BRICS Summit Delhi 2026: 18મા BRICS શિખર સંમેલનને લઈને રાજધાની દિલ્હીને ભવ્ય રીતે સજાવવામાં આવી છે. સરકારી ઇમારતો અને મહત્વના સ્થળો રંગબેરંગી રોશનીથી ઝગમગી રહ્યા છે, રસ્તાઓ પર બેનરો અને સજાવટી સંકેતો જોવા મળી રહ્યા છે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાના કારણે સામાન્ય જનજીવન પર પણ અસર પડી છે. જોકે, આ ચમકદાર સજાવટની પાછળ દિલ્હીની કેટલીક એવી તસવીરો પણ છે, જે શહેરની અસમાનતા, ગરીબી અને બેદખલી જેવા પ્રશ્નોને સામે લાવે છે.
નેતાઓની તસવીરોમાં પણ અંતર
2023માં દિલ્હીમાં યોજાયેલા G20 શિખર સંમેલન દરમિયાન મધ્ય દિલ્હીમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિશાળ પોસ્ટરો ચર્ચામાં આવ્યા હતા. અન્ય દેશોના નેતાઓની તસવીરો પણ લગાવવામાં આવી હતી, પરંતુ કદની સરખામણી કરવામાં આવે તો મોદીના પોસ્ટરો વધુ મોટા જોવા મળ્યા હતા.
આ વખતે મોદીની તસવીરોનું કદ અગાઉની સરખામણીમાં નાનું કરવામાં આવ્યું હોય તેમ લાગે છે, પરંતુ દિલ્હીના વિવિધ સ્થળોએ BRICS નેતાઓની તસવીરો હજુ પણ મોટાભાગે અલગ-અલગ જોવા મળે છે. 12 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની તસવીરો ધરાવતા BRICS બેનરોની આસપાસ સુરક્ષાકર્મીઓ તૈનાત જોવા મળ્યા હતા.
Only 7.8% of NCR is worth showing to the world. https://t.co/AUcOged78y
— वरुण 🇮🇳 (@varungrover) September 12, 2026
આ દૃશ્ય BRICSની આંતરિક સ્થિતિ અંગે પણ સવાલ ઊભો કરે છે કે શું આ સંગઠનના દેશો ખરેખર એકસાથે ઊભા છે કે પછી તેમની વચ્ચે અલગ-અલગ રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક હિતો છે? અલબત્ત, શિખર સંમેલન દરમિયાન નેતાઓની સામૂહિક તસવીરથી બચવું શક્ય નથી, પરંતુ દિલ્હીની શેરીઓમાં એકતાની તસવીર કેટલી સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવામાં આવે છે તે પણ રાજદ્વારી સંદેશનો ભાગ બની શકે છે.
ઝૂંપડપટ્ટીઓ પર પડદો, ગરીબી છુપાવવાનો પ્રયાસ
દક્ષિણ દિલ્હીના વસંત વિહાર નજીક આવેલા મુનિરકા વિસ્તારની ઝૂંપડપટ્ટીઓને BRICS સંમેલન પહેલાં ઢાંકી દેવામાં આવી છે. આ વિસ્તારને ‘દૂતાવાસોના વિસ્તાર’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મહેમાનો સામે શહેરની ગરીબી અને ઝૂંપડપટ્ટીઓની તસવીર ન આવે તે માટે આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાની ચર્ચા છે.
Ministry of External Affairs lights up ahead of the 18th BRICS Summit.
📍 New Delhi pic.twitter.com/mjUWfilQ0F
— Randhir Jaiswal (@MEAIndia) September 11, 2026
આવું પહેલીવાર બન્યું નથી. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની અમદાવાદ મુલાકાત દરમિયાન પણ ઝૂંપડપટ્ટીઓની આસપાસ આવું જ ઢાંકણું કરવામાં આવ્યું હતું. 2023ના G20 શિખર સંમેલન પહેલાં દિલ્હીમાં મોટા પાયે ઝૂંપડપટ્ટીઓ હટાવવામાં આવી હતી અને તે દરમિયાન 1,600થી વધુ ઘરો તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા.
હાઉસિંગ એન્ડ લેન્ડ રાઇટ્સ નેટવર્કના ‘ફોર્સ્ડ ઇવિક્શન્સ ઇન ઇન્ડિયા: 2022 એન્ડ 2023’ અહેવાલ અનુસાર, 2022-23 દરમિયાન દિલ્હીમાં 78 બેદખલી અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં લગભગ 2,93,205 લોકોને તેમના ઘરોમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યા હતા. કનોટ પ્લેસમાં પણ લારી-ગલ્લાવાળાઓને હટાવવામાં આવ્યા બાદ વિસ્તારનું અગાઉનું સ્વરૂપ બદલાઈ ગયું હતું.
