Chandrababu Naidu Vijayawada: આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુએ રાજ્યમાં સિંચાઈના નવા પ્રોજેક્ટ્સ અને ખેડૂતો માટેની યોજનાઓની સાથે હવે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો દ્વારા પણ પોતાની રાજકીય છબી મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તાજેતરમાં યોજાયેલા વિજયવાડા દશેરા ઉત્સવને તેમણે માત્ર ધાર્મિક ઉજવણી સુધી મર્યાદિત રાખવાને બદલે સાંસ્કૃતિક ગૌરવ, ગ્રામીણ આર્થિક વિકાસ અને અન્ય રાજ્યો સાથેના સંબંધો વધારવાના મંચ તરીકે રજૂ કર્યો.
મૈસુરના ભવ્ય દશેરા સમારોહની તર્જ પર આયોજિત આ દસ દિવસીય ઉત્સવ મંગળવારે પૂર્ણ થયો હતો. નાયડુની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP)ના નેતાઓ અને રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ આયોજન દ્વારા મુખ્યમંત્રીએ સૌને સાથે લઈને ચાલતા સાંસ્કૃતિક નેતા તરીકેની ઓળખ ઊભી કરવાની સાથે રાજકીય હેતુઓ પણ સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો.
વિજયવાડાને આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ
આંધ્ર પ્રદેશની નવી વહીવટી રાજધાની અમરાવતી છે, જ્યારે વિજયવાડાને રાજ્યના આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાની દિશામાં ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. મૈસુરમાં દશેરા દરમિયાન ચામુંડેશ્વરી દેવીની પૂજા અને ચામુંડી ટેકરી પર ઉત્સવો યોજાય છે. તેવી જ રીતે, વિજયવાડામાં ઇન્દ્રકીલાદ્રિ ટેકરી પર દેવી કનક દુર્ગા અથવા વિજયા દુર્ગાની આરાધના કરવામાં આવે છે.
રાજ્યના પ્રવાસન મંત્રાલય દ્વારા યોજાયેલા આ ઉત્સવમાં ધાર્મિક કાર્યક્રમો ઉપરાંત શાસ્ત્રીય નૃત્ય, લોકકલા, સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિઓ અને હસ્તકલાનાં પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં 650થી વધુ મહિલા સ્વસહાય જૂથો (SHG) અને આશરે 1,500 કારીગરોએ ભાગ લીધો હતો.
‘એક શહેર-એક ઉત્સવ’ની થીમ હેઠળ યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રીય સ્તરના SARAS મેળાને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યો. સામાન્ય રીતે ગ્રામીણ કારીગરોનાં ઉત્પાદનોના વેચાણ માટે યોજાતો આ મેળો પ્રથમ વખત દિલ્હી બહાર લાવવામાં આવ્યો હતો. કૃષ્ણા નદીના કિનારે આવેલા પુન્નમી ઘાટ પર યોજાયેલા મેળાને ગ્રામીણ ઉત્પાદકો માટે બજાર અને આવકની નવી તકો ઊભી કરવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવ્યો.
SARASને કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયની દીનદયાળ અંત્યોદય યોજના-રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (DAY-NRLM)નો સહયોગ મળે છે. આ ઉપરાંત, આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગાણામાં ગ્રામીણ ગરીબી ઘટાડવા માટે કાર્યરત સોસાયટી ફોર એલિમિનેશન ઑફ રૂરલ પોવર્ટી (SERP) જેવી સંસ્થાઓ પણ આ પહેલ સાથે જોડાયેલી છે.
ટેકનોલોજીના તણાવ સામે આધ્યાત્મિકતાનો સંદેશ
સમાપન સમારોહ દરમિયાન નાયડુએ ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગથી સર્જાતા તણાવ અને માનસિક દબાણનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, ટેકનોલોજી વિકાસને વેગ આપે છે, પરંતુ તેની સાથે તણાવ પણ વધે છે. શરન્નવરાત્રિ જેવા ધાર્મિક ઉત્સવો લોકોને મન પર નિયંત્રણ મેળવવામાં અને સોશિયલ મીડિયાના સતત ઉપયોગમાંથી થોડો વિરામ લેવામાં મદદ કરી શકે છે.
જોકે, વિજયવાડાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ અપાવવામાં ઉત્સવ દરમિયાન આવેલા મહત્ત્વના મહેમાનોની ભૂમિકા પણ નોંધપાત્ર રહી. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ, મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ અને મિઝોરમના મુખ્યમંત્રી લાલદુહોમા સહિતના અગ્રણી મહેમાનોએ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો. ચીનનું એક પ્રતિનિધિમંડળ પણ ઉત્સવમાં હાજર રહ્યું હતું. તેલંગાણા, ઓડિશા, કર્ણાટક અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીઓને પણ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.
