Umar Khalid Documentary Screening: નેશનલ લૉ સ્કૂલ ઑફ ઇન્ડિયા યુનિવર્સિટી (NLSIU)માં ઉમર ખાલિદની જેલ અને કસ્ટડી પર આધારિત ડૉક્યુમેન્ટરી ‘Prisoner No. 626710 is Present’નું 14 સપ્ટેમ્બરે યોજાનાર સ્ક્રીનિંગ છેલ્લી ઘડીએ સ્થગિત કરવામાં આવ્યું છે. અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP) દ્વારા કાર્યક્રમનો વિરોધ કરવામાં આવ્યા બાદ આ નિર્ણય સામે આવ્યો છે. જોકે, સ્ક્રીનિંગનું આયોજન કરનાર Law and Society Committee (LawSoc)એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે કાર્યક્રમ કોઈના દબાણને કારણે રદ કરવામાં આવ્યો નથી. સમિતિએ જણાવ્યું છે કે જરૂરી સુરક્ષા અને અન્ય વ્યવસ્થાઓ પૂર્ણ થયા બાદ આ જ ટ્રાઇમાસ્ટરમાં ડૉક્યુમેન્ટરીનું સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવશે.
ABVPએ યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રને પત્ર લખ્યો
ABVPએ 13 સપ્ટેમ્બરે NLSIUના કુલપતિને પત્ર લખીને ડૉક્યુમેન્ટરીના સ્ક્રીનિંગનો વિરોધ કર્યો હતો. સંગઠને યુનિવર્સિટીના શૈક્ષણિક સ્થળોનો ઉપયોગ રાજકીય અથવા વૈચારિક પ્રચાર માટે ન થવો જોઈએ તેવી દલીલ કરી હતી. ABVPએ કાર્યક્રમને મંજૂરી ન આપવા માટે વહીવટીતંત્રને અપીલ કરી હતી.
સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, આવા કાર્યક્રમો યુનિવર્સિટીના શૈક્ષણિક વાતાવરણને રાજકીય ધ્રુવીકરણ તરફ લઈ જઈ શકે છે. તેથી યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે શૈક્ષણિક વાતાવરણ અને કેમ્પસની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય નિર્ણય લેવો જોઈએ તેવી માંગ કરવામાં આવી હતી.
LawSocએ સુરક્ષા અને લૉજિસ્ટિક કારણો આપ્યા
14 સપ્ટેમ્બરની મોડી સાંજે LawSocએ વિદ્યાર્થીઓને ઇમેઇલ કરીને સ્ક્રીનિંગ સ્થગિત કરવામાં આવ્યું હોવાની જાણકારી આપી હતી. સમિતિએ કાર્યક્રમ માટે લૉજિસ્ટિકલ અને સુરક્ષા સંબંધિત કારણોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
સાથે જ સમિતિએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કાર્યક્રમ રદ કરવામાં આવ્યો નથી અને કોઈ બાહ્ય દબાણને કારણે નિર્ણય લેવાયો નથી. LawSocએ કહ્યું કે ડૉક્યુમેન્ટરીનું સ્ક્રીનિંગ આ જ ટ્રાઇમાસ્ટરમાં યોજાશે અને તે માટે જરૂરી સુરક્ષા તથા વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, નવી તારીખ અંગે તાત્કાલિક કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
‘Prisoner No. 626710 is Present’માં શું છે?
‘Prisoner No. 626710 is Present’ ફિલ્મકાર લલિત વાચાણીની ડૉક્યુમેન્ટરી છે. ફિલ્મનો વિષય ઉમર ખાલિદનો જેલવાસ અને તેમની કસ્ટડી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ છે. LawSoc દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રારંભિક આયોજન મુજબ, કાર્યક્રમ 13 સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવતા ‘રાજકીય કેદી દિવસ’ના સંદર્ભમાં યોજવાનો હતો.
સ્ક્રીનિંગ બાદ પ્રી-ટ્રાયલ ડિટેન્શન, જામીન, અસંમતિ, રાજકીય કેદ અને ફોજદારી કાયદા તથા લોકશાહી સ્વતંત્રતા વચ્ચેના સંબંધ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા પણ યોજાવાની હતી. આયોજકોના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026માં ઉમર ખાલિદની ધરપકડને છ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે, જેના સંદર્ભમાં આ ચર્ચાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
JNU is a democratic and decentralised institution. The permission was given by Dean, SSS who has taken action as well in cancelling the event.
