Delhi SIR Voter List Audit: દિલ્હીના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા ત્રિલોકપુરીમાં મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સમીક્ષા (SIR)ને લઈને યોજાયેલી જનસુનાવણીમાં મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. 27 ઑક્ટોબરે યોજાયેલી આ સુનાવણીમાં આયોજકો દ્વારા કરવામાં આવેલા જાહેર ઓડિટમાં ચાર મતદાન મથકો પર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા 1,236 મતદારોની સ્થિતિ તપાસવામાં આવી હતી. તેમાંથી 416 મતદારોનાં નામ ખોટી રીતે દૂર કરાયાં હોવાનું જાણવા મળ્યું હોવાનો આયોજકોનો દાવો છે. જોકે, આ તપાસ પસંદગીના કેસો પર આધારિત હતી, રેન્ડમ સેમ્પલ નહોતું.
ત્રિલોકપુરીમાં મતદાર યાદીના ઓડિટમાં શું સામે આવ્યું
જન સરોકાર, મજદૂર કિસાન શક્તિ સંગઠન (MKSS), નેશનલ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ વુમેન (NFIW) અને વોટર અધિકાર મંચ દ્વારા જનસુનાવણીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં સેંકડો મતદારો અને વિપક્ષના નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા.
આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ, જાન્યુઆરી 2025ની મતદાર યાદીમાં ત્રિલોકપુરી વિધાનસભા ક્ષેત્રમાં કુલ 1,93,917 મતદારો હતા. તેમાંથી 81,687 મતદારોનાં નામ કોઈ નોટિસ વિના મુસદ્દા યાદીમાં સામેલ હતાં, જ્યારે 40,277 મતદારોનાં નામ યાદીમાં હોવા છતાં તેમને નોટિસ મોકલવામાં આવી હતી.
આશરે 70,884 મતદારોનાં નામ ગેરહાજર, સ્થળાંતરિત, મૃત, ડુપ્લિકેટ અથવા અન્ય શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યાં હતાં કે પછી SIR શરૂ થાય તે પહેલાં જ દૂર કરી દેવાયાં હતાં.
ચાર મતદાન મથકો પર ઘરે-ઘરે જઈને તપાસ
23થી 26 ઑક્ટોબર દરમિયાન 31 સ્વયંસેવકોએ 2,082 ઘરમુલાકાતો કરી હતી. મતદાન મથક નંબર 42, 43, 79 અને 80 હેઠળ આવતા 700 પરિવારોના સર્વેમાં ઇન્દિરા કેમ્પ અને બ્લોક 34નો સમાવેશ થયો હતો.
આ ચાર મતદાન મથકોના કુલ 5,173 મતદારોમાંથી આશરે 40.5 ટકા મતદારોનાં નામ દૂર કરવા માટે ચિહ્નિત કરાયાં હતાં અથવા અગાઉથી દૂર થઈ ચૂક્યાં હતાં. તપાસમાં 1,236 મતદારોની સ્થિતિની ચકાસણી કરાઈ હતી, જેમાં 416 કેસ ખોટી રીતે નામ દૂર કરવાના હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
‘ગેરહાજર’ તરીકે નોંધાયેલા 701 મતદારોમાંથી 384 એટલે કે આશરે 55 ટકા લોકો પોતાના નોંધાયેલા સરનામે જ રહેતા હોવાનું જાણવા મળ્યું. સ્થળાંતરિત ગણાવાયેલા 345 લોકોમાંથી 20 કેસ ખોટા હોવાનું જણાયું. મૃત જાહેર કરાયેલા 102 મતદારોમાંથી ત્રણ જીવિત મળ્યા હતા.
ખોટી રીતે નામ દૂર કરાયેલા 416 લોકોમાંથી 118એ ફોર્મ ભર્યાં હતાં, જ્યારે 184ને ફોર્મ મળ્યાં નહોતાં. 65 કેસમાં બૂથ લેવલ ઑફિસર (BLO) ફોર્મ લેવા માટે પાછા આવ્યા ન હોવાનું જણાવાયું. અત્યાર સુધી માત્ર 87 લોકોએ નામ ફરી ઉમેરવા માટે ફોર્મ-6 ભર્યું હતું.
