Vijapur Mid-day Meal Scam: મહેસાણા જિલ્લાના વિજાપુર તાલુકામાંથી માનવતાને લજવતી એક ઘટના સામે આવી છે. સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના બાળકોના પોષણ માટે ચલાવવામાં આવતી ‘મધ્યાહન ભોજન યોજના’માં મોટા પાયે ભ્રષ્ટાચાર થયો હોવાનો પર્દાફાશ થયો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે, તાલુકાની અંદાજે 6 જેટલી સરકારી શાળાઓમાં બાળકોની હાજરીના આંકડામાં મોટા પાયે ચેડાં કરવામાં આવ્યા છે. આ કૌભાંડ દ્વારા સરકારી અનાજ અને લાખો રૂપિયાની ગ્રાન્ટનો અંગત સ્વાર્થ માટે દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાની આશંકા છે. આ ઘટનાએ શિક્ષણ જગત અને વહીવટીતંત્રમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
વર્ધીબુક અને પોર્ટલના આંકડામાં આભ-જમીનનો તફાવત
આ કૌભાંડની કાર્યપદ્ધતિ એટલી ચાલાકીભરી હતી કે સામાન્ય નજરે કોઈને શંકા ન જાય. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે શાળાઓમાં નિભાવવામાં આવતી ‘વર્ધીબુક’ અને સરકારના સત્તાવાર ‘PMP પોર્ટલ’ પર નોંધાયેલી બાળકોની સંખ્યામાં જંગી વિસંગતતા છે. શાળામાં વાસ્તવિક રીતે જેટલા બાળકો હાજર હોય, તેના કરતા અનેકગણી વધારે સંખ્યા દર્શાવવામાં આવતી હતી. આ વધારાની સંખ્યાના નામે વધારાનું અનાજ અને તે રાંધવા માટેની ગ્રાન્ટ મેળવી લેવામાં આવતી હતી. ડિજિટલ ઇન્ડિયાના યુગમાં જ્યારે બધું ઓનલાઇન છે, ત્યારે આટલી મોટી વિસંગતતા લાંબા સમય સુધી કેમ ન પકડાઈ તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.
બે વર્ષ સુધી સતત ચાલ્યું કૌભાંડ: આયોજનબદ્ધ લૂંટ
આ ગેરરીતિ કોઈ એક કે બે દિવસની ભૂલ નથી, પરંતુ દોઢથી બે વર્ષ સુધી ચાલેલું આયોજનબદ્ધ કૌભાંડ છે. તપાસની વિગતો મુજબ, જૂન-2024 થી જાન્યુઆરી-2026 સુધીના લાંબા સમયગાળા દરમિયાન આ કાળો કારોબાર સતત ચાલતો રહ્યો હતો. બાળકો શાળાએ આવ્યા ન હોય અથવા તો સંખ્યા ઓછી હોય, તેમ છતાં કાગળ પર ‘બધું બરાબર’ બતાવીને સરકારી તિજોરીને ચૂનો લગાવવામાં આવ્યો છે. બાળકોના હકનું પોષણયુક્ત ભોજન ઓળવી જનારા આ તત્વોએ શિક્ષણના પવિત્ર ધામને પણ ભ્રષ્ટાચારનું કેન્દ્ર બનાવી દીધું છે.
તંત્ર એક્શનમાં: સંચાલકો અને આચાર્યોને ફટકારાઈ નોટિસ
કૌભાંડ બહાર આવતા જ વિજાપુર મામલતદારે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આ ગંભીર બેદરકારી બદલ અસરગ્રસ્ત 6 શાળાઓના મધ્યાહન ભોજન સંચાલકોને કારણદર્શક નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે. આ અગાઉ આ જ પ્રકરણમાં સંડોવાયેલા હોવાની શંકા હેઠળ 11 શાળાઓના આચાર્યોને પણ નોટિસ આપવામાં આવી હતી. હાલમાં જવાબદારોના ખુલાસા લેવા અને હિયરિંગની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. વહીવટીતંત્ર દ્વારા સંકેત આપવામાં આવ્યા છે કે જો ખુલાસા સંતોષકારક નહીં હોય, તો જવાબદારો સામે ફોજદારી ગુનો પણ નોંધવામાં આવી શકે છે.
ક્યાં રહી ગઈ ચૂક?
આ ઘટના માત્ર એક આર્થિક ગુનો નથી, પણ નૈતિક પતનનું ઉદાહરણ છે. એક જાગૃત નાગરિક તરીકે અહીં કેટલાક સવાલો ઉઠાવવા અનિવાર્ય છે. શું આ કૌભાંડ માત્ર સંચાલકો અને આચાર્યો પૂરતું સીમિત છે કે પછી ઉપરના સ્તરે પણ કોઈની મીલીભગત છે? બે વર્ષ સુધી તાલુકા કક્ષાના નિરીક્ષકો કે શિક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓ દ્વારા આ શાળાઓનું ચેકિંગ કેમ કરવામાં ન આવ્યું? શું ઓનલાઇન પોર્ટલ પર ડેટા એન્ટ્રી વખતે કોઈ ક્રોસ-વેરિફિકેશનની સિસ્ટમ નથી? સૌથી મહત્વનો સવાલ એ છે કે, જે અનાજ કાગળ પર વપરાઈ ગયું, તે વાસ્તવમાં ક્યાં ગયું? શું તે બજારમાં વેચી દેવામાં આવ્યું?
ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે શું કરવું જોઈએ?
મધ્યાહન ભોજન યોજના એ ગરીબ બાળકો માટે આશીર્વાદ સમાન છે, પરંતુ આવા ભ્રષ્ટાચારીઓને કારણે યોજનાનો મૂળ હેતુ માર્યો જાય છે. આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે માત્ર નોટિસ આપવી પૂરતું નથી. શાળાઓમાં બાળકોની હાજરી માટે બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમ અથવા તો ભોજન લેતા બાળકોના ફોટા રોજેરોજ અપલોડ કરવાની ફરજ પાડવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક ગ્રામ પંચાયત કે વાલી મંડળને ભોજનની ગુણવત્તા અને સંખ્યાના નિરીક્ષણ માટે સત્તા આપવી જોઈએ. જ્યારે જનતા જાગૃત બનશે અને તંત્ર જવાબદાર બનશે, ત્યારે જ બાળકોના કોળિયામાં પડતી ભ્રષ્ટાચારની આ ધૂળ અટકશે.
આ પણ વાંચો:
