Priyank Kharge on RSS Registration: કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી પ્રિયંક ખડગેએ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ની કાનૂની સ્થિતિ, કાર્યપદ્ધતિ અને ઐતિહાસિક ભૂમિકાને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે સંકેત આપ્યો કે કર્ણાટક સરકાર ભવિષ્યમાં એવો કાયદો લાવવા પર વિચાર કરી શકે છે, જેના હેઠળ રાજ્યમાં કાર્યરત મોટા સ્વૈચ્છિક સંગઠનો માટે રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત બનાવવામાં આવે.
દિલ્હીના કાર્યક્રમમાં ઉઠાવ્યો રજિસ્ટ્રેશનનો મુદ્દો
પ્રિયંક ખડગે દિલ્હીમાં યોજાયેલા “Why Registration of the RSS is Necessary” વિષયક કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરી રહ્યા હતા. આ કાર્યક્રમનું આયોજન સામાજિક-રાજકીય મંચ સમાજવાદી સંગમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. પોતાના સંબોધનમાં તેમણે જણાવ્યું કે કોઈપણ મોટા સંગઠને કાનૂની અને પારદર્શક માળખા હેઠળ કાર્ય કરવું જોઈએ, જેથી તેની જવાબદારી અને પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત થઈ શકે.
આરએસએસના રાષ્ટ્રવાદના દાવા પર ઉઠાવ્યા સવાલ
ખડગેએ કહ્યું કે આરએસએસ લાંબા સમયથી પોતાને રાષ્ટ્રવાદના પ્રતીક તરીકે રજૂ કરે છે, પરંતુ તેમના મત મુજબ સંગઠન જે મૂલ્યોની વાત કરે છે, તે જ મૂલ્યોનું હંમેશા પાલન થયું છે કે નહીં તે અંગે ચર્ચા થવી જરૂરી છે.
તેમણે કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું કે તેમના મતે આરએસએસને દેશભક્તિનું પ્રમાણપત્ર આપવાનો નૈતિક અધિકાર નથી અને સંગઠનની ઐતિહાસિક ભૂમિકાની પણ ગંભીર સમીક્ષા થવી જોઈએ.
રજિસ્ટ્રેશન વગર કાર્યરત હોવાના મુદ્દે સરકારનું મંતવ્ય
ખડગેએ જણાવ્યું કે કર્ણાટક સરકાર વિચાર કરી રહી છે કે રાજ્યમાં મોટા પાયે કાર્યરત તમામ સંગઠનોને કાનૂની માળખામાં કેવી રીતે લાવવામાં આવે. તેમણે કહ્યું કે હાલ આરએસએસ કોઈ સોસાયટી, ટ્રસ્ટ અથવા કંપની તરીકે નોંધાયેલું નથી અને વિવિધ કાનૂની પ્રક્રિયાઓમાં તેને “બોડી ઓફ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ્સ” તરીકે જોવામાં આવે છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે આવા સંગઠનો માટે સ્પષ્ટ કાનૂની વ્યવસ્થા જરૂરી બની શકે છે.
મોહન ભાગવતને લખેલા પત્રનો કર્યો ઉલ્લેખ
પ્રિયંક ખડગેએ જણાવ્યું કે કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી બન્યા બાદ તેમણે આરએસએસના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતને પત્ર લખીને પૂછ્યું હતું કે સંગઠન અત્યાર સુધી સત્તાવાર રીતે નોંધાયેલું કેમ નથી. જોકે, તેમના જણાવ્યા મુજબ આ પત્રનો કોઈ જવાબ મળ્યો નથી.
તેમણે કહ્યું કે જો સંગઠન કાનૂની માળખાની બહાર જ કાર્ય કરતું રહેશે તો રાજ્ય સરકાર જરૂરી કાયદાકીય પગલાં અંગે વિચાર કરી શકે છે.
કાયદાનું પાલન ન થાય તો કાર્યવાહીનો સંકેત
ખડગેએ જણાવ્યું કે રાજ્યમાં કાર્યરત દરેક સંસ્થા માટે કાયદાનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ સંગઠન જરૂરી નિયમોનું પાલન નહીં કરે તો તેના વિરુદ્ધ કાયદાકીય કાર્યવાહી સહિતના વિકલ્પો પર વિચાર થઈ શકે છે.
ઐતિહાસિક મુદ્દાઓનો કર્યો ઉલ્લેખ
સંબોધન દરમિયાન પ્રિયંક ખડગેએ આરએસએસના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા કેટલાક મુદ્દાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે દાવો કર્યો કે સ્વાતંત્ર્ય પહેલાં અને ત્યારબાદના કેટલાક વર્ષોમાં સંગઠન દ્વારા રાષ્ટ્રીય ધ્વજ અને અન્ય રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો પ્રત્યે અપનાવવામાં આવેલા અભિગમ અંગે અનેક ચર્ચાઓ અને ઐતિહાસિક સંદર્ભો ઉપલબ્ધ છે.
