આ કિસ્સાઓએ મતદાર યાદી સુધારવાની પ્રક્રિયા અને તેમાં વપરાતી વ્યવસ્થાની ચોકસાઈ અંગે સવાલો ઊભા કર્યા છે. દેશભરમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગણી અને SIR પ્રક્રિયા પાછી ખેંચવાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યાં છે, ત્યારે આ વિગતો સામે આવી છે.
334 જોડીઓએ એકબીજાને મૃત જાહેર કર્યાચૂંટણી પંચના આંકડાઓના વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે 334 જોડીઓમાં એક વ્યક્તિએ બીજી વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવા માટે ફોર્મ-7 ભર્યું હતું. તેમાં નામ દૂર કરવા પાછળનું કારણ મૃત્યુ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ બીજી વ્યક્તિએ પણ ફોર્મ-7 ભરીને પહેલી વ્યક્તિને મૃત જાહેર કરી હતી.
મૅન્ડેટ ઍનાલિટિક્સ ઍન્ડ કન્સલ્ટિંગ (MAC Insights) દ્વારા પ્રોસેસ કરવામાં આવેલા ચૂંટણી પંચના આંકડાઓ અનુસાર, દરેક જોડીના બંને વ્યક્તિઓનાં નામ એક જ મતદાન મથકની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલાં હતાં. આથી, બંને તરફથી એકબીજાને મૃત જાહેર કરવાની અરજીઓ કેવી રીતે નોંધાઈ, તે અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
મતદાર યાદીનો મુસદ્દો જાહેર થયા પછી પણ અરજીઓઅહેવાલ મુજબ, ઓછામાં ઓછાં ત્રણ લોકોએ મતદાર યાદીનો મુસદ્દો જાહેર થયા પછી પોતાને મૃત દર્શાવીને નામ દૂર કરવાની અરજી કરી હતી. આ બાબત સૂચવે છે કે મુસદ્દો તૈયાર થયો ત્યારે આ લોકોનાં નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ હતાં.
આ કિસ્સાઓમાં સૉફ્ટવેરની સંભવિત ખામી અંગે પણ આશંકા વ્યક્ત થઈ છે. જોકે, આ વિસંગતિનું ચોક્કસ કારણ શું હતું, તે સ્પષ્ટ થયું નથી.
સુધા K.N.ના કિસ્સામાં નામની ગૂંચવણબ્યાતરાયનપુરામાં 25 વર્ષીય સુધા K.N. સાથે જોડાયેલો કિસ્સો આ સમસ્યાને સમજવામાં મહત્વનો છે. મતદાર યાદીમાં સુધાનું નામ ફોર્મ-7 ભરનાર વ્યક્તિ તરીકે અને જેનું નામ દૂર કરવાની માગણી કરવામાં આવી હતી તે વ્યક્તિ તરીકે પણ નોંધાયું હતું. નામ દૂર કરવા પાછળનું કારણ મૃત્યુ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
જોકે, બૂથ લેવલ ઑફિસર (BLO)એ જણાવ્યું હતું કે ફોર્મમાં શ્રીકાંત નામના મતદારનું નામ દૂર કરવાની માગણી કરવામાં આવી હતી અને તેમની પત્ની સુધાએ અરજી ભરી હતી. પરંતુ મતદાર યાદીમાં શ્રીકાંતના સ્થાને સુધા K.N.નું નામ નોંધાયું હતું.
BLO આ વિસંગતિ પાછળનું કારણ જણાવી શક્યા નહોતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ગણતરી દરમિયાન સૉફ્ટવેરમાં ખામી સર્જાઈ હતી કે અગાઉની મતદાર યાદીઓમાં જ આ ભૂલ હતી, તે અંગે તેમને જાણ નહોતી.
28,832 ફોર્મ-7ની વિગતો જાહેર ન થવાનો મુદ્દોકર્ણાટકમાં ફોર્મ-7ની અરજીઓની સંખ્યાને લઈને પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, 16 જૂનથી 28 ઑગસ્ટ દરમિયાન કુલ 1,10,654 ફોર્મ-7 ભરવામાં આવ્યાં હતાં. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચના પોર્ટલ પર માત્ર 81,822 અરજીઓ નોંધાયેલી હતી. આમ, બંને આંકડાઓ વચ્ચે 28,832 અરજીઓનો તફાવત જોવા મળ્યો હતો. આ અરજીઓની વિગતો જાહેર ન થઈ હોવાની બાબત પણ સામે આવી છે.
SIR પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિઓની ફરિયાદોકર્ણાટકમાં SIR દરમિયાન અગાઉ પણ ગેરરીતિઓની ફરિયાદો થઈ હતી. કેટલાક મતદારોને જાણ થઈ હતી કે તેમનાં નામ દૂર કરવા માટે ફોર્મ-7 ભરવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે તેમણે પોતે આવી કોઈ માગણી કરી નહોતી.
એક જિલ્લા અધિકારીએ એવો આરોપ પણ મૂક્યો હતો કે તેમના પર આશરે 3,000 મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, ફોર્મ-7ની મોટાભાગની અરજીઓમાં મુસ્લિમ મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની માગણી કરવામાં આવી હોવાની વિગતો પણ સામે આવી હતી.
આ તમામ કિસ્સાઓને પગલે મતદાર યાદી સુધારવાની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા, અરજીઓની ચકાસણી અને સૉફ્ટવેરની વિશ્વસનીયતા અંગે ચર્ચા તેજ બની છે. મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા કે દૂર કરવા માટેની અરજીઓની યોગ્ય તપાસ થાય અને આવી વિસંગતિઓનાં કારણો સ્પષ્ટ થાય તે હવે મહત્વનો પ્રશ્ન બન્યો છે.
