Electoral Bonds: નવ ચૂંટણી ટ્રસ્ટો દ્વારા વિવિધ રાજકીય પક્ષોને ₹3,811 કરોડનું દાન મળ્યું છે જે રાજકીય પક્ષોને અત્યારસુધી મળેલા દાનમાં 200 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, આ દાન પૈકી ભાજપને સૌથી વધુ 82 ટકા રકમ મળી છે.
મહત્વનું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે રાજકીય પક્ષોને ગુપ્ત દાન માટેની ચૂંટણી બોન્ડ યોજનાને રદ કર્યા પછીના પ્રથમ નાણાકીય વર્ષ 2024-2025 માં નવ ચૂંટણી ટ્રસ્ટોએ રાજકીય પક્ષોને કુલ ₹3,811 કરોડનું દાન આપ્યું હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે, શાસક ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ને આ રકમમાંથી ₹3,112 કરોડ મળ્યા, જે ટ્રસ્ટો તરફથી મળેલા કુલ દાનના 82 ટકાથી વધુ છે.
ભારતના ચૂંટણી પંચમાં વિવિધ ટ્રસ્ટો દ્વારા દાખલ કરાયેલા યોગદાન અહેવાલો અનુસાર, તેમના દાનમાંથી આશરે 8 ટકા એટલે કે ₹299 કરોડ કોંગ્રેસને મળ્યા બાકીના 10 ટકા એટલે કે ₹400 કરોડ અન્ય વિવિધ પક્ષોને મળ્યા.
ટાટા ગ્રુપના પ્રોગ્રેસિવ ઈલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે 10 પાર્ટીઓને 914 કરોડ રૂપિયા આપ્યા, ભાજપને સૌથી વધુ 757 કરોડ રૂપિયા (કુલ રકમના 83 ટકા) મળ્યા. કોંગ્રેસને 77.3 કરોડ રૂપિયા, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC), YSR કોંગ્રેસ, શિવસેના, બીજુ જનતા દળ, BRS, લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામવિલાસ), JDU, DMK ને 10-10 કરોડ રૂપિયા મળ્યા.આ રકમ ટાટા ગ્રુપની 15 કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.આમાંથી ટાટા સન્સે 308 કરોડ રૂપિયા, TCS એ 217 કરોડ રૂપિયા અને ટાટા સ્ટીલે 173 કરોડ રૂપિયા આપ્યા.
■ભાજપ સૌથી વધુ લાભાર્થી છે
પ્રુડન્ટ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે સૌથી વધુ ₹2,668 કરોડનું દાન આપ્યું છે. આમાંથી ₹2,180 કરોડ ભાજપને ગયા. આ ટ્રસ્ટને જિંદાલ સ્ટીલ એન્ડ પાવર, મેઘા એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ, ભારતી એરટેલ, અરબિંદો ફાર્મા અને ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ તરફથી ભંડોળ મળ્યું. પ્રોગ્રેસિવ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે ₹914 કરોડનું યોગદાન આપ્યું, જેમાંથી ₹757 કરોડ ભાજપને મળ્યા. ન્યૂ ડેમોક્રેટિક ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે ₹160 કરોડ, હાર્મની ટ્રસ્ટે ₹35 કરોડ અને ટ્રાયમ્ફ ટ્રસ્ટે ₹25 કરોડનું યોગદાન આપ્યું.
જોકે,માનવામાં આવી રહ્યું છે કે રાજકીય પક્ષોને મળેલી કુલ રકમ આના કરતાં પણ વધુ હોવાની શક્યતા છે, કારણ કે પક્ષોને ચૂંટણી ટ્રસ્ટ સિવાયના અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી પણ ભંડોળ મળે છે.હાલમાં નોંધાયેલા ૧૯ ચૂંટણી ટ્રસ્ટોમાંથી, ૧૩ ટ્રસ્ટોએ ૨૦ ડિસેમ્બર સુધીમાં ચૂંટણી પંચ સમક્ષ તેમના યોગદાન અહેવાલો રજૂ કર્યા હતા.
નવ ટ્રસ્ટોએ રાજકીય પક્ષોને કુલ ₹૩,૮૧૧ કરોડનું યોગદાન જાહેર કર્યું છે. આ ૨૦૨૩-૨૦૨૪માં ટ્રસ્ટો દ્વારા કુલ ₹૧,૨૧૮ કરોડનું યોગદાન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જે ૨૦૦% થી વધુ છે. ચાર ટ્રસ્ટો (જનહિત, પરિવર્તન, જય હિંદ અને જય ભારત) એ ૨૦૨૪-૨૦૨૫ માટે શૂન્ય યોગદાન જાહેર કર્યું.
પ્રુડન્ટ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે કોંગ્રેસ, ટીએમસી, આપ, ટીડીપી અને અન્ય પક્ષોને પણ દાન આપ્યું નથી.જોકે, ૨૦૨૪-૨૦૨૫માં તેના કુલ ૨,૬૬૮ કરોડ રૂપિયાના યોગદાનનો મોટો હિસ્સો અથવા લગભગ ૮૨ ટકા ભાજપને ગયો.પ્રુડન્ટ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટે આ નાણાકીય વર્ષમાં ભાજપને કુલ ૨,૧૮૦.૦૭ કરોડ રૂપિયાનું દાન આપ્યું છે.
ટ્રસ્ટને જિંદાલ સ્ટીલ એન્ડ પાવર, મેઘા એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ, ભારતી એરટેલ, અરબિંદો ફાર્મા, ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વગેરે પાસેથી ભંડોળ મળ્યું છે.
■ચૂંટણી ટ્રસ્ટ શું છે?
ચૂંટણી ટ્રસ્ટ એક નોંધાયેલ સંસ્થા છે જે રાજકીય પક્ષોને રાજકીય દાન પારદર્શક રીતે આપે છે. કંપનીઓ રાજકીય પક્ષોને સીધા દાન આપતી નથી, તેથી તેઓ ચૂંટણી ટ્રસ્ટ દ્વારા દાન આપે છે.મહત્વનું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી બોન્ડ યોજના રદ કર્યા પછીના પ્રથમ નાણાકીય વર્ષમાં રાજકીય પક્ષોને મળેલા દાનની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચો:
H3N2 Virus: બ્રિટનથી પાકિસ્તાન પહોંચ્યો H3N2 ‘સુપર ફ્લૂ’નો ખતરનાક સ્ટ્રેન, ભારત માટે કેટલો ખતરો?
