Diya Mirza Diwali Video Controversy: દિવાળી દરમિયાન ફટાકડા ન ફોડવા અને પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવાની અપીલ કરતો અભિનેત્રી દીયા મિર્ઝાનો વીડિયો ફરીથી સોશિયલ મીડિયા પર મૂકવા બોમ્બે હાઈકોર્ટે બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC)ને આદેશ આપ્યો છે. ભાજપના કેટલાક નેતાઓએ અભિનેત્રીની ધાર્મિક ઓળખને લઈને વાંધા ઉઠાવ્યા બાદ BMCએ આ વીડિયો પોતાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી હટાવી દીધો હતો. આ મામલે સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે ભારત ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે અને કોઈ વ્યક્તિ અન્ય ધર્મની છે એટલા માટે તેને તહેવાર સાથે જોડાયેલા અભિયાનમાં ભાગ લેતી રોકી શકાય નહીં.
જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ ડૉ. નીલા ગોખલેની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફટાકડાથી થતા પ્રદૂષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો મુદ્દો પર્યાવરણ અને લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો છે. તેને ધાર્મિક કે રાજકીય વિવાદનું સ્વરૂપ આપવું યોગ્ય નથી. કોર્ટે BMCને વીડિયો ફરી અપલોડ કરીને લોકોનો વિશ્વાસ જાળવવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.
દીયા મિર્ઝાના વીડિયોને લઈને વિવાદ કેમ થયો?
દીયા મિર્ઝાનો વીડિયો BMCના દિવાળી જાગૃતિ અભિયાનનો ભાગ હતો. તેનો હેતુ દિવાળી દરમિયાન જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ન ફોડવા અને હવાના પ્રદૂષણ અંગે લોકોને જાગૃત કરવાનો હતો. કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશો અનુસાર આ અભિયાન તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું અને દીયા મિર્ઝાએ તેમાં ભાગ લઈને ફટાકડા ન ફોડવાની અપીલ કરી હતી.
જોકે, ભાજપના કેટલાક નેતાઓએ અભિનેત્રીની પસંદગી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારબાદ BMCએ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પરથી હટાવી દીધો હતો. આ નિર્ણય સામે સવાલો ઊભા થતાં મામલો બોમ્બે હાઈકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો.
અન્ય ધર્મની હોવાના કારણે વાંધો કેમ?
સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે દીયા મિર્ઝાની ધાર્મિક ઓળખના આધારે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. બેન્ચે મૌખિક ટિપ્પણી કરતાં સવાલ કર્યો હતો કે કોઈ વ્યક્તિ અન્ય ધર્મની છે એટલા માટે તેને દિવાળીના કાર્યક્રમ કે જાગૃતિ અભિયાનમાં ભાગ લેતા અટકાવવાનો અધિકાર કોને છે?
કોર્ટે કહ્યું કે ભારત ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે અને દરેક તહેવાર લોકોને સાથે મળીને ઉજવણી કરવાની તક આપે છે. તમામ ધર્મના લોકોને તહેવારોમાં ભાગ લેવાનો અધિકાર છે. દીયા મિર્ઝાએ કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશો અનુસાર પ્રદૂષણ અંગે સારો સંદેશ આપ્યો હતો. તેમ છતાં તેમની ભાગીદારી સામે વાંધા ઉઠાવવામાં આવ્યા તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે.
જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણીએ એમ પણ કહ્યું કે પર્યાવરણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાના પ્રયાસને અન્ય કોઈ રંગ આપવાની જરૂર નથી. કેટલાક નેતાઓ અને મહાનગરપાલિકાના પ્રતિનિધિઓની ટિપ્પણીઓથી બેન્ચ દુઃખી છે.
हिंदू धर्म के अनुयायी सहिष्णु भी हैं और संविधान का पालन भी करते हैं।
जब ईद-बकरीद का त्योहार आता है और बकरों के कटने से जल प्रदूषण (Water Pollution) होता है, तब नसीरुद्दीन शाह, दिया मिर्जा जैसे लोगों के मुँह से एक शब्द तक नहीं निकलता।
कुछ लोग तो ऐसे भी हैं, जिन्हें भारत में रहने से ही डर लगता है। ऐसे मौकों पर इनके मुँह में दही जम जाती है।
— Gaurav Bhatia गौरव भाटिया 🇮🇳 (@gauravbhatiabjp) November 3, 2026
ભાજપના નેતાઓએ શું વાંધા ઉઠાવ્યા હતા?