વડીલો અને યુવાનોના નામ અંગે પણ સવાલો
આયોજકોના આંકડા મુજબ, 80 વર્ષથી વધુ ઉંમરના 53 ટકા મતદારોનાં નામ દૂર કરાયાં હતાં અથવા દૂર કરવા માટે ચિહ્નિત થયાં હતાં. 18થી 29 વર્ષની વયના મતદારોમાં આ આંકડો 28 ટકા હતો. અલગ-અલગ મતદાન મથકો પર આ પ્રમાણ 12થી 74 ટકા સુધી હતું.
આ ઉપરાંત, 2025ની મતદાર યાદીમાં સામેલ 1,047 મતદારોનાં નામ SIR સંબંધિત કોઈ યાદીમાં જોવા મળ્યાં નહોતાં. ન તો તેમનાં નામ મુસદ્દા યાદીમાં હતાં, ન તેમને નોટિસ આપવામાં આવી હતી.
મતદારોએ પોતાની સમસ્યાઓ રજૂ કરી
જનસુનાવણીમાં 67 વર્ષીય વિજેન્દ્રએ જણાવ્યું કે તેઓ છેલ્લાં 50 વર્ષથી આ વિસ્તારમાં રહે છે, છતાં ફોર્મ જમા કરાવ્યા બાદ તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા. એક પરિવારમાં 14 સભ્યોમાંથી નવનાં નામ દૂર કરાયાં હોવાની ફરિયાદ પણ સામે આવી.
56 વર્ષીય વિધવા ગેંદા દેવીને ગેરહાજર તરીકે નોંધવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે 28 વર્ષીય ગર્ભવતી સુશીલાનું નામ દૂર થયું હતું, પરંતુ તેમના પતિનું નામ યાદીમાં યથાવત્ હતું. જાવેદે જણાવ્યું કે તેમના પરિવારના પાંચમાંથી ચાર સભ્યોનાં નામ દૂર કરાયાં હતાં.
રાહુલ ગાંધી સહિત વિપક્ષના નેતાઓ હાજર
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ અસરગ્રસ્ત મતદારો સાથે વાતચીત કરી હતી. તેમણે SIR દ્વારા મતદાનના અધિકાર પર અસર થતી હોવાનો આક્ષેપ કર્યો અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગણી કરી
જનસુનાવણીમાં કોંગ્રેસના સાંસદ શશિકાંત સેંથિલ, RJDના સંજય યાદવ, CPIના મહાસચિવ ડી. રાજા, CPI(ML) લિબરેશનના દીપાંકર ભટ્ટાચાર્ય, એની રાજા, યોગેન્દ્ર યાદવ, પ્રશાંત ભૂષણ અને JNUSUના સંયુક્ત સચિવ દાનિશ અલી પણ હાજર રહ્યા હતા.
આયોજકોએ SIR પાછી ખેંચવા, અગાઉની મતદાર યાદીઓ પુનઃસ્થાપિત કરવા, તમામ આંકડા અને દસ્તાવેજો જાહેર કરવા તથા ચૂંટણી પંચની કામગીરીની તપાસ કરવાની માગણી કરી હતી. સહાયતા શિબિરમાં 280 પરિવારોને ફોર્મ-6 ભરવામાં મદદ કરવામાં આવી હતી અને 500થી વધુ ફોર્મ ભરાયાં હોવાનો આયોજકોનો દાવો છે.
જનસુનાવણીમાં ચૂંટણી અધિકારીઓને પણ આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. ERO મોહન કુમાર અને પૂર્વી દિલ્હીના વધારાના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ હાજર રહ્યા હતા અને મતદારોને મદદ કરી હતી. હવે આક્ષેપોની સ્વતંત્ર ચકાસણી અને સંબંધિત અધિકારીઓના જવાબથી જ સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.