દિલ્હીની ચમક પાછળ લાખો લોકોનું જીવન
દિલ્હીને માત્ર પહોળા રસ્તાઓ, ચમકતી ઇમારતો અને સુશોભિત વિસ્તારો તરીકે જોવાથી શહેરની વાસ્તવિક તસવીર અધૂરી રહી જાય છે. 2011ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર, દિલ્હીની 10 ટકાથી વધુ વસ્તી ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં રહે છે. આ જ વર્ગ શહેરની અર્થવ્યવસ્થા અને દૈનિક કામગીરીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
2023માં રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ દિલ્હીની 650 ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં લગભગ 15.5 લાખ લોકો રહેતા હતા. તેથી BRICS જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો માટે શહેરને સુંદર બનાવતી વખતે આ લોકોના જીવન અને અધિકારોનો પ્રશ્ન પણ એટલો જ મહત્વનો બને છે.
રોશનીના તામઝામથી ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’નું પ્રદર્શન
BRICS માટે સરકારી ઇમારતોને રંગબેરંગી રોશની, મેઘધનુષી લાઇટિંગ અને ચટક નિયોન પ્રકારની લાઇટોથી સજાવવામાં આવી છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ સજાવટને લઈને મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે. કેટલાક લોકો તેને આધુનિક અને ભવ્ય ભારતની છબી તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો ખર્ચ અને દેખાવ અંગે સવાલ કરી રહ્યા છે.
સવાલ એ પણ ઉઠે છે કે શું ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’ને રજૂ કરવા માટે આટલી ભવ્ય સજાવટ જરૂરી છે કે સામાન્ય અને સાદી રોશનીથી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય મહેમાનોનું સ્વાગત થઈ શકે? હાલમાં આ સવાલનો જવાબ લોકોની પસંદગી અને ચર્ચા પર જ છોડી દેવામાં આવ્યો છે.
ભવ્ય મીડિયા કિટ પણ ચર્ચામાં
BRICS સંમેલનમાં હાજર પત્રકારો માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી મીડિયા કિટ પણ ચર્ચાનો વિષય બની છે. સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા પત્રકારોએ ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી કિટની પ્રશંસા કરી છે. એક સમાચાર એજન્સીએ વિદેશી પત્રકારો પાસેથી પણ આ કિટ અંગે પ્રતિભાવ માંગ્યો હતો.
જોકે કેટલાક પત્રકારોનું માનવું છે કે મીડિયા કિટનો હેતુ માત્ર જરૂરી માહિતી, કાર્યક્રમની સમયસૂચિ અને કામ માટે જરૂરી સામગ્રી પૂરી પાડવાનો હોવો જોઈએ. એટલે તેની ભવ્યતા કરતાં ઉપયોગિતા વધુ મહત્વની હોવી જોઈએ.
‘ઝપ્પી’ની તસવીરો ક્યાં ગઈ?
BRICS સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અન્ય દેશોના નેતાઓ સાથેની દ્વિપક્ષીય બેઠકો પણ ચર્ચામાં છે. 12 સપ્ટેમ્બરના રોજ હૈદરાબાદ હાઉસમાં મોદીએ અબુ ધાબીના યુવરાજ શેખ ખાલિદ બિન મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન અને મલેશિયાના વડાપ્રધાન અનવર ઇબ્રાહિમ સાથે મુલાકાત કરી હતી.
જોકે, સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા અને સરકારી ફીડમાં નેતાઓને ગળે મળતા મોદીના ફોટોગ્રાફ્સ અગાઉની સરખામણીમાં ઓછા જોવા મળ્યા હોવાની ચર્ચા છે. 2024 પછી મોદીની ‘ઝપ્પી’ને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર અનેક મીમ વાયરલ થયા હતા. પુલકિત મણિનો એક ચર્ચિત મીમ પણ વાયરલ થયો હતો, જેને બાદમાં સોશિયલ મીડિયામાંથી હટાવવામાં આવ્યો હતો.
આ સમગ્ર દૃશ્યમાં BRICS માટે સજાવાયેલી દિલ્હીની ચમક એક તરફ ભારતની વૈશ્વિક છબી રજૂ કરે છે, તો બીજી તરફ ઝૂંપડપટ્ટીઓ, બેદખલી અને સામાન્ય લોકોના જીવન સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો એ યાદ અપાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ માટે તૈયાર થતી રાજધાનીની બીજી એક વાસ્તવિક તસવીર પણ છે.
