Modi Norway cartoon controversy: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો નોર્વે પ્રવાસ હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ભારે વિવાદો અને ચર્ચાઓની હેડલાઇન્સ બટોરી રહ્યો છે. પહેલાં ત્યાંના સ્થાનિક પત્રકાર દ્વારા પ્રેસ ફ્રીડમ મુદ્દે પૂછવામાં આવેલા આકરા સવાલ અને હવે નોર્વેના એક પ્રતિષ્ઠિત અખબારમાં પીએમ મોદી પર છપાયેલા એક અત્યંત વિવાદાસ્પદ કાર્ટૂનને કારણે સોશિયલ મીડિયા પર આલોચના અને આક્રોશની જ્વાળાઓ ફાટી નીકળી છે. નોર્વેના સૌથી મોટા અને પ્રભાવશાળી અખબારોમાંથી એક ગણાતા ‘આફ્ટેનપોસ્ટેન’ (Aftenposten) દ્વારા પીએમ મોદીની ઓસ્લો યાત્રા દરમિયાન એક કાર્ટૂન પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ભારતના પ્રધાનમંત્રીને એક પરંપરાગત ‘મદારી’ (સાપનો ખેલ બતાવનાર) તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે અને પેટ્રોલ પંપની પાઇપને સાપના રૂપમાં બતાવાઈ છે. આ કાર્ટૂન એક ઓપિનિયન લેખ સાથે છાપવામાં આવ્યું છે, જેની હેડલાઇન જ વિવાદાસ્પદ છે – ‘એક ચાલાક અને થોડો અકળાવનારો માણસ’.
‘નસ્લવાદી અને ગુલામી કાળની માનસિકતા’: ભારતીય પત્રકારો અને યુઝર્સનો સોશિયલ મીડિયા પર જોરદાર ફટકાર
આ કાર્ટૂન સામે આવતા જ ભારત સહિત વૈશ્વિક મંચ પર આફ્ટેનપોસ્ટેન અખબારની આકરી ટીકા થઈ રહી છે. લોકો આને પશ્ચિમી મીડિયાની ‘નસ્લવાદી’ (રંગભેદી) અને ‘ઔપનિવેશિક’ (ગુલામી કાળની) માનસિકતા ગણાવી રહ્યા છે, જે હંમેશા ભારતને પછાત અને સપેરાઓના દેશ તરીકે જોવાનું પસંદ કરે છે. આદિત્ય રાજ કૌલે એક્સ પર આક્રોશ ઠાલવતા લખ્યું કે, “આ ચોંકાવનારું, નસ્લવાદી અને અપમાનજનક છે. નોર્વેનું સૌથી મોટું અખબાર ભારતના પીએમની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડી રહ્યું છે કારણ કે તેઓ ભારતની પ્રગતિ અને સફળતાને પચાવી શકતા નથી.” અન્ય એકે ટિપ્પણી કરી કે, જે અખબારને ‘પેપર ઓફ રેકોર્ડ’ માનવામાં આવે છે તેનું આવું કૃત્ય શ્રેષ્ઠ પત્રકારત્વના માપદંડો પર કલંક સમાન છે. કેટલાય આંતરરાષ્ટ્રીય યુઝર્સે પણ લખ્યું કે પશ્ચિમી દેશો ભારતના આર્થિક અને વ્યુહાત્મક ઉદયને બરદાસ્ત નથી કરી શકતા, તેથી જ તેમના દાદા-પરદાદાના સમયના રૂઢિચુસ્ત વિચારો (Stereotypes) ને ફરી દોહરાવી રહ્યા છે.
