CJI Surya Kant Meeting Refusal: ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે કથિત ‘વોટ ચોરી’ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં અનિયમિતતાઓ અંગે ચર્ચા કરવા માટે કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેને મુલાકાતનો સમય આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. બંને નેતાઓએ સોમવારે સાંજે 4થી 5 વાગ્યાની વચ્ચે મુખ્ય ન્યાયાધીશને મળીને આવેદનપત્ર સોંપવાની વિનંતી કરી હતી. જોકે, સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, CJI તરફથી સત્તાવાર ઈમેઇલ દ્વારા જવાબ આપવામાં આવ્યો હતો અને મુલાકાતની મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી. આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે INDIA ગઠબંધને ચૂંટણી અધિકારોના રક્ષણ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચ કરવાનો કાર્યક્રમ ચાલુ રાખ્યો છે.
CJIએ મુલાકાત આપવાનો ઇનકાર કેમ કર્યો?
અહેવાલો અનુસાર, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સમક્ષ રજૂ કરવાના કેટલાક મુદ્દાઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહેલેથી જ ન્યાયિક વિચારણા હેઠળ છે. આવી સ્થિતિમાં વહીવટી સ્તરે મુલાકાત યોજીને આ મામલાઓમાં હસ્તક્ષેપ કરવો યોગ્ય ન હોવાનું જણાવાયું હતું. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, CJIએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટ પોતાના વહીવટી અધિકારોના આધારે સરકારની કામગીરીમાં હસ્તક્ષેપ કરી શકતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થયું હોય, તો તે યોગ્ય ન્યાયિક પ્રક્રિયા દ્વારા અદાલતનો સંપર્ક કરી શકે છે.
અહેવાલમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે રાહુલ ગાંધીને સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે ન્યાયિક પ્રક્રિયા હેઠળ અરજી દાખલ કરવાનો માર્ગ સૂચવવામાં આવ્યો હતો. આ અરજી પર મંગળવારે સુનાવણી માટે વિચારણા થઈ શકે છે. જોકે, સુનાવણી અંગેની આ માહિતી સંભાવના તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે.
‘ચલો દિલ્હી માર્ચ ફોર ડેમોક્રસી’ હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચ
મુલાકાતની મંજૂરી ન મળવા છતાં કોંગ્રેસે વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. ‘ચલો દિલ્હી માર્ચ ફોર ડેમોક્રસી’ નામ આપવામાં આવેલા આ કાર્યક્રમમાં વિપક્ષી પક્ષોના નેતાઓ ઉપરાંત યુવાનો, નાગરિક સમાજનાં સંગઠનો અને બંધારણ તથા લોકશાહીમાં વિશ્વાસ ધરાવતા લોકોને જોડાવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
કોંગ્રેસના કાર્યક્રમ અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓને સોમવારે બપોરે 1:30 વાગ્યે દિલ્હીમાં કનોટ પ્લેસ અને બરાખંબા રોડના જંક્શન પર એકત્ર થવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. ત્યાંથી સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ કૂચ કરવાની યોજના હતી. રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર જણાવ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ કોઈ એક રાજકીય પક્ષ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ લોકશાહી અને બંધારણીય અધિકારોના રક્ષણ માટેનો પ્રયાસ છે.
રાહુલ ગાંધીએ દિલ્હીમાં અગાઉ યોજાયેલા પ્રદર્શનોનો ઉલ્લેખ કરીને આરોપ લગાવ્યો હતો કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરી રહેલા યુવાનો પર પોલીસ અને ભાજપ સમર્થકોએ હુમલો કર્યો હતો. તેમના મતે, યુવાનો પોતાના અધિકારોના રક્ષણ માટે રસ્તા પર ઊતર્યા હતા. આ આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ હોવાની માહિતી અહેવાલમાં આપવામાં આવી નથી.