The booking of the auditorium SSS-1 stands cancelled because of non-disclosure of the full facts about the program which is going to… pic.twitter.com/SsEsMO3muT
— Jawaharlal Nehru University (JNU) (@JNU_official_50) August 9, 2026
ઉમર ખાલિદ છ વર્ષથી જેલમાં, ટ્રાયલ હજુ શરૂ થયો નથી
ઉમર ખાલિદની 13 સપ્ટેમ્બર 2020ના રોજ દિલ્હી પોલીસે ઉત્તર-પૂર્વી દિલ્હીના 2020ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા કથિત મોટા કાવતરાના કેસમાં ધરપકડ કરી હતી. તેમના પર UAPA સહિતની વિવિધ જોગવાઈઓ હેઠળ આરોપો છે. તેઓ ત્યારથી તિહાર જેલમાં બંધ છે.
13 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ તેમની ધરપકડને છ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમના કેસમાં ટ્રાયલ શરૂ થયો નથી. તેમની જામીન અરજીઓ પણ કોર્ટમાં પડકાર અને સુનાવણીનો વિષય રહી છે. તપાસ એજન્સીઓએ રમખાણોના કથિત કાવતરામાં તેમની ભૂમિકા હોવાનો આરોપ મૂક્યો છે, જ્યારે ખાલિદ અને તેમના સમર્થકો આ આરોપોને નકારે છે.
‘એન્ટી નેશનલ’ના આરોપથી 2016થી વિવાદ
ઉમર ખાલિદનું નામ 2016માં JNUમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ બાદ રાષ્ટ્રીય રાજકીય ચર્ચામાં આવ્યું હતું. અફઝલ ગુરુની ફાંસીના વિરોધમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં કથિત રીતે દેશવિરોધી નારા લગાવવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપો થયા હતા. આ નારાઓ અને વાયરલ થયેલા વીડિયોની પ્રામાણિકતા અંગે ત્યારબાદ વિવાદ ઊભો થયો હતો.
BJP, ABVP અને કેટલાક અન્ય વર્ગો દ્વારા ખાલિદ સહિતના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને ‘એન્ટી નેશનલ’ તરીકે સંબોધવામાં આવ્યા હતા. બીજી તરફ, આ આરોપોની સત્યતા અને વીડિયોની વિશ્વસનીયતા અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા હતા. સમગ્ર મામલો બાદમાં કાનૂની પ્રક્રિયામાં ગયો હતો અને કેસ હજુ પણ વિવિધ કાનૂની કાર્યવાહીનો વિષય છે.
JNUમાં પણ અગાઉ કાર્યક્રમને લઈને વિવાદ થયો હતો
NLSIUની ઘટનાના થોડા સમય પહેલાં JNUમાં પણ ઉમર ખાલિદ સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમને લઈને વિવાદ થયો હતો. ઉમર ખાલિદની પુસ્તક ‘Fractured Communities’ પર ચર્ચા માટે SSS-1 ઑડિટોરિયમનું બુકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 10 ઑગસ્ટે યોજાનાર કાર્યક્રમના એક દિવસ પહેલાં યુનિવર્સિટીએ બુકિંગ રદ કર્યું હતું.
JNUએ જણાવ્યું હતું કે વેન્યુ રિક્વેસ્ટ ફોર્મમાં કાર્યક્રમ અંગેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી ન હતી. બીજી તરફ, ABVPએ આ કાર્યક્રમનો વિરોધ કર્યો હતો અને ઉમર ખાલિદને લઈને વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર ચર્ચા
NLSIUમાં ડૉક્યુમેન્ટરીનું સ્ક્રીનિંગ સ્થગિત થવાથી યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં રાજકીય અને બંધારણીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચાની મર્યાદા અંગે ફરી સવાલો ઊભા થયા છે. એક તરફ ABVP જેવા સંગઠનો શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને રાજકીય અથવા વૈચારિક પ્રચારથી દૂર રાખવાની માંગ કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ આયોજકો આવા કાર્યક્રમોને કાયદો, બંધારણ, અસંમતિ અને લોકશાહી અધિકારો પર ચર્ચાના માધ્યમ તરીકે રજૂ કરે છે.
હાલ NLSIUમાં સ્ક્રીનિંગ રદ થયું નથી, પરંતુ સ્થગિત થયું છે. LawSoc દ્વારા આ જ ટ્રાઇમાસ્ટરમાં કાર્યક્રમ યોજવાની વાત કરવામાં આવી હોવાથી હવે નવી તારીખ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અંગેની આગામી જાહેરાત પર નજર રહેશે.
