UP Government Jobs Rule: ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારે રાજ્યમાં સરકારી નોકરીઓની ભરતી માટે ચારિત્ર્ય ચકાસણીના નિયમો વધુ કડક બનાવ્યા છે. નવા નિયમો મુજબ, હિંસક પદ્ધતિઓ દ્વારા હાલની રાજકીય વ્યવસ્થા બદલવાનો પ્રયાસ કરતા સંગઠનો સાથે જોડાયેલા લોકોને રાજ્ય સરકારની નોકરી માટે ગેરલાયક ઠેરવી શકાય છે. વિરોધ પ્રદર્શનો અને સત્તા પરિવર્તનની માગણીઓ વચ્ચે સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે.
28 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે સરકારી વિભાગોમાં સીધી ભરતી દ્વારા પસંદ થયેલા ઉમેદવારોની ચારિત્ર્ય ચકાસણી માટેની માર્ગદર્શિકામાં ફેરફાર કર્યો હતો. આ નિયમો હેઠળ ઉમેદવારની સંગઠનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ અને તેની સાથેના જોડાણની પણ તપાસ કરવામાં આવશે.
હિંસક પદ્ધતિથી વ્યવસ્થા બદલવા માગતા સંગઠનો પર નિયમ લાગુ
સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પરિપત્રમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ ઉમેદવાર એવા સંગઠનનો સભ્ય હોય, જેનો ઉદ્દેશ્ય હિંસક પદ્ધતિઓથી હાલની વ્યવસ્થા બદલવાનો હોય, તો તેને સરકારી નોકરી માટે અયોગ્ય ગણવામાં આવશે.
જોકે, માર્ગદર્શિકામાં રાજકીય વિચારધારાને ગેરલાયકાતનો આધાર બનાવવામાં આવી નથી. એટલે કે કોઈ વ્યક્તિની રાજકીય માન્યતાઓ અથવા વિચારોને કારણે તેને સરકારી નોકરીથી વંચિત રાખી શકાશે નહીં. પરંતુ હિંસક માર્ગે સત્તા પરિવર્તન કરવાનો જાહેર ઉદ્દેશ્ય ધરાવતા સંગઠનો સાથેનું જોડાણ ઉમેદવારની ગેરલાયકાતનું કારણ બની શકે છે.
આ નિયમો માત્ર રાજ્ય સરકારનાં વિભાગો પૂરતા મર્યાદિત નથી. જાહેર ક્ષેત્રનાં નિગમો, બોર્ડ તેમજ શહેરી અને ગ્રામ્ય સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં થતી ભરતી દરમિયાન પણ ચારિત્ર્ય ચકાસણીમાં તેનો અમલ કરવામાં આવશે.
ત્રણ વર્ષના સમયગાળાની પ્રવૃત્તિઓની તપાસ થશે
નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, ચારિત્ર્ય ચકાસણીની તારીખ પહેલાંનાં ત્રણ વર્ષ દરમિયાન ઉમેદવારની પ્રવૃત્તિઓ તપાસવામાં આવશે. ખાસ કરીને 21 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કર્યા પછી આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ રહેલા ઉમેદવારો અંગે ધ્યાન આપવામાં આવશે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ઉમેદવાર હિંસક રીતે વ્યવસ્થા બદલવાની પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાયેલો હોવાનું સામે આવે, તો તે હજુ પણ આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય હોઈ શકે છે એવું માનવામાં આવી શકે છે.
જોકે, ઉમેદવારો માટે એક જોગવાઈ પણ રાખવામાં આવી છે. જો અધિકારીઓને દસ્તાવેજી પુરાવા મળે કે સંબંધિત સમયગાળા દરમિયાન ઉમેદવારના વર્તન અને વિચારસરણીમાં વાસ્તવિક અને સકારાત્મક પરિવર્તન આવ્યું છે, તો તેના કેસ પર ફરીથી વિચાર કરી શકાય છે. એટલે કે અગાઉની પ્રવૃત્તિઓના આધારે દરેક ઉમેદવારને આપમેળે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે એવું જરૂરી નથી.
યોગી આદિત્યનાથની ‘સત્તા પરિવર્તન’ અંગેની ટિપ્પણી
આ નવા નિયમોની જાહેરાત મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે Cockroach Janta Party, AISA અને અન્ય વિદ્યાર્થી સંગઠનોના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોની ટીકા કર્યાના થોડા અઠવાડિયા બાદ કરવામાં આવી છે.
મુખ્યમંત્રીએ અગાઉ કહ્યું હતું કે લોકશાહીમાં સત્તા મેળવવાનો માર્ગ જનતાના મત અને જનાદેશમાંથી પસાર થાય છે, અરાજકતામાંથી નહીં. તેમણે બાંગ્લાદેશની તર્જ પર ભારતમાં સત્તા પરિવર્તનનું સ્વપ્ન જોતી શક્તિઓની પણ ટીકા કરી હતી.
તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, આવી શક્તિઓ યુવાનોને રાષ્ટ્રનિર્માણમાં જોડવાને બદલે અરાજકતા ફેલાવવાનાં સાધનો આપવા માગે છે.
દિલ્હી પ્રેસ ક્લબમાં AISAનાં રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નેહા બોરાએ ચાલી રહેલાં આંદોલનો અંગે નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે આ આંદોલનોનો ઉદ્દેશ્ય ‘સત્તા પરિવર્તન’ હોવાનું જણાવ્યું હતું. ત્યારબાદ મુખ્યમંત્રીની આ ટિપ્પણી સામે આવી હતી.
સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસે નિયમો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો
યોગી સરકારના નવા નિર્ણયને લઈને વિપક્ષી પક્ષોએ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રવક્તા આશુતોષ વર્માએ નવા નિયમોની ટીકા કરતાં તેને સરકારની કાયરતા ગણાવી હતી.
તેમણે કહ્યું હતું કે સત્તા પરિવર્તનનો અર્થ વ્યવસ્થામાં પરિવર્તન નહીં, પરંતુ સત્તામાં પરિવર્તન થાય છે. તેમના મતે સરકાર આ બંને બાબતો વચ્ચેનો તફાવત સમજી રહી નથી.
કોંગ્રેસના પ્રવક્તા સુરેન્દ્ર રાજપૂતે પણ નવા નિયમો સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે યુવાનો પોતાની માગણીઓ માટે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ પ્રદર્શન કરે અથવા ધરણાં પર બેસે તો તેને હિંસા ગણાવી શકાય નહીં. પેપર લીક જેવા મુદ્દાઓ સામે યુવાનો દ્વારા કરવામાં આવતા વિરોધને પણ તેમણે લોકશાહી પ્રક્રિયાનો ભાગ ગણાવ્યો હતો.
ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના નવા નિયમો બાદ હવે સરકારી ભરતીમાં ઉમેદવારોની ચારિત્ર્ય ચકાસણીની પ્રક્રિયા વધુ વ્યાપક બનશે. એક તરફ સરકાર હિંસક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા લોકોને સરકારી નોકરીથી દૂર રાખવાની વાત કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષે આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે આ નિયમોનો ઉપયોગ યુવાનોના લોકશાહી વિરોધ પ્રદર્શનો સામે થઈ શકે છે. નવા નિયમોનો અમલ ભરતી પ્રક્રિયામાં કેવી રીતે થાય છે અને ઉમેદવારોની પ્રવૃત્તિઓનું મૂલ્યાંકન કયા આધારે કરવામાં આવે છે તેના પર હવે નજર રહેશે.
