Karnataka Prakash Raj SIR Protest: બેંગલુરુમાં મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)ને લઈને મંગળવારે વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસે અભિનેતા અને સામાજિક કાર્યકર પ્રકાશ રાજ સહિત નાગરિક સમાજ સંગઠનોના અનેક સભ્યોને કસ્ટડીમાં લીધા હતા. ફ્રીડમ પાર્ક ખાતે ‘Election Commission Chalo’ નામથી યોજાયેલા આ વિરોધ માર્ચમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ SIR પ્રક્રિયામાં રહેલી કથિત ખામીઓ અને તેની પારદર્શિતા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
પ્રકાશ રાજે SIR પ્રક્રિયા રદ કરવાની માંગ કરી
મીડિયા સાથે વાતચીત દરમિયાન પ્રકાશ રાજે SIRને લઈને સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે SIR પ્રક્રિયા બંધ થવી જોઈએ અને જ્યાં સુધી તે સમાપ્ત નહીં થાય ત્યાં સુધી કર્ણાટક શાંતિથી નહીં બેસે. તેમણે આ મુદ્દાને કોર્ટમાં લઈ જવાની વાત પણ કરી હતી. પ્રકાશ રાજે જણાવ્યું કે તેઓ દેશના દરેક નાગરિકના મતાધિકાર અને હકો માટે લડશે.
અભિનેતા કિશોરે મતદાર યાદીમાં પારદર્શિતાની માંગ કરી
આ વિરોધ પ્રદર્શનમાં અભિનેતા કિશોર પણ જોડાયા હતા. તેમણે કહ્યું કે આટલી મોટી અને મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતો સમય અને પારદર્શિતા જરૂરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર મતદાનનો અધિકાર મૂળભૂત અધિકાર છે અને કોઈ વ્યક્તિ કે સંસ્થાને યોગ્ય મતદાર પાસેથી આ અધિકાર છીનવી લેવાનો અધિકાર નથી. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારતમાં મતદાન કરવા માટે પાત્ર દરેક વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાં હોવું જોઈએ અને આ લડત ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી તમામ પાત્ર મતદારોના નામ યાદીમાં નોંધાઈ ન જાય.
ચૂંટણી પંચની રચના અને કાનૂની સુરક્ષા પર પ્રકાશ રાજના સવાલ
પ્રકાશ રાજે SIR પહેલાં ચૂંટણી પંચના સભ્યોની પસંદગી પ્રક્રિયા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે પસંદગીની વ્યવસ્થામાં સત્તાધારી પક્ષના બે સભ્યો અને વિપક્ષનો માત્ર એક સભ્ય હોય તો આ પ્રક્રિયાની લોકશાહી બાબતે પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. તેમણે ચૂંટણી પંચને આપવામાં આવેલી ન્યાયિક સુરક્ષા અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી અને સવાલ કર્યો કે આવી સુરક્ષા સમગ્ર સંસ્થાને શા માટે આપવામાં આવી છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે સામાન્ય નાગરિકને પોતાના મતાધિકાર માટે વર્ષો સુધી અદાલતોના ચક્કર ન લગાવવા પડે તે જરૂરી છે. ખાસ કરીને કર્ણાટકમાં આગામી ચૂંટણીને હજુ બે વર્ષનો સમય બાકી હોવાનું જણાવી તેમણે સવાલ કર્યો કે SIR જેવી પ્રક્રિયા આટલા ટૂંકા સમયગાળામાં પૂર્ણ કરવાની ઉતાવળ શા માટે કરવામાં આવી રહી છે.
Absent અને Permanently Shifted મતદારોના નામ અંગે પણ વિરોધ
પ્રકાશ રાજે મતદાર યાદીમાંથી એવા લોકોના નામ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા અંગે પણ સવાલો કર્યા છે, જેમને Absent અથવા Permanently Shifted તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે આવા મતદારોને પોતાની પાત્રતા સાબિત કરવાની યોગ્ય તક મળવી જોઈએ. માત્ર Form 6 મારફતે ફરીથી નામ નોંધાવવાની પ્રક્રિયા તરફ ધકેલવાને બદલે અગાઉથી નોંધાયેલા મતદારોને પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવાની યોગ્ય તક આપવી જોઈએ તેવી તેમણે માંગ કરી.
