MP Freedom Fighter Quota Fraud: દેશની સ્વતંત્રતાનાં લગભગ 80 વર્ષ પછી પણ મધ્ય પ્રદેશમાં મેડિકલ અને ડેન્ટલ અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ માટે આપવામાં આવતા સ્વતંત્રતા સેનાની ક્વોટાની પારદર્શિતા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. વર્ષ 2025ની MBBS અને BDS કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન આ ક્વોટા હેઠળ રજૂ કરાયેલા સાત પ્રમાણપત્રો નકલી હોવાનું સામે આવતાં સંબંધિત વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશ રદ કરવામાં આવ્યા છે. આ ઘટનાએ પ્રવેશ પ્રક્રિયાની ચકાસણી વ્યવસ્થા અને સરકારી દસ્તાવેજોની વિશ્વસનીયતા અંગે ચર્ચા જગાવી છે. હવે આ મામલે વહીવટી તપાસની સાથે કાનૂની કાર્યવાહી પણ શરૂ થઈ છે.
મધ્ય પ્રદેશમાં મેડિકલ અને ડેન્ટલ પ્રવેશ માટે સ્વતંત્રતા સેનાનીનાં પાત્ર પરિવારજનોને 3 ટકા અનામતનો લાભ આપવામાં આવે છે. જોકે, આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે નિર્ધારિત શરતોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા કિસ્સાઓએ પ્રમાણપત્રોની ખરાઈ, પારિવારિક સંબંધોની માન્યતા અને ક્વોટાના નિયમોના અર્થઘટન અંગે અનેક સવાલો ઊભા કર્યા છે.
શિવપુરીથી ગ્વાલિયર સુધી પ્રમાણપત્રોની માન્યતા પર સવાલો
પ્રવેશના નિયમો અનુસાર, સ્વતંત્રતા સેનાનીનાં પાત્ર પુત્ર, પુત્રી, પૌત્ર અને પૌત્રીને જ આ ક્વોટાનો લાભ મળી શકે છે. આ માટે સક્ષમ અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલા માન્ય દસ્તાવેજો અને સંબંધિત કલેક્ટર કચેરીમાં નોંધણી હોવી જરૂરી છે. પરંતુ વર્ષ 2025ની કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન કેટલાક કિસ્સાઓમાં દસ્તાવેજો અને પારિવારિક સંબંધોની વિગતોને લઈને શંકા ઊભી થઈ હતી.
એક કિસ્સામાં લાભાર્થીની જન્મતારીખ વર્ષ 2008 હોવાનું સામે આવ્યું હતું. જાણકારોના જણાવ્યા અનુસાર, 2025ની NEET પરીક્ષા આપનારા વિદ્યાર્થીઓની જન્મતારીખ સામાન્ય રીતે 2000થી 2008ની વચ્ચે હોઈ શકે છે. આથી પેઢીગત સંબંધ અંગે પ્રશ્ન ઊભો થયો હતો. જોકે, માત્ર જન્મતારીખના આધારે કોઈ વ્યક્તિનો ચોક્કસ પારિવારિક દરજ્જો નક્કી કરી શકાય નહીં; તેના માટે મૂળ દસ્તાવેજોની તપાસ જરૂરી બને છે.
બીજા એક કિસ્સામાં વિદ્યાર્થીએ એવો આધાર રજૂ કર્યો હતો કે સ્વતંત્રતા સેનાનીએ તેના પિતાને દત્તક લીધા હતા. આ દાવાના આધારે વિદ્યાર્થીએ MBBSની બેઠક મેળવી હતી. જોકે, હાલની જોગવાઈઓમાં દત્તક લેવાયેલા પિતા દ્વારા તેમના સંતાનને આ ક્વોટાનો લાભ મળી શકે કે નહીં તે અંગે સ્પષ્ટતા ન હોવાનું સામે આવ્યું છે. આથી નિયમોના અર્થઘટન અને દત્તક સંબંધની કાનૂની માન્યતા અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
શિવપુરીમાં FIR નોંધાઈ, કાનૂની તપાસ શરૂ
શિવપુરીની રાજમાતા વિજયરાજે સિંધિયા મેડિકલ કૉલેજમાં પ્રથમ રાઉન્ડની કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન રજૂ કરાયેલા એક પ્રમાણપત્ર અંગે શંકા ઊભી થઈ હતી. ત્યારબાદ કૉલેજે પ્રમાણપત્રની ખરાઈ માટે છતરપુરના કલેક્ટરનો સંપર્ક કર્યો હતો. આ તપાસ બાદ 31 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ પોલીસે ભારતીય ન્યાય સંહિતાની સંબંધિત કલમો હેઠળ FIR નોંધાવી હતી.
