UN Gaza Genocide Report: ગાઝામાં યુદ્ધવિરામ બાદ પણ હિંસા અને નરસંહાર ચાલુ હોવાના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ના તપાસ પંચના અહેવાલને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદ ઊભો થયો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની ત્રીજી સમિતિમાં થયેલી ચર્ચા દરમિયાન તપાસ પંચના ભારતીય પ્રમુખ અને નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ એસ. મુરલીધરે અમેરિકા દ્વારા અહેવાલનાં તારણો પર કરવામાં આવેલી ટીકાનો વિરોધ કર્યો હતો. ઇઝરાયેલે અહેવાલને ‘ઐતિહાસિક કલ્પના’ ગણાવ્યો હતો, જ્યારે અમેરિકાએ તેના તારણોને પાયાવિહોણાં ગણાવ્યાં હતાં.
યુદ્ધવિરામ બાદ પણ અત્યાચાર ચાલુ હોવાનો અહેવાલ
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અહેવાલ અનુસાર, ઑક્ટોબર 2025માં યુદ્ધવિરામ જાહેર થયા પછી પણ ગાઝામાં યુદ્ધ અપરાધો, માનવતા વિરુદ્ધના અપરાધો અને નરસંહાર સંબંધિત કૃત્યો ચાલુ રહ્યાં હતાં. અહેવાલનાં તારણો અંગે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના પ્રતિનિધિઓએ વાંધા ઉઠાવ્યા હતા.
અમેરિકાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર સંસ્થાકીય સ્તરે યહૂદીવિરોધી વલણ રાખવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. અમેરિકાના પ્રતિનિધિએ ઇઝરાયેલ સાથે અન્ય દેશો કરતાં અલગ વ્યવહાર થતો હોવાની વાત કરી હતી. તેના જવાબમાં એસ. મુરલીધરે આ ટિપ્પણીને વિચાર્યા વિનાની અને અશોભનીય ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે આવી ટિપ્પણી જાતિવાદી પણ હોઈ શકે છે.
મુરલીધરે કહ્યું કે તપાસ પંચની વિશ્વસનીયતા નષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ સ્વીકાર્ય નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પંચે નિર્ધારિત તપાસ પદ્ધતિઓ અને ચકાસેલા પુરાવાઓના આધારે તારણો કાઢ્યાં છે. આ પ્રક્રિયા આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલય (ICJ) અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલત (ICC)ના ધોરણોને અનુરૂપ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે પંચને પોતાના તારણો અંગે સંપૂર્ણ સંતોષ થયા પછી જ નિષ્કર્ષ પર પહોંચે છે અને જરૂર પડે તો પુરાવા ન્યાયિક સંસ્થાઓ સાથે વહેંચવા તૈયાર છે.
7 ઑક્ટોબરના હમાસ હુમલાનો પણ ઉલ્લેખ
ઇઝરાયેલ તરફથી પંચ પર 7 ઑક્ટોબર 2023ના હમાસ હુમલાઓની અવગણના કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. મુરલીધરે આ આરોપને નકારી કાઢતાં જણાવ્યું કે હમાસના હુમલાઓ અને તેમાં થયેલા અત્યાચારો અંગે વિસ્તૃત અહેવાલ બહાર પાડનારા પ્રારંભિક સંગઠનોમાં તપાસ પંચનો સમાવેશ થાય છે.
તેમણે કહ્યું કે જૂન 2026માં પંચે બિનસરકારી સંગઠનો અને વિવિધ જૂથોની પ્રવૃત્તિઓ અંગે અલગ અહેવાલ પણ રજૂ કર્યો હતો, જેમાં પેલેસ્ટિનિયન સશસ્ત્ર જૂથો અને હમાસની પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થતો હતો.
મુરલીધરે પંચનાં સભ્યો પર કરવામાં આવેલા વ્યક્તિગત હુમલાઓની પણ નિંદા કરી હતી. તેમાં નાવી પિલ્લાઈની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાના પ્રયાસોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે પિલ્લાઈની કામગીરીની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું કે તેમની પ્રતિષ્ઠાને આ રીતે ખરડવાનો પ્રયાસ નિંદનીય છે.
વેસ્ટ બેંકમાં નિઃશસ્ત્ર નાગરિકોની હત્યાના કિસ્સા
તપાસ પંચે નવેમ્બર 2023થી જૂન 2026 દરમિયાન વેસ્ટ બેંકમાં હત્યા અને શારીરિક કે માનસિક નુકસાનના સાત કિસ્સાઓની તપાસ કરી હતી. તેમાંથી છ કિસ્સાઓમાં દસ્તાવેજી પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. પંચના તારણો અનુસાર, પીડિતો નિઃશસ્ત્ર હતા અને તેમની તરફથી કોઈ જોખમ નહોતું. અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે ઇઝરાયેલી સૈનિકોએ જાણીજોઈને ગોળીબાર કર્યો હતો. મૃતકોમાં અનેક બાળકોનો સમાવેશ થતો હતો.