વિપક્ષની ચાર મુખ્ય માગણીઓ
INDIA ગઠબંધન ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે ચાર મુખ્ય માગણીઓ ઉઠાવી રહ્યું છે. પ્રથમ, મતદાર યાદીઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ અને મતદારોનાં નામ દૂર કરવાના આરોપોની તપાસ કરીને ‘વોટ ચોરી’ અટકાવવાની માગ છે. બીજી, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ કરવામાં આવી છે. ત્રીજી, મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સુધારણા એટલે કે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા પર રોક લગાવવાની માગ છે. ચોથી, વિપક્ષે મતદાન માટે કાગળનાં મતપત્રોની વ્યવસ્થા ફરીથી લાગુ કરવાની માગ ઉઠાવી છે.
વિપક્ષનું કહેવું છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ લોકશાહી માટે અનિવાર્ય છે. જોકે, મતચોરી અને મતદાર યાદીઓમાં ગેરરીતિઓ અંગેના આક્ષેપો હાલ વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા છે.
ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોને લઈને પણ સવાલો
ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગેનો વિવાદ એક અહેવાલ બાદ વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો. અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લાં 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 પ્રસંગોએ કેટલાક નિર્ણયો સામે વાંધા નોંધાવ્યા હતા. તેમાં SIR સંબંધિત નિર્ણયોનો પણ સમાવેશ હોવાનું જણાવાયું હતું.
વિપક્ષે આ અહેવાલના આધારે ચૂંટણી પંચની નિર્ણય પ્રક્રિયા અને નિષ્પક્ષતા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચનું વલણ એવું રહ્યું છે કે સંસ્થાકીય વિચારવિમર્શ દરમિયાન અલગ-અલગ મતો હોવા અસામાન્ય નથી. પંચે પોતાના આદેશો કાયદાકીય પ્રક્રિયા અનુસાર જારી થતા હોવાનું પણ જણાવ્યું છે.
રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ સમક્ષ પણ રજૂ કરાઈ હતી માગ
સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચની જાહેરાત પહેલાં INDIA ગઠબંધનના નેતાઓએ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને પણ મળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. અહેવાલ અનુસાર, વિપક્ષી સાંસદોએ સંસદથી વિજય ચોક સુધી કૂચ કરી હતી, પરંતુ પોલીસે તેમને ત્યાં અટકાવ્યા હતા. ત્યારબાદ કેટલાક સાંસદોએ ધરણાં આપ્યાં હતાં, જ્યારે 10 સભ્યોના પ્રતિનિધિમંડળે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં જઈને રાષ્ટ્રપતિ સાથે મુલાકાત કરી હતી.
વિપક્ષી નેતાઓએ રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવા અંગે હસ્તક્ષેપ કરવાની માગ કરી હતી. મુલાકાત બાદ કેટલાક નેતાઓએ દાવો કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિએ કથિત ચૂંટણીલક્ષી અનિયમિતતાઓના પુરાવા માગ્યા હતા અને તેમની ચિંતાઓ પર વિચાર કરવાની વાત કહી હતી. રાહુલ ગાંધીએ પણ દાવો કર્યો હતો કે વિપક્ષ પાસે કથિત મતચોરી અંગેના પુરાવા છે.
ખડગેની કેન્દ્ર સરકાર પર ટીકા, હવે નજર કાનૂની પ્રક્રિયા પર
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પર દેશમાં અરાજકતાની સ્થિતિ ઊભી કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે વિપક્ષે મુખ્ય ન્યાયાધીશ પાસે ચૂંટણીલક્ષી અનિયમિતતાઓ અને લોકશાહી સંબંધિત ચિંતાઓ રજૂ કરવા માટે સમય માગ્યો હતો. પ્રદર્શનો દરમિયાન પોલીસની મોટી તૈનાતી અને અટકાયત અંગે પણ ખડગેએ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
CJIએ મુલાકાત ન આપતાં વિપક્ષ હવે પોતાના મુદ્દાઓ ન્યાયિક પ્રક્રિયા દ્વારા રજૂ કરે છે કે નહીં, તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચ અંગેના આક્ષેપો અને SIR સામેનો વિરોધ રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. INDIA ગઠબંધને પોતાનો વિરોધ ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. હવે આગળની કાર્યવાહી અને સંભવિત ન્યાયિક સુનાવણીથી આ વિવાદ કઈ દિશામાં આગળ વધે છે તે જોવાનું રહેશે.