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે નાગપુર સ્થિત આરએસએસ મુખ્યાલય પર લાંબા સમય સુધી તિરંગો ફરકાવવામાં આવ્યો નહોતો અને સંગઠનની બંધારણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા.
બંધારણ અને લોકશાહી મૂલ્યો અંગે વ્યક્ત કરી ચિંતા
ખડગેએ જણાવ્યું કે જે કોઈપણ સંગઠન રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો અને બંધારણીય મૂલ્યો અંગે પ્રશ્નોના ઘેરામાં આવે છે, તે પોતાને રાષ્ટ્રવાદનો એકમાત્ર સંરક્ષક તરીકે રજૂ કરી શકે નહીં.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે લોકશાહી સંસ્થાઓએ સમયાંતરે દરેક મોટા સંગઠનની કામગીરી અને જવાબદારી અંગે પારદર્શક રીતે સમીક્ષા કરવી જોઈએ.
પ્રશાંત ભૂષણનો પણ પારદર્શિતાને ટેકો
કાર્યક્રમમાં હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે પણ પારદર્શિતા અને બંધારણીય મૂલ્યોને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં બંધારણવાદ અને લોકશાહી મૂલ્યોને વધુ મજબૂત બનાવવાથી જ કોઈપણ પ્રકારના વૈચારિક પડકારોનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય છે.
પૂર્વ સાંસદ ઉદિત રાજ પણ રહ્યા ઉપસ્થિત
આ કાર્યક્રમમાં કોંગ્રેસના નેતા અને પૂર્વ સાંસદ ઉદિત રાજ પણ હાજર રહ્યા હતા. કાર્યક્રમ દરમિયાન વિવિધ વક્તાઓએ સ્વૈચ્છિક સંગઠનોની કાનૂની સ્થિતિ, પારદર્શિતા અને લોકશાહી જવાબદારી અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા.
અગાઉ પણ ઉઠાવી ચૂક્યા છે આ મુદ્દો
પ્રિયંક ખડગે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી આરએસએસના રજિસ્ટ્રેશન અને તેની કાનૂની સ્થિતિનો મુદ્દો સતત ઉઠાવી રહ્યા છે.
આરએસએસના 100મા સ્થાપના વર્ષના અવસરે પણ તેમણે સંગઠનને સ્વૈચ્છિક રીતે રજિસ્ટ્રેશન કરાવવાની અને તેની સંગઠનાત્મક તેમજ નાણાકીય કામગીરીમાં વધુ પારદર્શિતા લાવવાની અપીલ કરી હતી.
આરએસએસનો જવાબ – રાજકીય પ્રેરિત અભિયાન ગણાવ્યું
ખડગેની માંગના જવાબમાં આરએસએસના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે સંઘ ખુલ્લેઆમ કાર્ય કરે છે અને તેની પાસે છુપાવવા જેવું કંઈ નથી.
તેમણે કહ્યું હતું કે દેશમાં અનેક પરંપરાગત અને સામાજિક સંગઠનો નોંધાયેલા નથી, છતાં તેઓ કાયદાની મર્યાદામાં રહીને કાર્ય કરે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર સંઘ પોતાની તમામ પ્રવૃત્તિઓ પારદર્શક રીતે ચલાવે છે અને લોકો માટે ખુલ્લો છે.
આરએસએસ પર અગાઉ લાગેલા પ્રતિબંધોનો ઇતિહાસ
1925માં સ્થાપિત આરએસએસ પર અત્યાર સુધીમાં ત્રણ વખત પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ વખત 1948માં મહાત્મા ગાંધીની હત્યા બાદ, બીજી વખત 1975ની આપાતકાલીન પરિસ્થિતિ દરમિયાન અને ત્રીજી વખત 1992માં બાબરી મસ્જિદ ધ્વંસની ઘટનાના અનુસંધાને પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ 1993માં આ પ્રતિબંધ હટાવી લેવામાં આવ્યો હતો.
રાજકીય ચર્ચા વચ્ચે મુદ્દો ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં
પ્રિયંક ખડગેના નિવેદન બાદ આરએસએસના રજિસ્ટ્રેશન, કાનૂની સ્થિતિ અને પારદર્શિતાનો મુદ્દો ફરી એક વખત રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. એક તરફ કોંગ્રેસ અને તેના સમર્થકો મોટા સંગઠનો માટે કાનૂની નોંધણી અને જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ આરએસએસ પોતે ખુલ્લેઆમ અને પારદર્શક રીતે કાર્ય કરતું હોવાનો દાવો કરીને આ માંગને રાજકીય પ્રેરિત ગણાવી રહ્યું છે.
