Israel Iran War: ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ ખામેનીએ બુધવારે એક સંદેશમાં કહ્યું કે અમેરિકા સાંભળે, અમે શરણાગતિ નહીં સ્વીકારીએ ખામેનીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચેતવણી આપી કે, ‘જો અમેરિકી સેના ઈઝરાયલ સામેના યુદ્ધમાં હસ્તક્ષેપ કરશે તો તેના પરિણામો ગંભીર આવશે.’

ખામેનીના આ સંદેશને ઈરાનના રાષ્ટ્રીય ટીવી પર એક પ્રસ્તુતકર્તાએ વાંચ્યો. ખામેનીએ કહ્યું, ‘જે લોકો ઈરાનના ઇતિહાસને જાણે છે તેઓ જાણે છે કે ઈરાન કોઈની ધમકીઓ સાંભળતું નથી. ઇઝરાયલે મોટી ભૂલ કરી છે અને તેને તેની સજા મળશે. ઈરાન કોઈપણ લાદવામાં આવેલી શાંતિ કે યુદ્ધ સ્વીકારશે નહીં.’

અગાઉ ખામેનીએ મંગળવારે મોડી રાત્રે ઇઝરાયલ સામે યુદ્ધની ઘોષણા કરી હતી. તેમણે X પર લખ્યું હતું – યુદ્ધ શરૂ થાય છે. અમે આતંકવાદી ઇઝરાયલને કડક જવાબ આપીશું. અમે તેમના પર કોઈ દયા નહીં બતાવીએ. આ જાહેરાત પછી, ઇરાને ઇઝરાયલ પર 25 મિસાઇલો છોડી.

ત્યારે ઈરાન- ઈઝરાયલના વચ્ચે યુધ્ધ કેમ ફાટી નીકળ્યું!

ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ અને તણાવ ઐતિહાસિક, રાજકીય, ધાર્મિક અને વ્યૂહાત્મક કારણોનું જટિલ મિશ્રણ છે.

ઐતિહાસિક સંબંધોનો બદલાવ

1948માં ઈઝરાયલની સ્થાપના થઈ ત્યારે ઈરાને 1950માં તેને માન્યતા આપી હતી, અને 1979ની ઈસ્લામિક ક્રાંતિ સુધી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, સૈન્ય અને તેલની લેવડદેવડ સાથે સારા સંબંધો હતા. 1979માં ઈરાનમાં આયાતુલ્લાહ ખોમેનીના નેતૃત્વમાં ઈસ્લામિક ક્રાંતિ બાદ ઈરાનની નીતિઓ બદલાઈ, અને ઈઝરાયલને “ઈસ્લામનો દુશ્મન” અને “દુનિયાનો રાક્ષસ” ગણાવીને સંબંધો વણસી ગયા.

ધાર્મિક અને વૈચારિક મતભેદ

ઈરાનનું શિયા ઈસ્લામ આધારિત શાસન ઈઝરાયલની યહૂદી રાષ્ટ્રની ઓળખ સામે વિરોધ ધરાવે છે. ઈરાને પેલેસ્ટાઈનના મુદ્દાને સમર્થન આપીને ઈઝરાયલની નીતિઓનો વિરોધ કર્યો, જેમાં હમાસ અને હિઝબુલ્લાહ જેવા જૂથોને ટેકો આપવો સામેલ છે.

ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ

ઈઝરાયલ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને પોતાના અસ્તિત્વ માટે ખતરો માને છે. ઈરાનની યુરેનિયમ સંવર્ધન સુવિધાઓ, જેમ કે નતાન્ઝ, ઈઝરાયલના હવાઈ હુમલાઓનું નિશાન બની છે, કારણ કે ઈઝરાયલને ડર છે કે ઈરાન પરમાણુ હથિયારો વિકસાવી શકે.

પ્રોક્સી યુદ્ધો અને પ્રાદેશિક પ્રભાવ

ઈરાન લેબનોનના હિઝબુલ્લાહ, યમનના હુથી અને ગાઝાના હમાસ જેવા જૂથોને હથિયારો અને નાણાકીય ટેકો આપે છે, જે ઈઝરાયલના વિરોધી છે. ઈઝરાયલ આને પોતાની સુરક્ષા માટે ખતરો ગણે છે અને સીરિયા, લેબનોન અને ઈરાનમાં આવા જૂથોના ઠેકાણાઓ પર હુમલા કરે છે.

તાજેતરના હુમલા અને પ્રતિહુમલા

2024-25માં બંને દેશો વચ્ચે સીધા હુમલાઓ વધ્યા. ઉદાહરણ તરીકે, ઈરાને ઈઝરાયલ પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને ડ્રોન હુમલા કર્યા, જેમાં હિઝબુલ્લાહના નેતા હસન નસરલ્લાહ અને હમાસના નેતા ઈસ્માઈલ હાનિયેની હત્યાનો બદલો લેવાનો દાવો કરાયો. ઈઝરાયલે જવાબમાં ઈરાનના પરમાણુ અને લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા કર્યા, જેમાં ઈરાનના ટોચના જનરલો અને વૈજ્ઞાનિકો માર્યા ગયા.

અમેરિકાની ભૂમિકા

ઈઝરાયલને અમેરિકાનું સમર્થન છે, જ્યારે ઈરાન અમેરિકા સાથે તણાવ ધરાવે છે, ખાસ કરીને પરમાણુ કરાર અને પ્રતિબંધોના મુદ્દે. આ બાહ્ય પ્રભાવ તણાવને વધારે છે. આ સંઘર્ષને કારણે પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતા વધી છે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો.