SIR Protest in Kochi: દેશમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલી વિશેષ સઘન મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) વિરુદ્ધ વિરોધનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પ્રદર્શનની મંજૂરી ન મળ્યા બાદ અને કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતાઓની ધરપકડ થયા પછી હવે સંગઠને કેરળમાં પણ વિરોધ પ્રદર્શન યોજ્યું છે. શનિવાર, 7 નવેમ્બરે કોચ્ચિના મરીન ડ્રાઇવથી રાજેન્દ્ર મેદાન સુધી રેલી કાઢવામાં આવી હતી. અભિનેતા અને સામાજિક કાર્યકર પ્રકાશ રાજે આ રેલીની આગેવાની કરી હતી.
‘જંતર-મંતર એટ કોચ્ચિ’ નામથી યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હોવાનો આયોજકોએ દાવો કર્યો હતો. પ્રદર્શનકારીઓએ SIR પ્રક્રિયા પાછી ખેંચવાની સાથે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ કરી હતી. CJPનો હેતુ દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા પોતાના આંદોલનને દેશના અન્ય રાજ્યો સુધી પહોંચાડવાનો છે.
મરીન ડ્રાઇવથી રાજેન્દ્ર મેદાન સુધી રેલી
શનિવારે યોજાયેલી રેલીની શરૂઆત કોચ્ચિના મરીન ડ્રાઇવથી થઈ હતી. પ્રકાશ રાજે પ્રદર્શનકારીઓ સાથે રેલીનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. લોકો હાથમાં રાષ્ટ્રધ્વજ લઈને ચૂંટણી પંચ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરતા જોવા મળ્યા હતા. રેલીનું સમાપન રાજેન્દ્ર મેદાનમાં થયું હતું, જ્યાં CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ ઉપસ્થિત લોકોને સંબોધિત કર્યા હતા.
આ કાર્યક્રમમાં ડેમોક્રેટિક યુથ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (DYFI)ના કેરળ એકમનાં પ્રમુખ ચિંથા જેરોમ પણ જોડાયાં હતાં. તેમના જોડાવાથી યુવા સંગઠનોનું સમર્થન મળ્યાનો સંકેત મળ્યો હતો. રેલી દરમિયાન કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના ન બને અને વાહનવ્યવહાર ખોરવાય નહીં તે માટે પોલીસે માર્ગ પર સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી હતી.
જ્ઞાનેશ કુમારના નેતૃત્વમાં ચૂંટણી પર વિશ્વાસ નહીં: CJP
CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકે શનિવારે સવારે કોચીન આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકે પહોંચ્યા બાદ પત્રકારો સાથે વાતચીત કરી હતી. તેમણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના નેતૃત્વ સામે વિરોધ વ્યક્ત કરતાં આક્ષેપ કર્યો હતો કે તેમની આગેવાનીમાં યોજાતી ચૂંટણીઓ પર વિશ્વાસ રાખી શકાય તેમ નથી.
દીપકેના જણાવ્યા અનુસાર, ચૂંટણી પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ એક રાજકીય પક્ષને ફાયદો પહોંચાડવા માટે થઈ રહ્યો છે. ભારતમાં સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણી વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત ન થાય ત્યાં સુધી CJPનું આંદોલન ચાલુ રહેશે. તેમણે ચૂંટણીમાં કથિત ગેરરીતિઓ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. જોકે, આ CJP અને તેના નેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા રાજકીય આક્ષેપો છે, તેને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિ સાબિત કરતા ન્યાયિક તારણ તરીકે જોવાના નથી.
કેરળમાં CJPના સૌથી વધુ સભ્યો હોવાનો દાવો
અભિજીત દીપકેએ કોચ્ચિના પ્રદર્શનમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનો જોડાશે તેવી આશા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે CJPના નોંધાયેલા સભ્યોની સૌથી વધુ સંખ્યા કેરળમાં છે. તેમના મતે, કેરળના યુવાનો લોકશાહી અને મતદાનના અધિકારોની રક્ષા માટે આગળ આવશે.
પ્રદર્શન પહેલાં CJPએ રાજકીય પક્ષો, ટ્રેડ યુનિયનો, સાંસ્કૃતિક સંગઠનો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો, મહિલા સંગઠનો અને યુવા સંગઠનો પાસેથી સમર્થન માગ્યું હતું. યુવાનો અને મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે સોશિયલ મીડિયા અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવ્યું હતું. કોચ્ચિના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં સ્થાનિક આયોજન સમિતિઓ બનાવવામાં આવી હતી.
