“મોદી ન ગયા, પણ સુપ્રીમ કોર્ટના 6 જજ મણિપુર કેમ જઈ રહ્યા છે?”
મણિપુરમાં હિંસાથી પ્રભાવિત લોકો માટે કાનૂની અને માનવીય સહાયને મજબૂત કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના છ ન્યાયાધીશો 22 માર્ચે રાજ્યના રાહત શિબિરોની મુલાકાત લેશે. આ પગલું રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા પ્રાધિકરણ (NALSA) ના મિશન હેઠળ લેવામાં આવી રહ્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ પ્રભાવિત સમુદાયોને ન્યાય અને સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
3 મે, 2023ના રોજ મણિપુરમાં શરૂ થયેલી સાંપ્રદાયિક હિંસાના લગભગ બે વર્ષ બાદ પણ પરિસ્થિતિ સામાન્ય થઈ નથી. આ હિંસામાં સેંકડો લોકોના જીવ ગયા અને 50,000થી વધુ લોકો વિસ્થાપિત થયા. આજે પણ હજારો લોકો રાહત શિબિરોમાં આશ્રય લઈ રહ્યા છે. NALSAના જણાવ્યા અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોની આ મુલાકાત આ પ્રભાવિત સમુદાયોની કાનૂની અને માનવીય જરૂરિયાતોને પ્રકાશમાં લાવે છે. આ પગલું એટલા માટે પણ મહત્વનું છે કે હિંસાગ્રસ્ત મણિપુરના લોકો પ્રત્યે સહાનુભૂતિ દર્શાવવા માટે પીએમ મોદી આજ સુધી ત્યાં ગયા નથી. વિપક્ષે આ માંગ સંસદથી લઈને રસ્તા સુધી ઉઠાવી છે. પરંતુ મોદીએ દયા બતાવી નહીં અને મણિપુર ગયા નહીં.
લાઈવ લૉના જણાવ્યા અનુસાર, આ મુલાકાતનું નેતૃત્વ જસ્ટિસ ભૂષણ આર. ગવઈ કરશે, જેઓ NALSAના કાર્યકારી અધ્યક્ષ છે. તેમની સાથે જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ, જસ્ટિસ કે.વી. વિશ્વનાથન અને જસ્ટિસ એન. કોટેશ્વર સિંહ પણ જોડાશે. આ પ્રતિનિધિમંડળ રાહત શિબિરોમાં રહેતા લોકોને મળશે અને તેમની સમસ્યાઓને સમજવાનો પ્રયાસ કરશે.
આ મુલાકાત દરમિયાન જસ્ટિસ ગવઈ મણિપુરના તમામ જિલ્લાઓમાં કાનૂની સેવા શિબિરો અને ચિકિત્સા શિબિરોનું વર્ચ્યુઅલ ઉદ્ઘાટન કરશે. આ ઉપરાંત, ઈમ્ફાલ પૂર્વ, ઈમ્ફાલ પશ્ચિમ અને ઉખરૂલ જિલ્લાઓમાં નવા કાનૂની સહાય ક્લિનિક શરૂ કરવામાં આવશે. આ શિબિરો દ્વારા વિસ્થાપિત લોકોને જરૂરી રાહત સામગ્રી પણ વહેંચવામાં આવશે. NALSAએ જણાવ્યું કે આ કાનૂની સેવા શિબિરો આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકો (IDPs)ને સરકારી યોજનાઓ સાથે જોડવામાં મદદ કરશે, જેથી તેઓને આરોગ્ય સેવા, પેન્શન, રોજગાર યોજનાઓ અને ઓળખ દસ્તાવેજો ફરીથી બનાવવા જેવી સુવિધાઓ મળી શકે.
NALSA અને મણિપુર રાજ્ય કાનૂની સેવા પ્રાધિકરણ (MASLSA)એ મળીને અગાઉ રાહત શિબિરોમાં 273 વિશેષ કાનૂની સહાય ક્લિનિક સ્થાપ્યા છે. આ ક્લિનિક વિસ્થાપિત લોકોને સરકારી લાભો, ખોવાયેલા દસ્તાવેજોની પુનઃસ્થાપના અને ચિકિત્સા સહાય પૂરી પાડવામાં મદદ કરી રહ્યા છે. આ મુલાકાતથી આ પ્રયાસોને વધુ બળ મળશે.
આ મુલાકાત મણિપુર હાઈકોર્ટની 12મી વર્ષગાંઠના અવસરે આયોજિત કરવામાં આવી રહી છે. NALSAનું કહેવું છે કે આ પગલું હાંસિયામાં રહેલા અને નબળા સમુદાયો માટે ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવાની તેમની અડગ પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે. સંસ્થાનો ઉદ્દેશ કાનૂની અધિકારો અને તેની પહોંચ વચ્ચેની ખાઈને દૂર કરવાનો છે, જેથી દરેક વિસ્થાપિત વ્યક્તિને પોતાનું જીવન ગૌરવ સાથે ફરી શરૂ કરવા માટે જરૂરી સહાય, સુરક્ષા અને સંસાધનો મળી શકે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોનું આ પગલું મણિપુરમાં શાંતિ અને પુનર્વસનની દિશામાં એક સકારાત્મક સંદેશ આપશે. જોકે, જમીની સ્તરે પરિસ્થિતિને સામાન્ય કરવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોએ વધુ નક્કર પગલાં ભરવાની જરૂર છે. આ મુલાકાત હિંસાથી પ્રભાવિત લોકો માટે આશાનું કિરણ બની શકે છે, પરંતુ શરત એટલી છે કે તેની અસર લાંબા સમય સુધી ટકી રહે.
કુલ મળીને આ પહેલ માત્ર મણિપુરના લોકોને રાહત પહોંચાડવાનો પ્રયાસ નથી, પરંતુ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતની સંવેદનશીલતા અને જવાબદારીને પણ દર્શાવે છે. હવે નજર એ વાત પર રહેશે કે આ મુલાકાત કેટલી અસરકારક સાબિત થાય છે.
