UP MLC Election: ઉત્તર પ્રદેશની વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ પોતાની રાજકીય તાકાતમાં વધારો કર્યો છે. 11 બેઠકોમાંથી પાંચ બેઠકો જીતીને સપાએ BJPને મજબૂત પડકાર આપ્યો છે. BJP છ બેઠકો જીતીને સૌથી મોટો પક્ષ રહ્યો, પરંતુ વારાણસી અને લખનઉ જેવા મહત્ત્વના વિસ્તારોમાં મળેલી હાર તેના માટે ચર્ચાનો વિષય બની છે. 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં આવેલા આ પરિણામોથી અખિલેશ યાદવની પાર્ટીને સંગઠન મજબૂત કરવાની સાથે વિધાન પરિષદમાં વિપક્ષના નેતાનું પદ મેળવવાનો માર્ગ પણ મળ્યો છે.

2027ની ચૂંટણી પહેલાં BJP સામે સપાનો પડકાર

ઉત્તર પ્રદેશ વિધાન પરિષદની પાંચ સ્નાતક અને છ શિક્ષક મતવિસ્તારોની કુલ 11 બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાઈ હતી. તેમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ પાંચ બેઠકો જીતી, જ્યારે BJPને છ બેઠકો મળી. 2020ની અગાઉની ચૂંટણીમાં BJPએ છ અને સમાજવાદી પાર્ટીએ ત્રણ બેઠકો જીતી હતી. તે સમયે બે બેઠકો અપક્ષ ઉમેદવારોના ફાળે ગઈ હતી.

આ વખતે સપાએ પોતાની બેઠકોની સંખ્યા ત્રણથી વધારીને પાંચ કરી છે. બીજી તરફ, BJP પોતાની અગાઉની છ બેઠકો જાળવી રાખવામાં સફળ રહી. જોકે, વારાણસીની બંને બેઠકો અને લખનઉની સ્નાતક બેઠક પર હાર મળવાથી BJP માટે રાજકીય પડકાર ઊભો થયો છે.

આ પરિણામો બાદ વિધાન પરિષદમાં સમાજવાદી પાર્ટીની સંખ્યા વધીને 12 થવાની છે. વિપક્ષના નેતાનું પદ મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછા 10 સભ્યો જરૂરી હોવાથી હવે આ પદ સપાને મળશે. અખિલેશ યાદવ માટે આ રાજકીય રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ સફળતા છે.

મતગણતરીમાં લાગ્યા 55 કલાક

23 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં મતદાન માટે મતપત્રોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. મતગણતરી 27 ઓક્ટોબરે શરૂ થઈ હતી અને તમામ પરિણામો જાહેર થતાં લગભગ 55 કલાકનો સમય લાગ્યો હતો.

અંતિમ પરિણામોમાં BJPએ છ અને સમાજવાદી પાર્ટીએ પાંચ બેઠકો જીતી. BJPની છમાંથી એક બેઠક ગોરખપુર-ફૈઝાબાદ શિક્ષક મતવિસ્તારની હતી. અહીં ધ્રુવ કુમાર ત્રિપાઠીએ જીત મેળવી હતી. તેમણે 2020માં અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે આ બેઠક જીતી હતી, પરંતુ આ વખતે BJPની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડી હતી.

વારાણસીમાં BJPને બંને બેઠકો પર હાર

આ ચૂંટણીમાં વારાણસીનું પરિણામ સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યું. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સંસદીય મતવિસ્તારમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ સ્નાતક અને શિક્ષક બંને બેઠકો જીતીને BJPને મોટો ઝટકો આપ્યો.

વારાણસી શિક્ષક મતવિસ્તારમાં સપાના લાલ બિહારી યાદવે સતત બીજી વખત જીત મેળવી. તેમણે BJPના પ્રમોદ કુમાર મિશ્રાને હરાવ્યા. બીજી તરફ, વારાણસી સ્નાતક બેઠક પર સમાજવાદી પાર્ટીના આશુતોષ સિન્હાએ BJPના કેદારનાથ સિંહને પરાજય આપ્યો.

આ બેઠકની મતગણતરી દરમિયાન વિવાદ પણ સર્જાયો હતો. BJPએ મતગણતરીમાં અનિયમિતતાનો આરોપ લગાવી ફરીથી ગણતરી કરવાની માગ કરી હતી. અખિલેશ યાદવે પણ પરિણામ જાહેર કરવામાં વિલંબ થવા અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે વહીવટીતંત્ર પર દિલ્હી અને લખનઉથી દબાણ હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. જોકે, અંતે બંને બેઠકો પર સપાના ઉમેદવારો વિજેતા જાહેર થયા.

લખનઉમાં પણ સપાએ BJP પાસેથી બેઠક છીનવી

સમાજવાદી પાર્ટી માટે લખનઉ સ્નાતક બેઠકની જીત પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહી. 2020માં આ બેઠક BJP પાસે હતી, પરંતુ આ વખતે સપાનાં કાંતિ સિંહે BJPના અવિનીશ કુમાર સિંહને હરાવ્યા.

કાંતિ સિંહને કુલ 56,905 મત મળ્યા હતા, જ્યારે અવિનીશ કુમાર સિંહને 39,778 મત મળ્યા. આમ, સપાના ઉમેદવારે 17,127 મતના અંતરથી જીત મેળવી.

લખનઉને BJPનો મજબૂત રાજકીય વિસ્તાર માનવામાં આવે છે. અહીંથી રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ લોકસભાના સાંસદ છે. જોકે, લખનઉ શિક્ષક બેઠક પર BJPના ઉમેશ દ્વિવેદીએ જીત મેળવી હતી. પરિણામે બંને પક્ષોને અહીં એક-એક બેઠક મળી.