કાર્યક્રમમાં વિરોધ પ્રદર્શન ઉપરાંત સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ત્રિશૂરના કરિન્થલક્કૂટ્ટમની સંગીત પ્રસ્તુતિ, નાટ્ટક થિયેટર ગ્રૂપનું નાટક અને લોકગીતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
દિલ્હીમાં ધરપકડ બાદ કેરળમાં આંદોલનને વેગ
કોચ્ચિનું પ્રદર્શન દિલ્હીમાં CJPના આંદોલન દરમિયાન થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી બાદ યોજાયું છે. CJPએ 10 ઑક્ટોબરે દિલ્હીના જંતર-મંતર પર SIR અને જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરવાની જાહેરાત કરી હતી. જોકે, દિલ્હી પોલીસે સુરક્ષાનાં કારણો જણાવીને મંજૂરી આપી નહોતી.
આ દરમિયાન CJPના સહ-સંયોજક સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, બંનેએ પ્રતિબંધિત પ્રદર્શન સ્થળમાં પ્રવેશ કરીને રાષ્ટ્રધ્વજ લહેરાવ્યો હતો. બંને લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી જેલમાં રહ્યા હતા. બાદમાં તેમને એવી શરતે મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા કે જંતર-મંતરને સૂચિત પ્રદર્શન સ્થળ તરીકે માન્યતા ન મળે ત્યાં સુધી તેઓ ત્યાં ફરી પ્રદર્શન નહીં કરે.
આ પછી CJPએ દિલ્હીમાં તિરંગા રેલી યોજવાની જાહેરાત કરી હતી. રેલી પહેલાં અભિજીત દીપકેની પણ અટકાયત કરવામાં આવી હતી. દિલ્હી પોલીસની ક્રાઇમ બ્રાન્ચે રાજધાનીમાં યોજાયેલા પ્રદર્શનો સાથે જોડાયેલા કેસોમાં CJPના નેતાઓની પૂછપરછ પણ કરી હતી.
CJPને વિદેશી ભંડોળ મળતું હોવાના આક્ષેપથી વિવાદ
કોચ્ચિના પ્રદર્શન પહેલાં CJPને લઈને નવો રાજકીય વિવાદ પણ ઊભો થયો હતો. કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે આક્ષેપ કર્યો હતો કે CJPના કાર્યકરોને ભારતમાં અને વિદેશમાં સક્રિય ભારતવિરોધી સંગઠનો પાસેથી આર્થિક મદદ મળી રહી છે. તેમણે અભિજીત દીપકેને પણ કથિત રીતે અનધિકૃત સ્ત્રોતોમાંથી નાણાં મળતા હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો.
CJPના નેતાઓએ આ આક્ષેપો સામે પુરાવા માગ્યા હતા. પક્ષના નેતા સૌરવ દાસે આક્ષેપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા હતા. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે જો સંગઠનને લઈને આવી શંકાઓ હતી, તો NEET સાથે જોડાયેલા આંદોલન દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રીઓ સાથે વાતચીત શા માટે કરવામાં આવી હતી?
દાસના જણાવ્યા અનુસાર, CJP 3 જૂને યોજાયેલી પોતાની પ્રથમ પત્રકાર પરિષદથી જ આક્ષેપોના સમર્થનમાં પુરાવા માગી રહ્યું છે.
દિલ્હીથી અન્ય રાજ્યો સુધી વિરોધ ફેલાવવાની તૈયારી
કોચ્ચિમાં યોજાયેલું ‘જંતર-મંતર એટ કોચ્ચિ’ પ્રદર્શન CJPની આંદોલનને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લઈ જવાની રણનીતિનો ભાગ છે. દિલ્હીમાં પ્રદર્શનની મંજૂરી ન મળવી, નેતાઓની ધરપકડ અને પોલીસ કાર્યવાહી બાદ સંગઠને કેરળમાં મોટો કાર્યક્રમ યોજ્યો છે.
CJP હવે SIR, મતદાર યાદી અને મતદાનના અધિકારો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર દેશભરમાં જનસમર્થન મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં આ વિરોધ અન્ય રાજ્યોમાં કેટલો વ્યાપ પકડે છે અને ચૂંટણી પંચ તથા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી તેના પર શું પ્રતિક્રિયા આવે છે તે મહત્ત્વનું રહેશે.
