Neha Bora Peace Bond Case: ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિયેશન (AISA)નાં રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નેહા બોરાએ શાંતિ જાળવવા માટે પોલીસ-વહીવટીતંત્ર દ્વારા માગવામાં આવેલા પીસ બોન્ડ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમની અરજી ફગાવી દીધા બાદ પણ તેમણે આ કાર્યવાહી સામે કાનૂની લડત ચાલુ રાખવાની જાહેરાત કરી છે. નેહા બોરાનું કહેવું છે કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ અને સરકાર સામે અસંમતિ વ્યક્ત કરવાના અધિકારને રોકવા માટે આવી કાર્યવાહીનો ઉપયોગ ન થવો જોઈએ.
પત્રકાર પરિષદમાં નેહા બોરાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે તેઓ કોઈ પીસ બોન્ડ પર સહી કરશે નહીં અને આ નિર્ણયને પડકારવાનું ચાલુ રાખશે. તેમણે સવાલ કર્યો કે જ્યારે તેમને એ જ જણાવવામાં આવ્યું નથી કે તેમણે શાંતિ કેવી રીતે ભંગ કરી છે, ત્યારે તેમની પાસેથી બોન્ડ શા માટે માગવામાં આવે છે.
16 ઑક્ટોબરના વિરોધ પ્રદર્શનથી શરૂ થયો વિવાદ
આ સમગ્ર મામલો 16 ઑક્ટોબરે દિલ્હીના મંડી હાઉસ વિસ્તારમાં યોજાવાના વિરોધ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલો છે. નેહા બોરાએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ શાંતિપૂર્ણ સભાનું આહ્વાન કર્યું હતું. કાર્યક્રમનો હેતુ કનોટ પ્લેસના સેન્ટ્રલ પાર્કમાં તિરંગો ફરકાવવાનો હોવાનું જણાવાયું હતું. ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (SIR)ને લઈને ચાલી રહેલા વિરોધ વચ્ચે આ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
નેહા બોરાના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ 16 ઑક્ટોબરે સાંજે આશરે 5 વાગ્યે મંડી હાઉસ પહોંચ્યાં હતાં. થોડા સમય બાદ પોલીસે તેમને અટકાયતમાં લીધાં હતાં. તેમનો આરોપ છે કે તેમને પહેલાં અજ્ઞાત સ્થળે લઈ જવામાં આવ્યાં અને ત્યારબાદ આરકે પુરમ પોલીસ સ્ટેશનમાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં. 17 ઑક્ટોબરની સવારે આશરે 6 વાગ્યે તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યાં હતાં.
10 હજાર રૂપિયાના બોન્ડ અને જામીનદારની માગ
17 ઑક્ટોબરે વિશેષ કાર્યપાલક મેજિસ્ટ્રેટે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 126, 130 અને 135(3) હેઠળ નોટિસ જારી કરી હતી. નેહા બોરાને 18 ઑક્ટોબરે નોટિસ મળી હતી. તેમાં શાંતિ જાળવવા માટે 10,000 રૂપિયાનો અંગત બોન્ડ અને એક જામીનદાર રજૂ કરવા જણાવાયું હતું.
નોટિસમાં મંડી હાઉસ વિસ્તારમાં કથિત સૂત્રોચ્ચાર, પ્રતિબંધાત્મક આદેશો વચ્ચે વિરોધમાં સામેલ થવા અને કનોટ પ્લેસમાં પ્રદર્શન માટે લોકોને ઉશ્કેરવાના આરોપોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
નેહા બોરાનું કહેવું છે કે નોટિસમાં શાંતિ ભંગ થવાની આશંકાને સમર્થન આપતાં પૂરતાં તથ્યો રજૂ કરવામાં આવ્યાં નથી. તેમના મતે, વહીવટીતંત્રે પહેલાં સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ કે કયા પુરાવાના આધારે તેમની પાસેથી બોન્ડ માગવામાં આવી રહ્યો છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે અરજી કેમ ફગાવી?
દિલ્હી હાઈકોર્ટે 23 ઑક્ટોબરે નેહા બોરાની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ન્યાયમૂર્તિ સુબ્રમણિયમ પ્રસાદે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રક્રિયામાં સુરક્ષાત્મક ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે. જોકે, અદાલતે વિશેષ કાર્યપાલક મેજિસ્ટ્રેટને કોઈ આદેશ આપતાં પહેલાં નેહા બોરાને સંબંધિત સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
નેહા બોરા તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણે દલીલ કરી હતી કે 16 ઑક્ટોબરનું પ્રદર્શન શાંતિપૂર્ણ હતું અને તેમની અસીલે હિંસા માટે કોઈ આહ્વાન કર્યું નહોતું. તેમણે નોટિસમાં શાંતિ ભંગ થવાની આશંકા દર્શાવતા પૂરતા આધાર ન હોવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો.
બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ઍડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ચેતન શર્માએ દલીલ કરી હતી કે BNSSની કલમ 126 હેઠળ સંબંધિત અધિકારીને મળેલી માહિતીના આધારે શાંતિ ભંગ થવાની આશંકાનું મૂલ્યાંકન કરી શકાય છે.
મેજિસ્ટ્રેટની સુનાવણીમાં હાજર રહેશે નેહા બોરા
હાઈકોર્ટમાંથી રાહત ન મળ્યા બાદ નેહા બોરાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ વિશેષ કાર્યપાલક મેજિસ્ટ્રેટની અદાલતમાં યોજાનારી સુનાવણીમાં હાજર રહેશે, પરંતુ પીસ બોન્ડ પર સહી નહીં કરે. તેમણે કહ્યું કે શાંતિ જાળવવાનો વિરોધ નથી, પરંતુ શાંતિના નામે અસંમતિ વ્યક્ત કરવાના અધિકારને મર્યાદિત ન કરવો જોઈએ.
હવે મેજિસ્ટ્રેટની અદાલતમાં વહીવટીતંત્ર કયા આધાર અને પુરાવા રજૂ કરે છે તથા બોન્ડ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો ઇનકાર કર્યા બાદ શું કાર્યવાહી થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે. આ કેસમાં એક તરફ કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટેની નિવારક કાર્યવાહીનો પ્રશ્ન છે, તો બીજી તરફ શાંતિપૂર્ણ વિરોધ અને લોકશાહી અસંમતિના અધિકાર વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો મુદ્દો પણ મહત્ત્વનો બન્યો છે.