સ્નાતક બેઠકોમાં સપા આગળ, શિક્ષક બેઠકોમાં BJPને સફળતા

પાંચ સ્નાતક મતવિસ્તારોમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ ત્રણ બેઠકો જીતી, જ્યારે BJPને બે બેઠકો મળી. સપાએ અલ્હાબાદ-ઝાંસી, વારાણસી અને લખનઉમાં જીત મેળવી હતી. BJPએ મેરઠ અને આગ્રા સ્નાતક બેઠકો પર વિજય મેળવ્યો.

અલ્હાબાદ-ઝાંસી બેઠક પર સપાના માન સિંહ યાદવે BJPના અશોક કુમાર રાઠોડને 27,663 મતથી હરાવ્યા. માન સિંહ યાદવને 60,358 મત મળ્યા હતા, જ્યારે BJPના ઉમેદવારને 32,695 મત મળ્યા હતા. આ ચૂંટણીમાં જીતનું સૌથી મોટું અંતર હતું.

વારાણસી સ્નાતક બેઠક પર આશુતોષ સિન્હાએ 19,932 મતના અંતરથી જીત મેળવી હતી.

બીજી તરફ, છ શિક્ષક મતવિસ્તારોમાંથી BJPએ ચાર બેઠકો જીતી હતી. પાર્ટીએ લખનઉ, મેરઠ, બરેલી-મુરાદાબાદ અને ગોરખપુર-ફૈઝાબાદમાં સફળતા મેળવી. સમાજવાદી પાર્ટીએ વારાણસી અને આગ્રા-અલીગઢ શિક્ષક બેઠકો જીતી હતી. આગ્રા-અલીગઢ બેઠક પર સપાના આકાશ અગ્રવાલ વિજેતા બન્યા હતા. આ બેઠક અગાઉ અપક્ષ ઉમેદવાર પાસે હતી.

મત ટકાવારી કરતાં બેઠકોનું ગણિત અલગ

ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ મત ટકાવારી અને બેઠકોની સંખ્યાને લઈને પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. જોકે, તમામ 11 મતવિસ્તારોના પક્ષવાર કુલ મતોના આધારે BJP અને સમાજવાદી પાર્ટીની સંયુક્ત રાજ્યવ્યાપી મત ટકાવારીના પ્રમાણિત આંકડા ઉપલબ્ધ નથી. તેથી સપાની મત ટકાવારી BJP કરતાં વધારે રહી હોવાનો દાવો નિશ્ચિત રીતે કરવો યોગ્ય નથી.

આ ચૂંટણીમાં માત્ર નોંધાયેલા સ્નાતક અને શિક્ષક મતદારો જ મતદાન કરે છે. દરેક મતવિસ્તારનું પરિણામ અલગથી નક્કી થાય છે. તેથી કોઈ પક્ષને કુલ મળેલા મતો અને તેણે જીતેલી બેઠકો વચ્ચે સીધો સંબંધ હંમેશાં જોવા મળતો નથી.

આ પરિણામોમાં પણ સપાએ સ્નાતક બેઠકોમાં ત્રણ જીત મેળવી, જ્યારે BJPએ શિક્ષક બેઠકોમાં ચાર બેઠકો જીતી હતી. આ મતવિસ્તાર આધારિત પરિણામોને કારણે BJPને એક બેઠક વધુ મળી, પરંતુ અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ વિસ્તારોમાં સપાએ નોંધપાત્ર પ્રદર્શન કર્યું.

અખિલેશ યાદવે BJPની નીતિઓ પર નિશાન સાધ્યું

સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે પરિણામોને શિક્ષકો, વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષિત બેરોજગારોમાં BJP પ્રત્યે વધતા અસંતોષ સાથે જોડ્યાં. તેમણે કહ્યું કે આ વર્ગોએ ચૂંટણીમાં BJP વિરુદ્ધ પોતાનો મત વ્યક્ત કર્યો છે.

બીજી તરફ, BJPએ પોતાની છ બેઠકો જાળવી રાખવાને મહત્ત્વપૂર્ણ સફળતા ગણાવી છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે તે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પણ તૈયાર છે.

2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં સપાનું મનોબળ વધ્યું

2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં BJPની બેઠકો 2019ની 62થી ઘટીને 33 થઈ હતી. ત્યારથી પાર્ટી રાજ્યમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે. બીજી તરફ, લોકસભા ચૂંટણીમાં સારા પ્રદર્શન બાદ સમાજવાદી પાર્ટીએ હવે વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં પણ બેઠકો વધારી છે.

વારાણસીમાં બંને બેઠકો પર જીત, લખનઉમાં BJP પાસેથી સ્નાતક બેઠક છીનવવી અને અલ્હાબાદ-ઝાંસીમાં મોટા અંતરથી વિજય મેળવવો સપા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જોકે, વિધાન પરિષદની ચૂંટણીને 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીનું સીધું પરિણામ માનવું યોગ્ય નથી, કારણ કે બંને ચૂંટણીમાં મતદારોનો વર્ગ અને ચૂંટણીનાં સમીકરણો અલગ હોય છે.

તેમ છતાં, આ પરિણામોથી સમાજવાદી પાર્ટીને રાજકીય અને સંગઠનાત્મક મજબૂતી મળી છે. હવે વિધાન પરિષદમાં વિપક્ષના નેતાનું પદ મળવાથી અખિલેશ યાદવની પાર્ટીને સરકાર સામે પોતાના મુદ્દાઓ વધુ અસરકારક રીતે રજૂ કરવાની તક મળશે. બીજી તરફ, BJP માટે 2027 પહેલાં સંગઠન અને મતદારોનો વિશ્વાસ મજબૂત કરવાનો પડકાર રહેશે.