નદીઓ જોડવાની યોજના દ્વારા પ્રાદેશિક સહયોગનો સંદેશ
નાયડુએ ઉત્સવનો ઉપયોગ વિકાસ અને પ્રાદેશિક સહયોગના મુદ્દાઓ આગળ ધપાવવા માટે પણ કર્યો. તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી જોસેફ વિજય સાથેની મુલાકાત દરમિયાન તેમણે નદીઓને જોડવાની યોજના રજૂ કરી હતી. વિજયવાડાના સાંસદ કેસિનેની શિવનાથના જણાવ્યા અનુસાર, વિજય વધારાના થોડા TMC પાણીની માગણી કરવા આવ્યા હતા, પરંતુ નાયડુએ લાંબા ગાળે દુષ્કાળની સમસ્યા ઘટાડવા માટે નદીઓને જોડવાનો વ્યાપક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો.
મિઝોરમના મુખ્યમંત્રી લાલદુહોમાએ આંધ્ર પ્રદેશના રોકાણકારોને મિઝોરમમાં વેપારની તકો શોધવા આમંત્રણ આપ્યું હતું. તેમણે મિઝોરમના યુવાનો માટે આંધ્ર પ્રદેશમાં રોજગારની તકો ઊભી કરવામાં સહયોગ આપવા પણ નાયડુને વિનંતી કરી હતી.
‘સ્વયં AP’ દ્વારા મહિલા સશક્તીકરણ પર ભાર
ઉત્સવ દરમિયાન નાયડુએ ‘સ્વયં AP’ નામની પહેલ શરૂ કરીને ગ્રામીણ મહિલાઓને આર્થિક રીતે વધુ સક્ષમ બનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમનો હેતુ મહિલાઓને માત્ર આવક મેળવતી વ્યક્તિઓ નહીં, પરંતુ સંપત્તિ સર્જન કરતી અને આર્થિક નિર્ણયો લઈ શકે તેવી શક્તિમાં પરિવર્તિત કરવાનો છે. આ માટે તેમણે 2029 સુધીમાં વધુ પાંચ લાખ મહિલાઓને સશક્ત બનાવવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.
P4 (પબ્લિક-પ્રાઇવેટ-પીપલ પાર્ટનરશિપ) સલાહકાર સમિતિ સાથે જોડાયેલા રહી ચૂકેલા એક નિવૃત્ત IAS અધિકારીના મતે, SERP આ ક્ષેત્રમાં અગાઉથી કામ કરી રહી છે. નાયડુની નવી જાહેરાતનો હેતુ તેમની આર્થિક વિકાસની નીતિઓને સામાન્ય લોકો, ખાસ કરીને ગ્રામીણ મહિલાઓના સશક્તીકરણ સાથે જોડવાનો છે. મોટી કંપનીઓને વધુ મહત્ત્વ આપવાની નીતિ અંગે થતી ટીકાનો જવાબ આપવાનો પ્રયાસ પણ આ પહેલમાં જોવા મળે છે.
ધાર્મિક ઉત્સવમાં રાજકીય સંદેશ પણ સામેલ
એસકે યુનિવર્સિટીના રાજકીય અને સામાજિક વિજ્ઞાન વિભાગના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રોફેસર કે. નાગરાજુના મતે, નાયડુએ વિજયવાડાના દુર્ગા મંદિર અને આધ્યાત્મિક પ્રવાસનને કેન્દ્રમાં રાખીને ‘નવ નગરાલુ’ એટલે કે નવ શહેરોની કલ્પનાને પણ આગળ ધપાવી છે.
તેમણે એવું પણ નોંધ્યું કે કાર્યક્રમમાં નાયડુના ગઠબંધન સહયોગીઓ, ખાસ કરીને જનસેના પાર્ટીના પવન કલ્યાણ અને રાજ્ય ભાજપના અધ્યક્ષની હાજરી મર્યાદિત રહી હતી. તેમના મતે, આથી ઉત્સવ પર TDPની રાજકીય છાપ ઊભી કરવાનો પ્રયાસ દેખાય છે.
બીજી તરફ, અન્ય રાજ્યોના નેતાઓને આમંત્રણ આપીને નાયડુએ NDAની બહારના રાજકીય નેતાઓ સાથે પણ સંપર્ક વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, મતદાર યાદીઓમાં ફેરફાર જેવા મુદ્દાઓને લઈને દક્ષિણ ભારતના રાજકારણમાં ધ્રુવીકરણ વધતું હોય ત્યારે આ સંપર્કો નાયડુને વ્યાપક સ્વીકાર્યતા ધરાવતા નેતા તરીકે રજૂ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
પ્રોફેસર નાગરાજુએ નારા લોકેશની ભૂમિકામાં પણ ફેરફાર નોંધ્યો હતો. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, લોકેશ ઉત્સવમાં રાજકીય મહેમાનોનું સ્વાગત કરીને રાજ્યની બહાર પણ રાજદ્વારી સંબંધો વિકસાવવાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા. આ રીતે વિજયવાડા અને અમરાવતીને માત્ર રોકાણનાં કેન્દ્રો નહીં, પરંતુ રાજકીય નેતાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવાનાં સ્થળો તરીકે પણ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
