Akhilesh Yadav Azam Khan Meeting: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં સમાજવાદી પાર્ટી (સપા)ના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ ગુરુવાર, 22 ઑક્ટોબરે રામપુર જિલ્લા જેલમાં પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ આઝમ ખાનને મળવાના છે. આ મુલાકાતમાં આગામી ચૂંટણીની રણનીતિ અને પાર્ટીની રાજકીય સ્થિતિ અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. આઝમ ખાનના પરિવારની નારાજગી અને મુસ્લિમ મતદારોમાં સપાના સમર્થન અંગે ઊભા થયેલા સવાલોને કારણે આ મુલાકાત મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે.

આઝમ ખાન સપાના સ્થાપક સભ્યોમાં સામેલ રહ્યા છે. રામપુર અને મુરાદાબાદ સહિત પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં તેમનો લાંબા સમયથી રાજકીય પ્રભાવ રહ્યો છે. તેમની સાથેના સંબંધો અને પરિવારની ફરિયાદોને લઈને પાર્ટીની અંદર ચર્ચા ચાલી રહી છે.

મુસ્લિમ મતદારોના સમર્થન અંગે ચર્ચા

ધ ટેલિગ્રાફના અહેવાલ મુજબ, અખિલેશ યાદવે અગાઉ લાંબા સમય સુધી આઝમ ખાનને જેલમાં મળવાનું ટાળ્યું હતું. હવે 2027ની ચૂંટણી પહેલાં આ મુલાકાતને સપાના પરંપરાગત મુસ્લિમ મતદારો સાથેના સંબંધોના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહી છે. જોકે, અખિલેશ યાદવે મુલાકાત પાછળનું ચોક્કસ કારણ જાહેર કર્યું નથી.

મુરાદાબાદમાં સપાના નેતા ફિરોઝ ખાને કહ્યું કે બંને નેતાઓ પાર્ટીના મહત્ત્વના સભ્યો છે અને તેમની મુલાકાતમાં રાજકીય સહિત અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે આઝમ ખાનની તબિયત સારી ન હોવાથી તેમના ખબરઅંતર પૂછવા પણ મુલાકાતનું કારણ હોઈ શકે છે.

નવેમ્બર 2025થી જેલમાં છે આઝમ ખાન

78 વર્ષીય આઝમ ખાન નવેમ્બર 2025થી જેલમાં બંધ છે. તેમની સામે ધાકધમકી, નાણાંની ગેરકાયદેસર હેરફેર, જાલસાજી, જમીન પર કબજો અને ચૂંટણી આચારસંહિતાના ઉલ્લંઘન સહિતના વિવિધ કેસોમાં આરોપો છે. તેઓ અગાઉ પણ બે વખત જેલમાં રહી ચૂક્યા છે—એક વખત 27 મહિના અને બીજી વખત 23 મહિના સુધી.

અખિલેશ યાદવે છેલ્લે માર્ચ 2024માં લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં આઝમ ખાનની જેલમાં મુલાકાત લીધી હતી. ત્યારથી બંને વચ્ચે જેલમાં મુલાકાત થઈ નહોતી.

આઝમ ખાનના પરિવારની સપા નેતૃત્વ સામે નારાજગી

આઝમ ખાનનાં પત્ની તઝીન ફાતિમા સપાનાં ભૂતપૂર્વ રાજ્યસભા સભ્ય અને ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યાં છે. તેઓ જાહેરમાં પાર્ટીના નેતૃત્વ પર પરિવારની ઉપેક્ષા કરવાનો આરોપ લગાવી ચૂક્યાં છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આઝમ ખાને 1992માં સપાની સ્થાપના થઈ ત્યારથી મુલાયમ સિંહ યાદવ અને અખિલેશ યાદવને સાથ આપ્યો હતો, પરંતુ મુશ્કેલ સમયમાં પરિવારને અપેક્ષિત સહયોગ મળ્યો નથી.

આઝમ ખાનના પુત્ર અબ્દુલ્લા આઝમ પણ જેલમાં બંધ છે. તેઓ ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય છે અને તેમની સામે બે કાયમી ખાતા નંબર (PAN) રાખવા અંગેનો આરોપ છે. પાર્ટીના મુખ્યાલયમાં અખિલેશ યાદવે અબ્દુલ્લાની અવગણના કરી હોવાના આરોપો પણ અગાઉ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.

