Gopal Italia: સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદની અછતને લઈને ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી રહી છે. ખેતરોમાં વાવેલો પાક બળી જવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હોવાના આક્ષેપો સાથે ખેડૂતો દ્વારા તેમના વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને દેવભૂમિ દ્વારકામાં માત્ર 6 ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. સતત એક અઠવાડિયા કરતાં વધુ સમયથી વરસાદ ન પડ્યો હોવાના દાવા વચ્ચે આગામી દિવસોમાં પણ તાત્કાલિક વરસાદની શક્યતા ન હોવાનું જણાવાયું હતું.
ખંભાળિયામાં દુષ્કાળ ઘોષણા સત્યાગ્રહ: દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના ખંભાળિયામાં ખેડૂતોની આ માંગને લઈને આમ આદમી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા ઈશુદાન ગઢવી છેલ્લા ત્રણ દિવસથી અનિશ્ચિતકાળના ધરણા પર બેઠા હોવાનું જણાવાયું હતું. આ કાર્યક્રમને “દુષ્કાળ ઘોષણા સત્યાગ્રહ” નામ આપવામાં આવ્યું છે. ખેડૂતોની માંગને સમર્થન આપવા ગોપાલ ઈટાલિયા પણ ખંભાળિયા પહોંચ્યા હતા. તેમણે ખેડૂતોની સમસ્યાઓ અંગે સરકારને તાત્કાલિક નિર્ણય લેવા અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરીને રાહત આપવાની માંગ કરી હતી.
‘પાંચ એન્જિન હોવા છતાં પાણીનું એક ટીપું નથી’ એવો પ્રહાર: પોતાના સંબોધનમાં ગોપાલ ઈટાલિયાએ સરકારની કામગીરી અંગે આકરો સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે ડબલ એન્જિનની સરકારના સંદર્ભમાં વ્યંગ કરતાં કહ્યું હતું કે અહીં માત્ર બે નહીં પરંતુ તાલુકા પંચાયત, જિલ્લા પંચાયત, નગરપાલિકા, વિધાનસભા અને લોકસભા સુધી ભાજપની સરકાર હોવાથી પાંચ એન્જિન જેવી સ્થિતિ છે, છતાં ખેડૂતોના ખેતરોમાં પાણી પહોંચતું નથી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે જો આટલા એન્જિન હોવા છતાં પાણીની સમસ્યા દૂર ન થાય તો આવી વ્યવસ્થાનો ખેડૂતોને શું લાભ?
દુષ્કાળ માત્ર વરસાદનો નહીં પરંતુ નેતૃત્વનો પણ હોવાનો દાવો: ઈટાલિયાએ પોતાના ભાષણમાં કહ્યું હતું કે વરસાદ આજે નહીં આવ્યો હોય તો આવતીકાલે આવી શકે છે, પરંતુ ખેડૂતોની સમસ્યાઓને સમજતા અને સરકાર સુધી તેમની વાત પહોંચાડતા સારા નેતાઓની અછત લાંબા સમયથી છે. તેમણે આ સ્થિતિને “નેતાના દુષ્કાળ” સાથે સરખાવી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ ખેડૂતો માત્ર વરસાદની સમસ્યાથી નહીં પરંતુ રસ્તા, જમીન માપણી, પવનચક્કી, સોલાર પ્લાન્ટ, બિયારણ, દવા-ખાતર, પાકના ભાવ અને સરકારી તંત્ર જેવી અનેક સમસ્યાઓથી પરેશાન છે.
ખેતીના રસ્તાઓ અને જમીન માપણીના પ્રશ્નો: સંબોધનમાં ખેતરે જવાના રસ્તાઓની સ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ થયો હતો. અનેક વિસ્તારોમાં રસ્તાઓ પર દબાણ, ઝાડી-જાંખરા અને સાંકડા માર્ગોને કારણે ખેડૂતોને મુશ્કેલી પડતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. કેટલીક જગ્યાએ રસ્તાઓ એટલા સાંકડા થઈ ગયા છે કે ટ્રેક્ટર અને થ્રેશર જેવા ખેતીના સાધનો લઈ જવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આ કારણે કેટલાક ગામોમાં ઘઉંના વાવેતર પર પણ અસર થઈ હોવાનું જણાવાયું હતું. સાથે જ જમીન માપણી દરમિયાન સેઢા, હદ અને નકશામાં ફેરફાર થવાની ફરિયાદોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો.
ખેડૂતોની મહેનત અને પાક નિષ્ફળ જવાની ચિંતા: ઈટાલિયાએ ખેડૂતોના વાવેતર સાથે જોડાયેલી મુશ્કેલીઓ અંગે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂત આશા અને મહેનત સાથે બિયારણ વાવે છે, પરંતુ કેટલાક કિસ્સામાં બિયારણની ગુણવત્તા અંગે ફરિયાદો સામે આવે છે. પાકનો મોટો હિસ્સો ઉગતો ન હોવાની સ્થિતિમાં ખેડૂતને સીધું આર્થિક નુકસાન થાય છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ખેડૂત વર્ષભરની કમાણી અને ખર્ચ ખેતી સાથે જોડે છે, તેથી પાક નિષ્ફળ જાય અથવા વરસાદ ન મળે ત્યારે તેની અસર આખા પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ પર પડે છે.
ખેતી મજૂરોની મુશ્કેલી પર પણ ધ્યાન દોરાયું: કાર્યક્રમમાં માત્ર જમીન ધરાવતા ખેડૂતોની જ નહીં પરંતુ ખેતી મજૂરોની સમસ્યાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. વરસાદ ન પડવાથી ખેતીનું કામ ઘટે તો રોજિંદી મજૂરી પર નિર્ભર પરિવારોની આવક પર સીધી અસર પડે છે. વાવણી, નીંદામણ, લણણી અને અન્ય ખેતી કામમાંથી રોજગાર મેળવતા લોકો માટે વરસાદની અછતનો અર્થ રોજગારી ગુમાવવાની સ્થિતિ બની શકે છે. આ વર્ગ માટે પણ સરકાર દ્વારા રાહતના પગલાં લેવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી.
ખેડૂતોની એકતાથી ગામમાં રસ્તો બનાવવાનો ઉલ્લેખ: ઈટાલિયાએ ભેસાણ તાલુકાના ચુડા ગામનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. ગામમાં ખેતરે જવાના રસ્તાઓ વર્ષો દરમિયાન સાંકડા થતા ગયા હતા. ત્યારબાદ ગામના આગેવાનો અને ખેડૂતો ભેગા થયા અને રસ્તો પહોળો કરવાનો નિર્ણય કર્યો. ખેડૂતો દ્વારા વીઘા દીઠ 500 રૂપિયા આપવાની સંમતિ સાથે રસ્તાનું કામ હાથ ધરાયું હોવાનું જણાવાયું. ઈટાલિયાએ પોતાના તરફથી 50 હજાર રૂપિયા અને ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટમાંથી 3 લાખ રૂપિયા આપ્યાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના મતે આ ઉદાહરણ બતાવે છે કે લોકો સાથે મળીને સ્થાનિક સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે પ્રયાસ કરી શકે છે.
જ્ઞાતિવાદથી ઉપર ઉઠીને મતદાન કરવાની અપીલ: ભાષણ દરમિયાન ચૂંટણી અને જ્ઞાતિવાદના મુદ્દે પણ આકરી ટીકા કરવામાં આવી હતી. ઈટાલિયાએ લોકોને માત્ર જ્ઞાતિના આધારે મત આપવાને બદલે ઉમેદવારની કામગીરી અને લોકો માટેની પ્રતિબદ્ધતા જોવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે મહાપુરુષોના નામ અને વારસાની વાત કરવામાં આવે ત્યારે તેમની જેમ સમાજના દરેક વર્ગ માટે ઊભા રહેવાની જવાબદારી પણ સ્વીકારવી જોઈએ. સરદાર પટેલ, બાબાસાહેબ આંબેડકર અને અન્ય મહાન વ્યક્તિઓએ સમગ્ર સમાજ અને દેશ માટે કાર્ય કર્યું હોવાનો ઉલ્લેખ તેમણે કર્યો હતો.
સૌની યોજનાનું પાણી છોડવાની માંગ: કાર્યક્રમના અંતે ખેડૂતો તરફથી દ્વારકા, જામનગર, પોરબંદર અને કચ્છ જેવા વરસાદની અછતવાળા વિસ્તારો માટે તાત્કાલિક રાહતની માંગ રજૂ કરવામાં આવી. સૌની યોજનાનું પાણી કેનાલોમાં છોડવામાં આવે, ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણી મળે અને અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી. સાથે ખેતી સાથે જોડાયેલા મજૂરો અને અન્ય અસરગ્રસ્ત લોકોને પણ રાહત આપવાની તથા પશુઓ માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી.
સરકારના નિર્ણય પર નજર: ઈશુદાન ગઢવીના અનિશ્ચિતકાળના ધરણા અને દુષ્કાળ ઘોષણા સત્યાગ્રહ વચ્ચે હવે સરકાર શું નિર્ણય લે છે તેના પર સૌનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. કાર્યક્રમમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સરકાર ઈચ્છે તો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો અંગે ઝડપથી નિર્ણય લઈ શકે છે. ખેડૂતોની માંગો, વરસાદની અછત અને ખેતી તથા પશુપાલન પર પડી રહેલી અસરને ધ્યાનમાં લઈને સરકાર તરફથી શું જાહેરાત થાય છે તે આગામી સમયમાં મહત્વનું રહેશે. ખેડૂત સંગઠનો અને આંદોલનકારીઓએ રાહત અને દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ યથાવત રાખી છે.