લેખમાં પીએમ મોદીની વિદેશ નીતિનું વિશ્લેષણ: વિચારધારા નહી, ‘રાષ્ટ્રીય હિત’ સર્વોપરી
આ વિવાદાસ્પદ કાર્ટૂનની સાથે ફ્રેન્ક રોઝેવિક નામના જાણીતા ટિપ્પણીકારે પીએમ મોદી પર એક વિસ્તૃત લેખ લખ્યો છે. જો કે, આ લેખનો ટોન માત્ર વિરોધ કે સમર્થનવાળો નથી, પરંતુ તે મોદીની વિદેશ નીતિને અત્યંત વ્યાવહારિક (Pragmatic) અને ‘રિયલપોલિટિક’ (Realpolitik) આધારિત ગણાવે છે. લેખકના મતે, પીએમ મોદી એવા ચાલાક નેતા છે જે કોઈ ચોક્કસ વૈશ્વિક વિચારધારામાં બંધાવાને બદલે પોતાના દેશના રાષ્ટ્રીય હિતોને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપે છે. તેઓ રશિયા અને પશ્ચિમી દેશો જેવા પરસ્પર વિરોધી દેશો સાથે પણ એક જ સમયે સમાન રીતે મજબૂત સંબંધો જાળવી રાખવાની અદભુત ક્ષમતા ધરાવે છે. લેખમાં ભારતને એક ઊભરતી વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું છે, જે વ્યાપાર, ટેકનોલોજી, ઉર્જા અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે દુનિયાભરમાં પોતાની ધાક જમાવી રહ્યું છે.
નોર્ડિક દેશો સાથે ભારતની ભાગીદારી: ગ્રીન ટેકનોલોજી અને આર્કટિક ક્ષેત્ર પર નજર
લેખમાં આગળ વિશ્લેષણ કરતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારત માટે નોર્વે, સ્વીડન, ડેનમાર્ક, ફિનલેન્ડ અને આઇસલેન્ડ જેવા નોર્ડિક (ઉત્તરી યુરોપના ઠંડા તાપમાનવાળા) દેશો વ્યુહાત્મક રીતે ખૂબ જ મહત્વના છે. ભારત આ દેશો સાથે મળીને ગ્રીન ટેકનોલોજી (પર્યાવરણ અનુકૂળ ઉર્જા), ડિજિટલાઇઝેશન અને ભવિષ્યની તકોથી ભરેલા આર્કટિક ક્ષેત્રમાં મોટી વ્યાપારી ભાગીદારી વધારવા માંગે છે. જો કે, પશ્ચિમી જગત માટે ભારતનું આ વલણ ક્યારેક અસંગત (Inconsistent) લાગે છે, કારણ કે યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે પણ ભારતે રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધો અને તેલની ખરીદી બંધ કરી નથી. આ ઉપરાંત, લેખમાં ભારતમાં લોકશાહીની વર્તમાન સ્થિતિ અને પ્રેસની આઝાદીને લઈને પશ્ચિમી મીડિયામાં ચાલતી આલોચનાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રેસ ફ્રીડમ પર મહિલા પત્રકારના સવાલે મચાવ્યો હોબાળો: ભારત વિરૂદ્ધ નોર્વેનો ગરમાયો માહોલ
આ કાર્ટૂન વિવાદ પહેલાં પીએમ મોદીનો નોર્વે પ્રવાસ અન્ય એક ઘટનાને કારણે ચર્ચામાં આવ્યો હતો. જ્યારે પીએમ મોદી નોર્વેના વડાપ્રધાન યોનાસ ગાર સ્ટોરે સાથેની સત્તાવાર બેઠક પૂર્ણ કરીને બહાર નીકળી રહ્યા હતા, ત્યારે ત્યાંની સ્થાનિક મહિલા પત્રકાર હેલા લેંગે તેમને જોરથી સવાલ પૂછ્યો હતો કે, “પ્રધાનમંત્રી મોદી, તમે દુનિયાના સૌથી સ્વતંત્ર પ્રેસના સવાલોના જવાબ કેમ નથી લેતા?” જો કે, પીએમ મોદી કોઈ પણ જવાબ આપ્યા વિના આગળ વધી ગયા હતા. ત્યારબાદ હેલા લેંગે આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરીને કટાક્ષ કર્યો કે, “વર્લ્ડ પ્રેસ ફ્રીડમ ઇન્ડેક્સમાં નોર્વે પ્રથમ સ્થાને છે અને ભારત ૧૫૭મા સ્થાને છે, તેથી મને જવાબની આશા પણ નહોતી.” આ ઘટના બાદ ભારતમાં રાજકારણ ગરમાયું છે. કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના મહુઆ મોઇત્રા સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ પીએમ મોદી પર સવાલોથી ગભરાઈ જવાનો આરોપ લગાવ્યો, જ્યારે બીજી તરફ ભાજપ આઈટી સેલના વડા અમિત માલવીયાએ પત્રકારના આ આરોપોને તદ્દન પાયાવિહોણા અને પૂર્વગ્રહયુક્ત ગણાવ્યા છે.
આ પણ વાંચો:
