Dahod Sagdapada Road Problem: ગુજરાતના દાહોદ જિલ્લાના અંતરિયાળ સાગડાપાડા ગામમાંથી સામે આવેલી એક કરુણ ઘટનાએ ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં પાયાની સુવિધાઓ અંગે ફરી ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. ગામમાં પાકો રસ્તો ન હોવાના કારણે એક માસૂમ બાળકી બીમાર પડ્યા બાદ સમયસર હોસ્પિટલ પહોંચી શકી નહીં અને તેનું મોત થયું હોવાનો પરિવાર તથા સ્થાનિકોનો આક્ષેપ છે. સૌથી કરુણ બાબત એ છે કે બાળકીના મૃત્યુ બાદ તેના પિતાને કાદવ, કીચડ અને પથ્થરોથી ભરેલા કાચા રસ્તા પરથી મૃતદેહને પોતાના ખભા પર લઈ અનેક કિલોમીટર સુધી ચાલીને ઘરે પહોંચવું પડ્યું હતું.
આ ઘટનાએ વિકાસના દાવાઓ વચ્ચે આદિવાસી અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં હજુ પણ મૂળભૂત સુવિધાઓની સ્થિતિ કેટલી મુશ્કેલ છે તે અંગે ચર્ચા જગાવી છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે તેઓ વર્ષોથી રસ્તાની માંગ કરી રહ્યા છે, પરંતુ વારંવારની રજૂઆતો છતાં સમસ્યાનો ઉકેલ આવ્યો નથી.
ચોમાસામાં રસ્તો કાદવ-કીચડમાં ફેરવાઈ જાય છે
સાગડાપાડા ગામના જે વિસ્તારમાં આ ઘટના બની ત્યાં વર્ષોથી પાકો રસ્તો ન હોવાની ફરિયાદ છે. સામાન્ય દિવસોમાં પણ લોકોને અવરજવરમાં મુશ્કેલી પડે છે, જ્યારે ચોમાસાની સિઝનમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની જાય છે. કાચો રસ્તો કાદવ, કીચડ અને મોટા પથ્થરોના કારણે અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, બીમારી કે અન્ય કોઈ કટોકટીની સ્થિતિ સર્જાય ત્યારે વાહન ગામ સુધી પહોંચી શકતું નથી. આ પરિસ્થિતિમાં દર્દીને મુખ્ય રસ્તા સુધી ઉચકીને લઈ જવાની ફરજ પડે છે.
બાળકી બીમાર પડી, 108 પણ સમયસર પહોંચી ન શકી
માહિતી મુજબ, બાળકી અચાનક બીમાર પડતાં પરિવારજનો તેને તાત્કાલિક સારવાર માટે હોસ્પિટલ લઈ જવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. પરંતુ ગામમાં યોગ્ય રસ્તો ન હોવાને કારણે ખાનગી વાહન અંદર આવી શક્યું નહીં અને કટોકટીના સમયે મહત્વપૂર્ણ ગણાતી 108 એમ્બ્યુલન્સ પણ સમયસર પહોંચી શકી નહોતી.
પરિવારના જણાવ્યા પ્રમાણે, બાળકીને રસ્તા પરથી લઈ જતી વખતે અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. પિતાએ કહ્યું કે તેમને બાળકીને ઉચકીને લઈ જવી પડી અને રસ્તામાં લગભગ 10 વખત તેને નીચે ઉતારી ફરી ઉચકવી પડી. બસ પણ સમયસર ન મળતાં તેઓ બાળકીને સમયસર હોસ્પિટલ પહોંચાડી શક્યા નહીં અને અંતે તેનું મોત થયું.
મૃત દીકરીને પિતાએ ખભા પર લઈ જવી પડી
બાળકીના મૃત્યુ બાદ પરિવાર સામે બીજી કરુણ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ. ગામ સુધી વાહનની યોગ્ય સુવિધા ન હોવાથી પિતાએ પોતાની વ્હાલસોયી દીકરીના મૃતદેહને ખભા પર લઈ જવો પડ્યો. કાદવ, કીચડ અને ઉબડખાબડ રસ્તા પરથી તેઓ અનેક કિલોમીટર સુધી મૃતદેહ લઈને ઘરે પહોંચ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
આ દૃશ્યથી સમગ્ર ગામમાં શોક અને આક્રોશની લાગણી ફેલાઈ હતી. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે એક પરિવારને પોતાની દીકરી ગુમાવ્યા બાદ પણ તેના મૃતદેહને ઘરે લાવવા માટે આવી મુશ્કેલી વેઠવી પડે તે અત્યંત દુઃખદ સ્થિતિ છે.
બીમાર પતિને હોસ્પિટલ લઈ જવાની પણ મુશ્કેલી
ગામની એક મહિલાએ પણ રસ્તાની સમસ્યાને લઈને પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરી હતી. તેના પતિ બીમાર હોય ત્યારે તેમને હોસ્પિટલ સુધી લઈ જવામાં ભારે મુશ્કેલી પડે છે. બાળકો બહાર મજૂરી માટે જતા હોવાથી બીમાર વ્યક્તિને ઉચકીને કોણ લઈ જાય તે પણ મોટો પ્રશ્ન બને છે.
મહિલાનું કહેવું છે કે ગામના લોકો વર્ષોથી રસ્તો બનાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે, પરંતુ કોઈ રસ્તો બનાવવા તૈયાર થતું નથી. અન્ય એક સ્થાનિકે જણાવ્યું કે બાળકોને દરરોજ શાળાએ જવા-આવવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે અને ચોમાસામાં આ મુશ્કેલી અનેકગણી વધી જાય છે.
‘રસ્તા માટે વર્ષોથી રજૂઆતો કરી રહ્યા છીએ’
સ્થાનિક રહેવાસીઓનો આક્ષેપ છે કે રસ્તા માટે તેઓ વર્ષોથી સરકાર અને વહીવટી તંત્ર સમક્ષ રજૂઆતો કરી રહ્યા છે. તેમ છતાં રસ્તો બન્યો નથી. સ્થાનિકોએ સરકારને નમ્ર વિનંતી કરતાં કહ્યું કે તેમના ગામમાં રસ્તો ન હોવાને કારણે શાળાએ જતાં બાળકો, બીમાર લોકો અને ખાસ કરીને કટોકટીની સ્થિતિમાં દર્દીઓને ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.
સ્થાનિકોનો સવાલ છે કે શહેરોમાં ફ્લાયઓવર અને સિક્સ-લેન રસ્તાઓનું નિર્માણ થઈ શકે છે તો અંતરિયાળ આદિવાસી વિસ્તારમાં હોસ્પિટલ સુધી પહોંચવા માટે સામાન્ય ડામરનો રસ્તો કેમ ઉપલબ્ધ નથી?
રસ્તાના બજેટ અને જવાબદારી પર સવાલ
આ ઘટના બાદ ગ્રામ્ય વિકાસ અને રસ્તાઓ માટે ફાળવાતા સરકારી બજેટ અંગે પણ સવાલો ઊઠી રહ્યા છે. દર વર્ષે ગ્રામ્ય વિકાસ અને રસ્તાઓ પાછળ કરોડો રૂપિયાની જોગવાઈ કરવામાં આવે છે ત્યારે સાગડાપાડા જેવા ગામ સુધી મૂળભૂત માર્ગ સુવિધા કેમ પહોંચી નથી તે અંગે જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ થઈ રહી છે.
સ્થાનિકોમાં એવી લાગણી છે કે જો વર્ષોથી રસ્તાની માંગ કરવામાં આવી હોવા છતાં સમસ્યા ઉકેલાઈ ન હોય તો આ મામલે સંબંધિત તંત્રએ જવાબ આપવો જોઈએ. બાળકીના મૃત્યુ માટે રસ્તાની સ્થિતિ કેટલી જવાબદાર હતી અને કટોકટી દરમિયાન તબીબી મદદ સમયસર કેમ ઉપલબ્ધ ન થઈ શકી તે અંગે પણ તપાસ જરૂરી હોવાની માંગ ઉઠી છે.
સરકાર સામે આંદોલનની ચીમકી
સાગડાપાડાની ઘટના બાદ સ્થાનિકોમાં રોષ વધ્યો છે. જો તાત્કાલિક ધોરણે રસ્તાનું નિર્માણ શરૂ કરવામાં નહીં આવે તો આંદોલન કરવાની ચીમકી પણ આપવામાં આવી છે. ગ્રામજનોનું કહેવું છે કે રસ્તો માત્ર આવાગમનની સુવિધા નથી, પરંતુ શાળા, હોસ્પિટલ, રોજગાર અને અન્ય જરૂરી સેવાઓ સુધી પહોંચવા માટે જીવનરેખા સમાન છે.
સાગડાપાડાની આ ઘટના હવે માત્ર એક પરિવારની કરુણ કહાની રહી નથી. તેણે અંતરિયાળ આદિવાસી વિસ્તારોમાં રસ્તા જેવી મૂળભૂત સુવિધા, આરોગ્ય સેવાઓ સુધી પહોંચ અને વહીવટી તંત્રની જવાબદારી અંગે ગંભીર ચર્ચા ઊભી કરી છે. સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આવી દુર્ઘટના ફરી ન બને તે માટે સરકાર અને સ્થાનિક પ્રશાસન હવે કેટલા ઝડપથી પગલાં લે છે.
