Jantar Mantar Protest Facial Recognition: જંતર-મંતર પર 20થી 26 જુલાઈ દરમિયાન યોજાયેલા Gen Z અને વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનને લઈને હવે એક નવો અને ગંભીર વિવાદ સામે આવ્યો છે. અહેવાલ મુજબ દિલ્હી પોલીસે ફેસિયલ રેકગ્નિશન સિસ્ટમની મદદથી પ્રદર્શન સ્થળે હાજર લોકોની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી. આ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા લોકોની ઓળખ થયાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી વધુ ચર્ચા એ બાબતને લઈને થઈ રહી છે કે ઓછામાં ઓછા 25 એવા લોકોની ઓળખ થઈ હોવાનું કહેવાય છે, જેઓ તે સમયગાળા દરમિયાન દિલ્હીની જેલોમાં બંધ હોવાના રેકોર્ડમાં નોંધાયેલા હતા.
25 લોકો અંગેના દાવાથી ઉઠ્યા સવાલો
રિપોર્ટમાં જણાવાયેલા આંકડા અનુસાર, આ 25 લોકોમાં 17 લોકો હત્યાના આરોપી, ચાર બળાત્કારના આરોપી અને ચાર લોકો હત્યાના પ્રયાસના આરોપી હોવાનું જણાવાયું છે. આ લોકો દિલ્હીની ત્રણ જેલોમાં બંધ હોવાનું રેકોર્ડમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હોવા છતાં તેઓ જંતર-મંતર પર હાજર દેખાયા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ વિરોધાભાસને કારણે પોલીસની ફેસિયલ રેકગ્નિશન ટેક્નોલોજી અને જેલ વ્યવસ્થા બંને અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
કુલ કેટલા ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિના લોકો ઓળખાયા?
ઉલ્લેખિત અહેવાલના દાવા પ્રમાણે, ફેસિયલ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ દ્વારા 2,800થી વધુ લોકોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી. તેમાંથી 205 લોકો ગંભીર ગુનાઓ સાથે જોડાયેલા હોવાનું કહેવાયું છે. તેમાં 101 હત્યાના આરોપી, 61 બળાત્કારના આરોપી, છ બાળ શોષણના કેસ સાથે જોડાયેલા અને આશરે 62 હત્યાના પ્રયાસના આરોપીઓનો સમાવેશ થતો હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, આ ઓળખ અને રેકોર્ડ વચ્ચેનો વિરોધાભાસ કેવી રીતે ઊભો થયો તેની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા આ દાવાઓથી અલગ બાબત છે અને તેની તપાસ જરૂરી બની છે.
પવન ખેડાએ ટેક્નોલોજી અને પોલીસ વ્યવસ્થા પર સવાલ ઉઠાવ્યા
આ મુદ્દો સામે આવ્યા બાદ કોંગ્રેસ નેતા પવન ખેડાએ સોશિયલ મીડિયા પર સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમના મત મુજબ જો જેલમાં બંધ લોકો પ્રદર્શન સ્થળે હાજર દેખાય છે, તો બે શક્યતાઓ બની શકે છે. પહેલી શક્યતા એ છે કે ફેસિયલ રેકગ્નિશન સિસ્ટમમાં ગંભીર ખામી છે અને તે એવા લોકોને પણ સ્થળ પર હાજર બતાવી રહી છે જેઓ વાસ્તવમાં ત્યાં નહોતા. બીજી શક્યતા એ છે કે ટેક્નોલોજી યોગ્ય રીતે કામ કરી રહી છે, પરંતુ કોઈ કારણસર જેલમાં બંધ આરોપીઓ પ્રદર્શન સ્થળે કેવી રીતે દેખાયા તેની તપાસ થવી જોઈએ.
પ્રદર્શનને બદનામ કરવા માટે તત્વોને લાવવાનો આરોપ
વિપક્ષ તરફથી એવી આશંકા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે જો ફેસિયલ રેકગ્નિશનના પરિણામો સાચા હોય તો શું કેટલાક અસામાજિક અથવા ગુનાહિત તત્વોને જાણીજોઈને વિરોધ સ્થળે લાવવામાં આવ્યા હતા? આ પ્રકારના દાવાનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને હિંસક અથવા અરાજક બતાવવાનો પ્રયાસ હોઈ શકે તેવી રાજકીય દલીલ કરવામાં આવી છે. જોકે, આવા આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થવી બાકી છે.
સ્વતંત્ર ભારદ્વાજ અંગે પણ વિવાદ
આ સમગ્ર ઘટનાની સાથે સ્વતંત્ર ભારદ્વાજનું નામ પણ ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે. જંતર-મંતર પર થયેલી મારપીટ અંગે ભારદ્વાજના અગાઉના પોડકાસ્ટ નિવેદનોને લઈને વિવાદ સર્જાયો હતો. તેમના એક વાયરલ નિવેદનમાં તેમણે સંજય કુમારને ઈજા પહોંચાડ્યાનો દાવો કર્યો હોવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. બીજી તરફ, બાદમાં ભારદ્વાજે પોતાનું સ્પષ્ટીકરણ આપતા જણાવ્યું હતું કે જંતર-મંતર પર જે થયું તે હુમલો નહીં પરંતુ આત્મરક્ષાની કાર્યવાહી હતી.
