- PMJAYમાં ગુજરાતનો આરોગ્ય ખર્ચ દેશમાં બીજા ક્રમે: 65 લાખ દર્દીઓ પાછળ 14,922 કરોડ, 233 હોસ્પિટલો બહાર
પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PMJAY) હેઠળ ગુજરાતમાં છેલ્લાં સાડા છ વર્ષમાં 65.05 લાખ દર્દીઓની સારવાર પાછળ 14,922 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે. આ યોજના હેઠળ સૌથી વધુ સારવાર ખર્ચ કરનારા રાજ્યોની યાદીમાં ગુજરાત બીજા સ્થાને છે, જ્યારે આંધ્ર પ્રદેશ 79.15 લાખ દર્દીઓ પાછળ 17,787 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચ સાથે પ્રથમ સ્થાને છે. ગુજરાતમાં દરેક દર્દી પાછળ સરેરાશ 22,000 રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે. સમગ્ર દેશમાં આ યોજના હેઠળ 8.9 કરોડ દર્દીઓ હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા અને તેમની સારવાર પાછળ કુલ 1.26 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચાયા છે.
યોજનાનો હેતુ અને વાસ્તવિકતા
2018માં શરૂ થયેલી આ યોજનાનો ઉદ્દેશ સામાન્ય આર્થિક સ્થિતિ ધરાવતા લોકોને આર્થિક બોજ વિના ઉચ્ચ ગુણવત્તાની આરોગ્ય સેવાઓ પૂરી પાડવાનો હતો. આ યોજના હેઠળ દરેક પરિવારને વાર્ષિક 5 લાખ રૂપિયા સુધીની મફત સારવાર મળે છે. દેશભરમાં 13,866 ખાનગી અને કુલ 30,957 હોસ્પિટલો આ યોજના સાથે જોડાયેલી છે. સરકાર વધુ હોસ્પિટલોને સામેલ કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે, પરંતુ ચૂકવણીમાં વિલંબ અને નાણાકીય મુશ્કેલીઓને કારણે ગુજરાતમાંથી છેલ્લા છ વર્ષમાં 233 હોસ્પિટલો યોજનામાંથી બહાર નીકળી ગઈ છે. 2024-25માં ગુજરાતમાંથી સૌથી વધુ હોસ્પિટલો બહાર નીકળી હોવાનું નોંધાયું છે.
ખાનગી હોસ્પિટલોમાં ગેરરીતિઓ
ગુજરાતમાં આ વર્ષે 14 જાન્યુઆરી સુધીમાં ખાનગી હોસ્પિટલોએ 31.58 કરોડ રૂપિયાના ખોટા બિલ રજૂ કરી ક્લેઇમ પાસ કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જો આરોગ્ય વિભાગ સતર્ક ન હોત, તો આ આંકડો વધુ ઊંચો ગયો હોત, એવું જાણકારો માને છે. દેશભરમાં PMJAY હેઠળ ખોટા ક્લેઇમના મામલામાં ઉત્તર પ્રદેશ 139 કરોડ રૂપિયા સાથે મોખરે છે, જ્યારે ગુજરાત પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. આવી ગેરરીતિઓએ યોજનાની વિશ્વસનીયતા પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
ડિજિટલ અને માનસિક સલામતીનો પડકાર
આ ઘટનાઓ માત્ર આરોગ્ય સેવાઓની સમસ્યા જ નથી, પરંતુ બાળકોની ડિજિટલ અને માનસિક સલામતીનો પણ મુદ્દો ઉજાગર કરે છે. જેમ કે, જામનગરમાં એક 15 વર્ષની વિદ્યાર્થિનીએ સ્કૂલ બેગમાંથી મોબાઈલ મળવાના ડરથી આપઘાત કર્યો હતો. આવા કિસ્સાઓ દર્શાવે છે કે બાળકો પર નિયમોનું દબાણ અને પરિવારની પ્રતિક્રિયાઓ તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, આરોગ્ય સેવાઓની સાથે બાળકોની ભાવનાત્મક સુરક્ષા પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
ગુજરાતે PMJAY હેઠળ નોંધપાત્ર ખર્ચ કર્યો હોવા છતાં, હોસ્પિટલોનું બહાર નીકળવું અને ગેરરીતિઓના કારણે યોજનાના અમલીકરણમાં પડકારો સામે આવી રહ્યા છે. આ માટે સરકારે ચૂકવણી પ્રક્રિયાને સુધારવી અને કડક દેખરેખ રાખવી જરૂરી છે, જેથી આ યોજનાનો મૂળ હેતુ સફળ થઈ શકે.
આ પણ વાંચો- ગુજરાતમાં સગીર વયના ડ્રાઇવરોનું બેફામપણું: એક વર્ષમાં 727 અકસ્માત, દેશમાં સાતમું સ્થાન