SIR-2026 બાદ કર્ણાટકમાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર
આ સમગ્ર વિવાદ કર્ણાટકના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO)ના કાર્યાલય દ્વારા SIR-2026 પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા બાદ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવ્યા પછી સામે આવ્યો છે. રાજ્યમાં 30 જૂનથી 17 ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન બૂથ લેવલ અધિકારીઓ (BLOs) દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને મતદારોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. આ ચકાસણી બાદ તૈયાર કરાયેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે.
ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં 4.46 કરોડથી વધુ મતદારો
CEO કાર્યાલયના આંકડા પ્રમાણે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં કુલ 4,46,35,975 મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં 2,24,73,864 મહિલા મતદારો, 2,21,59,240 પુરુષ મતદારો અને 2,871 થર્ડ-જન્ડર મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત યાદીમાં 44,176 સર્વિસ મતદારો અને 18થી 19 વર્ષની વયના 3,70,341 યુવા મતદારો પણ નોંધાયેલા છે.
1.07 કરોડથી વધુ નામ ASDDO કેટેગરીમાં
ઘર-ઘર ચકાસણી દરમિયાન કુલ 1,07,96,339 નામ ASDDO કેટેગરીમાં મળી આવ્યા હતા. આ સંખ્યા કુલ મતદાર યાદીના આશરે 19.48 ટકા જેટલી છે. આ કેટેગરીમાં Absent, Shifted, Dead, Duplicate અને Others જેવા કારણો હેઠળ આવતા નામોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, બાકીના આશરે 4.46 કરોડ મતદારોને સક્રિય મતદાર આધાર તરીકે રાખવામાં આવ્યા છે.
43.8 લાખથી વધુ મતદારોને નોટિસ અપાશે
CEO કાર્યાલયના જણાવ્યા અનુસાર સક્રિય મતદાર આધાર હેઠળ રહેલા મતદારોમાંથી 20.35 લાખ લોકોને કેટલીક ગેરરીતિઓ માટે ઓળખવામાં આવ્યા છે. જ્યારે 23.45 લાખ મતદારોને NoMapping કેટેગરીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. બંને કેટેગરીને જોડવામાં આવે તો 43.8 લાખથી વધુ મતદારોને નોટિસ આપવામાં આવશે. આ મતદારોને પોતાની પાત્રતા અંગે જરૂરી માહિતી રજૂ કરીને અંતિમ મતદાર યાદીમાં પોતાનું નામ જાળવી રાખવા માટે જવાબ આપવો પડશે.
1 ઓક્ટોબર 2026 પાત્રતાની તારીખ, 27 ઓક્ટોબરે અંતિમ યાદી
કર્ણાટકની SIR પ્રક્રિયા માટે 1 ઓક્ટોબર 2026ને પાત્રતાની તારીખ તરીકે નક્કી કરવામાં આવી છે. ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી સામે દાવા અને વાંધા નોંધાવવાની પ્રક્રિયા 24 ઓગસ્ટથી શરૂ થઈને 23 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ચાલશે. ત્યારબાદ સંબંધિત અરજીઓ અને વાંધાઓની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા પછી 27 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવશે.
CEO કાર્યાલયની મતદારોને અપીલ
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીના કાર્યાલયે રાજ્યના નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં પોતાનું નામ અને અન્ય વિગતો તપાસે. જો કોઈ મતદારનું નામ, સરનામું અથવા અન્ય માહિતી અંગે વાંધો હોય અથવા નામને લઈને કોઈ સમસ્યા હોય તો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં દાવો અથવા વાંધો નોંધાવવા જણાવાયું છે. બીજી તરફ, SIR સામે વિરોધ કરી રહેલા નાગરિક સમાજ સંગઠનોનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીની પ્રક્રિયા પારદર્શક, ન્યાયસંગત અને દરેક પાત્ર નાગરિકના મતાધિકારનું રક્ષણ કરતી હોવી જોઈએ. બેંગલુરુમાં થયેલા આ વિરોધે હવે કર્ણાટકની મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયાને લઈને રાજકીય અને જાહેર ચર્ચાને વધુ તીવ્ર બનાવી છે.