શિવપાલ યાદવના નિવેદનથી પણ ચર્ચા

ગયા મહિને આઝમ ખાનને મળ્યા બાદ સપાના મહાસચિવ અને અખિલેશ યાદવના કાકા શિવપાલ સિંહ યાદવે કહ્યું હતું કે 2027માં સપાની સરકાર બનશે તો તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના ગૃહમંત્રી બનશે. આ નિવેદન અંગે અખિલેશ યાદવે કહ્યું હતું કે તેઓ શિવપાલ યાદવને લેખિતમાં જણાવશે કે તેમણે શું કહેવું જોઈએ. આ ઘટનાએ પાર્ટીની અંદર નેતાઓની ભૂમિકાઓ અંગે ચર્ચા જગાવી હતી.

BJP અને EDની કાર્યવાહી અંગે આક્ષેપો

રામપુરના BJP ધારાસભ્ય આકાશ સક્સેનાએ આઝમ ખાન અને તેમના પરિવાર સામે અનેક કેસ નોંધાવ્યા છે. આઝમ ખાનના પરિવારના એક નજીકના સૂત્રએ ધ ટેલિગ્રાફને જણાવ્યું હતું કે BJP તેમની સામેની કાર્યવાહીને હિંદુ મતદારોના ધ્રુવીકરણ માટે ઉપયોગમાં લેતી હોવાની માન્યતા કેટલાક લોકોમાં છે. આ સૂત્રએ એવો દાવો પણ કર્યો કે ચૂંટણી નજીક આવતાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)એ નાણાંની ગેરકાયદેસર હેરફેરના કેસમાં તપાસ ઝડપી બનાવી છે. અહેવાલ અનુસાર, EDએ આશરે બે અઠવાડિયાં પહેલાં જેલમાં આઝમ ખાનની પૂછપરછ કરી હતી. આ દાવાઓને સ્વતંત્ર રીતે સ્થાપિત હકીકત તરીકે જોવાને બદલે સંબંધિત પક્ષના આક્ષેપો તરીકે સમજવા જરૂરી છે.

મુસ્લિમ મતદારોને લઈને સપા સામે સવાલો

બરેલીના સુન્ની ધર્મગુરુ મૌલાના શહાબુદ્દીન રઝવીએ સપા પર મુસ્લિમ મતદારોને પોતાની સાથે રાખવા માટે BJPના કથિત મુસ્લિમવિરોધી વલણનો મુદ્દો ઉઠાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે ધ ટેલિગ્રાફને કહ્યું કે તેમને BJP અને સપાના રાજકારણમાં ખાસ તફાવત દેખાતો નથી અને સપાએ આઝમ ખાન તથા મુસ્લિમ સમુદાયનો રાજકીય ઉપયોગ કર્યો છે. તેમણે એવું પણ કહ્યું કે જો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતાની પાર્ટીના નેતાઓને લઘુમતી સમુદાય વિરુદ્ધ કથિત વાંધાજનક નિવેદનો આપતાં રોકે, તો મુસ્લિમ મતદારોનો એક વર્ગ BJP તરફ વળી શકે છે. આ તેમનો રાજકીય અભિપ્રાય છે; મતદારોનું વાસ્તવિક વલણ ચૂંટણી દરમિયાન જ સ્પષ્ટ થશે.

2027ની ચૂંટણી પહેલાં મુલાકાતનું મહત્ત્વ

આઝમ ખાનનો પ્રભાવ રામપુર ઉપરાંત મુરાદાબાદ મંડળ અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ રહ્યો છે. તેથી તેમની સાથેના સંબંધો, પરિવારની નારાજગી અને મુસ્લિમ મતદારોનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવાનો મુદ્દો સપા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કોંગ્રેસ સાથે સંભવિત ગઠબંધન અને બેઠકોની વહેંચણી જેવા મુદ્દાઓ પણ ચૂંટણીની તૈયારીમાં ભાગ ભજવી શકે છે.

અખિલેશ યાદવ અને આઝમ ખાનની મુલાકાતથી બંને નેતાઓના સંબંધો અંગેની સ્થિતિ કેટલી સ્પષ્ટ થાય છે અને ચૂંટણીની રણનીતિમાં શું ચર્ચા થાય છે, તેના પર હવે રાજકીય વર્તુળોની નજર રહેશે.