આ કાર્યવાહીથી મામલો માત્ર પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં થયેલી સંભવિત ગેરરીતિ સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ થયો હોવાના આરોપ અંગે કાનૂની તપાસનો વિષય પણ બન્યો છે. જોકે, દરેક કિસ્સામાં જવાબદારી નક્કી કરવા માટે તપાસના પરિણામો અને સંબંધિત દસ્તાવેજોનું મૂલ્યાંકન જરૂરી રહેશે.
હાઈ કોર્ટના જૂના ચુકાદાઓ પણ મહત્ત્વના
આ પ્રકારના વિવાદોમાં હાઈ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓ પણ માર્ગદર્શક બની શકે છે. કૃતિ વિરુદ્ધ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય અને કુશાલ સક્સેના વિરુદ્ધ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય જેવા કેસોમાં દસ્તાવેજોની કાનૂની માન્યતા અને મૂળ સરકારી રેકોર્ડની ખરાઈનું મહત્ત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
આવા કિસ્સાઓમાં માત્ર પારિવારિક સંબંધનો દાવો કરવો અથવા અન્ય રાજ્યમાંથી મેળવેલું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું પૂરતું ન હોઈ શકે. સંબંધિત નિયમો મુજબ મૂળ સ્વતંત્રતા સેનાનીનો રેકોર્ડ અને લાભાર્થી સાથેના નિર્ધારિત પારિવારિક સંબંધની કડી ચકાસવી જરૂરી છે. તેથી કલેક્ટર કચેરીના રજિસ્ટર, પેન્શનના રેકોર્ડ અને અન્ય અધિકૃત દસ્તાવેજોની તપાસ મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે.
ડૉ. આનંદ રાયે છેલ્લાં છ વર્ષના પ્રવેશની ઑડિટ માગી
આ મામલે વ્યાપમના વ્હિસલબ્લોઅર ડૉ. આનંદ રાયે સરકાર સમક્ષ છેલ્લાં છ વર્ષ દરમિયાન થયેલા મેડિકલ પ્રવેશ અને સ્વતંત્રતા સેનાનીનાં પ્રમાણપત્રોની જિલ્લાવાર વ્યાપક ઑડિટ કરવાની માગ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે માત્ર સામે આવેલા વ્યક્તિગત કિસ્સાઓની તપાસ કરવાને બદલે સમગ્ર વ્યવસ્થાની સમીક્ષા થવી જોઈએ.
ડૉ. રાયે આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવે તો આવા વધુ કિસ્સાઓ સામે આવી શકે છે, જેમાં પિતાને સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે દર્શાવીને ક્વોટાનો લાભ લેવામાં આવ્યો હોય. તેમણે આ મામલાને ગંભીર ગણાવી નિષ્પક્ષ તપાસની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
તેમના મતે, સંબંધિત કલેક્ટર કચેરીના રજિસ્ટરો, સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના અધિકૃત રેકોર્ડ અને પેન્શનની ફાઇલોની સરખામણી કરીને તપાસ થવી જોઈએ. આ રીતે જાણી શકાય કે લાભાર્થી અને સ્વતંત્રતા સેનાની વચ્ચેનો પારિવારિક સંબંધ મૂળ સરકારી રેકોર્ડમાં નોંધાયેલો હતો કે પછીથી તેમાં ફેરફાર અથવા ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો.
તબીબી શિક્ષણ સંચાલનાલયે કૉલેજના ડીનની જવાબદારી ગણાવી
મધ્ય પ્રદેશનાં તબીબી શિક્ષણ નિયામક ડૉ. અરુણા કુમારે જણાવ્યું છે કે સરકાર સ્વતંત્રતા સેનાની ક્વોટાની હાલની વ્યવસ્થા અંગે વિચારણા કરી રહી છે. વર્તમાન પ્રવેશ સત્ર પૂર્ણ થયા બાદ આ મુદ્દે અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.
પ્રમાણપત્રોની ખરાઈ અંગે તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ કામગીરી સંબંધિત મેડિકલ કૉલેજના ડીનની જવાબદારી છે. તબીબી શિક્ષણ સંચાલનાલયના સ્તરે આવી તપાસ કરવામાં આવતી નથી.
હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે સરકાર આ ક્વોટાના નિયમોમાં વધુ સ્પષ્ટતા કરશે કે નહીં અને ભૂતકાળના પ્રવેશોની તપાસ માટે કોઈ વ્યાપક વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવશે કે નહીં. સાત પ્રમાણપત્રો નકલી મળ્યા બાદ દસ્તાવેજોની ચકાસણી વધુ મજબૂત બનાવવાની અને પાત્ર લાભાર્થીઓને જ અનામતનો લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાની માગ તેજ બની છે.