દિલ્હી પોલીસે 72 કલાકમાં ધરપકડનું આશ્વાસન આપ્યું
સંજય કુમાર સાથે થયેલી કથિત મારપીટના મામલે CJPના પ્રતિનિધિઓ અને સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદ સહિતના લોકો દિલ્હી પોલીસ સમક્ષ પહોંચ્યા હતા. ત્યારબાદ પોલીસ દ્વારા સ્વતંત્ર ભારદ્વાજની 72 કલાકની અંદર ધરપકડ કરવાની ખાતરી આપવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ચંદ્રશેખર આઝાદે આ મામલે કડક કાયદાકીય કલમો હેઠળ કાર્યવાહી અને સંજય કુમાર તથા તેમના પરિવારને સુરક્ષા આપવાની માંગ કરી હતી.
શાહીન અને નફીસા સાથે કથિત મારપીટનો મુદ્દો
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પત્રકારો અને અન્ય લોકો સાથે થયેલા વ્યવહાર અંગે પણ ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. શાહીન અને તેમની સાથી નફીસાને પોલીસ સ્ટેશનમાં લઈ જઈ મારપીટ કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેઓ VVIP રૂટ અને રોડ બ્લોકેજ અંગે રિપોર્ટિંગ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમની સાથે કાર્યવાહી થઈ હોવાના આક્ષેપો છે. આ મામલે પોલીસની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલો ઊભા થયા છે.
પોલીસ સ્ટેશનમાં વકીલ સાથે થયેલા વર્તનનો વીડિયો ચર્ચામાં
આ કેસ સાથે જોડાયેલા એક વીડિયોમાં એક રાયફલધારી પોલીસકર્મી વકીલ તરફ હથિયાર બતાવીને તેમને મર્યાદામાં રહેવાની ચેતવણી આપતો દેખાતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. વકીલ દ્વારા પોલીસકર્મીના વર્તન સામે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાએ પોલીસ સ્ટેશનમાં કાયદાકીય પ્રતિનિધિઓ અને પત્રકારો સાથેના વ્યવહાર અંગે પણ ચર્ચા જગાવી છે.
સ્વતંત્ર ભારદ્વાજના કેટલાક નિવેદનોને લઈને પણ વિવાદ
ભારદ્વાજના કેટલાક વીડિયોમાં વિરોધ પ્રદર્શન અને CJP સાથે જોડાયેલા લોકોને લઈને ઉશ્કેરણીજનક ભાષાનો ઉપયોગ થયો હોવાના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં લાતો, પટ્ટા અને અન્ય હિંસક કાર્યવાહીના સંદર્ભો પણ હોવાનું જણાવાયું છે. આ નિવેદનોને લઈને વિરોધ પક્ષો અને સામાજિક સંગઠનોએ કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, ભારદ્વાજ તરફથી પોતાના કેટલાક નિવેદનોને વ્યંગ્ય અથવા સંદર્ભ સાથે જોડાયેલા ગણાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
સરકારી વ્યવસ્થા અને પોલીસની જવાબદારી પર મોટો પ્રશ્ન
જંતર-મંતર ઘટનામાં સૌથી મોટો સવાલ હવે ફેસિયલ રેકગ્નિશનના પરિણામો અને જેલના રેકોર્ડ વચ્ચેના દેખીતા વિરોધાભાસને લઈને છે. જો સિસ્ટમની ઓળખ ખોટી હોય તો વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓની ઓળખ માટે આવી ટેક્નોલોજીની વિશ્વસનીયતા તપાસવી પડશે. જો ઓળખ સાચી હોય તો જેલમાં રહેલા આરોપીઓ પ્રદર્શન સ્થળે કેવી રીતે દેખાયા તેની જવાબદારી નક્કી કરવી પડશે.
મામલો તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે
હાલ આ સમગ્ર મામલે અનેક દાવા, આરોપો અને રાજકીય નિવેદનો સામે આવ્યા છે. 25 કથિત જેલબંદ આરોપીઓની જંતર-મંતર પર હાજરી અંગેના દાવા, ફેસિયલ રેકગ્નિશન સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા, પોલીસની કામગીરી અને પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી કથિત મારપીટ જેવા મુદ્દાઓની નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી છે. સત્તાવાર તપાસ અને સંબંધિત રેકોર્ડની ચકાસણી બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે કે ટેક્નોલોજીમાં ખામી હતી, રેકોર્ડમાં કોઈ ગેરસમજ હતી કે ખરેખર જેલ વ્યવસ્થામાં ગંભીર ચૂક થઈ હતી. આ સમગ્ર ઘટનાએ એક તરફ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ અને બીજી તરફ પોલીસ તથા વહીવટી જવાબદારી અંગે દેશવ્યાપી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે.
