવે નવી નિમણૂક થયેલી ટીમની સૌથી મોટી જવાબદારી માનવામાં આવી રહી છે.