આ વિવાદની શરૂઆત મુંબઈ ભાજપના પ્રમુખ અને ધારાસભ્ય અમિત સાટમે BMCના અભિયાનમાં દીયા મિર્ઝાને સામેલ કરવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યા બાદ થઈ હતી. મુંબઈનાં મેયર ઋતુ તાવડેએ પણ અભિનેત્રી પર ‘એન્ટી-હિન્દુ’ અને ‘એન્ટી-હિન્દુત્વ’ વલણ અપનાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે હિન્દુઓને દિવાળી કેવી રીતે ઉજવવી તે શીખવવા માટે દીયા મિર્ઝાની જરૂર નથી.
ભાજપના પ્રવક્તા ગૌરવ ભાટિયાએ પણ અભિનેત્રીની ટીકા કરી હતી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે ઈદ, બકરી ઈદ દરમિયાન બકરાંની કતલથી જળ પ્રદૂષણ થાય છે ત્યારે નસીરુદ્દીન શાહ અને દીયા મિર્ઝા જેવા લોકો કેમ બોલતા નથી?
મહારાષ્ટ્ર સરકારના મંત્રી નિતેશ રાણેએ પણ પૂછ્યું હતું કે દીયા મિર્ઝા દિવાળી દરમિયાન પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉજવણીની અપીલ કરે છે, પરંતુ ઈદ, મોહરમ અને બકરી ઈદ દરમિયાન આવી અપીલ કેમ કરતી નથી? તેમણે અભિનેત્રી પર સનાતન હિન્દુ ધર્મની વિરુદ્ધ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
શિવસેનાનાં પ્રવક્તા શાઈના NCએ પણ વીડિયો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે મુંબઈને દિવાળી ઉજવવાની રીત અંગે દીયા મિર્ઝા પાસેથી શીખવાની જરૂર નથી. આ ટિપ્પણીઓ બાદ BMCએ વીડિયો હટાવી દીધો હતો.
દરેક વ્યક્તિ એક જ હવામાં શ્વાસ લે છે
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફટાકડાના પ્રદૂષણ અંગેની જાગૃતિનો કોઈ ધર્મ સાથે સંબંધ નથી. જસ્ટિસ ડૉ. નીલા ગોખલેએ કહ્યું હતું કે આ સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણનો મુદ્દો છે. દરેક વ્યક્તિ એક જ હવામાં શ્વાસ લે છે, પછી તે કોઈપણ ધર્મની હોય.
કોર્ટે કહ્યું કે ફટાકડાથી દૂર રહેવાની અપીલ કરવાનો અર્થ દિવાળીની ઉજવણી પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નથી. પર્યાવરણ અને આરોગ્યના મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને લોકોને જાગૃત કરવામાં આવે તો તેમાં જૂથવાદ કે ધાર્મિક ભાગલાને સ્થાન ન હોવું જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીનો પણ ઉલ્લેખ
બોમ્બે હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટની અગાઉની ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમાં જણાવાયું હતું કે જાતિ કે ધર્મની પરવા કર્યા વિના તમામ લોકો દિવાળી ઉજવે છે. આ સંદર્ભમાં હાઈકોર્ટે ફરી સવાલ કર્યો કે જ્યારે દિવાળી સૌનો તહેવાર છે, ત્યારે દીયા મિર્ઝાની ભાગીદારી સામે ધાર્મિક આધારે વાંધો કેમ ઉઠાવવામાં આવે છે?
બેન્ચે કહ્યું કે અભિનેત્રીએ કોર્ટના નિર્દેશો હેઠળ જ અભિયાનમાં ભાગ લીધો હતો. તેથી વીડિયો હટાવવાનો નિર્ણય ઉતાવળમાં લેવામાં આવ્યો હોય તેવું જણાય છે.
BMCને વીડિયો ફરી અપલોડ કરવાનો આદેશ
બોમ્બે હાઈકોર્ટે BMCને દીયા મિર્ઝાનો વીડિયો ફરીથી સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર અપલોડ કરવા જણાવ્યું છે. કોર્ટે કહ્યું કે આમ કરવાથી લોકોનો વિશ્વાસ ફરી સ્થાપિત કરવામાં મદદ મળશે. મુંબઈની ઓળખ એકતા, પરસ્પર લાગણી અને સાથે મળીને રહેવાની ભાવના સાથે જોડાયેલી છે. કોઈની બેજવાબદાર ટિપ્પણીથી આ સામાજિક એકતાને નુકસાન થવું જોઈએ નહીં.
કોર્ટે અંતે ભાર મૂક્યો કે પર્યાવરણ, પ્રદૂષણ અને આરોગ્ય અંગે જાગૃતિ ફેલાવવી જરૂરી છે. આવા અભિયાનને ધાર્મિક વિવાદમાં ફેરવવાને બદલે તેના મૂળ હેતુ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. દિવાળી સૌનો તહેવાર છે અને કોઈ વ્યક્તિની ધાર્મિક ઓળખના આધારે તેની ભાગીદારી સામે વાંધો ઉઠાવવો યોગ્ય નથી.