5 જૂન 2026ના રોજ હેબ્રોનમાં સાત મહિનાના બાળકના મૃત્યુનો કિસ્સો પણ અહેવાલમાં સામેલ છે. અહેવાલ મુજબ, બાળકના પિતાએ કારની ગતિ ધીમી કરીને વાહન રોક્યું હતું અને હાથ ઊંચા કર્યા હતા. તેમ છતાં એક ઇઝરાયેલી સૈનિકે કાર પર બે ગોળીઓ ચલાવી હતી, જેમાંથી એક બાળકના માથામાં વાગી હતી. ઇઝરાયેલી સેનાએ દાવો કર્યો હતો કે કાર સૈનિકો તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહી હતી.
બીજી ઘટનામાં 15 માર્ચ 2026ના રોજ તમુનમાં એક પરિવારની કાર પર ગોળીબાર થયો હતો. અહેવાલ અનુસાર, માતા, પિતા અને તેમના બે નાના પુત્રોનાં માથામાં ગોળી વાગતાં મૃત્યુ થયાં હતાં. પરિવારના બે મોટા પુત્રો ઘાયલ થયા હતા અને તેમની સાથે મારપીટ પણ કરવામાં આવી હતી.
હવાઈ હુમલા અને મોટા પાયે વિસ્થાપન
અહેવાલમાં વેસ્ટ બેંકમાં ઇઝરાયેલી હવાઈ હુમલાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. 2008થી 6 ઑક્ટોબર 2023 દરમિયાન આવા હુમલાઓમાં છ પેલેસ્ટિનિયનોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. જ્યારે 7 ઑક્ટોબર 2023થી 30 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન મૃત્યુઆંક 254 થયો હતો.
અહેવાલ અનુસાર, ઑગસ્ટ 2026 સુધીમાં ઇઝરાયેલી સૈન્ય કાર્યવાહીથી 34,176 પેલેસ્ટિનિયનોને પોતાનાં ઘર છોડવાની ફરજ પડી હતી. પંચે તારણ કાઢ્યું કે સૈન્ય અભિયાનો અને ઇઝરાયેલી વસાહતીઓની હિંસા સામાન્ય નાગરિકો સામેના વ્યાપક અને સુનિયોજિત હુમલાઓનો ભાગ હતાં. તેમાં વસાહતો મજબૂત બનાવવી, પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારો પર કબજો કરવો અને લોકોને તેમની જમીન પરથી હાંકી કાઢવા જેવા હેતુઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
પંચે વેસ્ટ બેંકમાં હત્યા, ત્રાસ, બળાત્કાર, અન્ય જાતીય હિંસા અને ઉત્પીડન સહિતના માનવતા વિરુદ્ધના અપરાધો થયાં હોવાનો પણ નિષ્કર્ષ આપ્યો હતો.
કસ્ટડીમાં જાતીય હિંસાના વધુ ચાર કિસ્સા
માર્ચ 2025ના અહેવાલ પછી તપાસ પંચે કસ્ટડીમાં જાતીય હિંસાના વધુ ચાર કિસ્સાઓની પુષ્ટિ કરી હતી. તેમાં સામૂહિક બળાત્કાર, જનનાંગો પર હિંસા, અયોગ્ય સ્પર્શ, ધમકીઓ, બળજબરીથી કપડાં ઉતરાવવાં અને શરીરના આંતરિક ભાગોની તપાસ જેવી ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક પીડિતોને વેસ્ટ બેંકમાંથી અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે આવી જાતીય હિંસાનો ઉપયોગ પેલેસ્ટિનિયનોને તેમની જમીન પરથી હાંકી કાઢવા, તેમને આધીન બનાવવા અને અસ્થિર કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
આ તારણો અને અમેરિકાના મે 2026ના શાંતિ બોર્ડના અહેવાલ વચ્ચે પણ તફાવત છે. શાંતિ બોર્ડના અહેવાલમાં યુદ્ધવિરામ મોટાભાગે જળવાઈ રહ્યો હોવાનું અને તેનાથી સામાન્ય નાગરિકોને મોટી રાહત મળી હોવાનું જણાવાયું હતું. બીજી તરફ, તપાસ પંચે યુદ્ધવિરામ પછી પણ ગંભીર ઉલ્લંઘનો ચાલુ હોવાનો નિષ્કર્ષ આપ્યો છે. આ વિવાદને કારણે ગાઝા અને વેસ્ટ બેંકની સ્થિતિ તથા આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસની વિશ્વસનીયતા અંગે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે.
