Kiren Rijiju: ગયા ગુરુવારે દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત ‘રિફોર્મ્સ ઉત્સવ’માં કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ એક એવું નિવેદન આપ્યું જેણે રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં ભારે વિવાદ જગાવ્યો છે. રિજિજુએ દાવો કર્યો કે ભારતમાં ધાર્મિક લઘુમતીઓનું ઉત્પીડન માત્ર એક ‘પ્રોપગેન્ડા’ છે અને તેમણે પડકાર ફેંક્યો કે કોઈ એક પણ ઉદાહરણ આપો જ્યાં કોઈ વ્યક્તિએ પોતાની ધાર્મિક ઓળખને કારણે ભારત છોડ્યું હોય. મંત્રીનું આ નિવેદન સરકારી છબી સુધારવાની એક બેતાબ કોશિશ જેવું લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં લઘુમતીઓ, ખાસ કરીને મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તીઓ સામે જે પ્રકારની નફરતથી પ્રેરાયેલી હિંસા અને સંસ્થાકીય ભેદભાવ વધ્યા છે, તે કોઈનાથી છુપાયેલા નથી. આ માત્ર આંકડાનો ખેલ નથી, પરંતુ લાખો લોકોના જીવન સાથે જોડાયેલી પીડા છે.
‘ગોરક્ષક’ હિંસા: દહેશતનું નવું નામ
રિજિજુ કદાચ એ વાત ભૂલી ગયા છે કે ૨૦૧૪ પછી દેશમાં ‘ગો-રક્ષક’ હિંસા એક સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) ભલે આ પ્રકારની હિંસાને અલગ કેટેગરીમાં ગણવાનો ઇનકાર કરતું હોય, પરંતુ જમીની હકીકત અલગ છે. વિવિધ અભ્યાસો અને રિપોર્ટ્સ મુજબ દેશભરમાં મુસ્લિમ સમુદાયોને નિશાન બનાવીને હિંસાની ઓછામાં ઓછી ૮૨ મોટી ઘટનાઓ તો સત્તાવાર રીતે સામે આવી છે, જ્યારે અસંખ્ય કિસ્સાઓ તો પોલીસ ચોપડે પણ નોંધાતા નથી. આ હિંસક ટોળાઓએ ભારતના વિવિધ ભાગોમાં મુસ્લિમોના મનમાં એક પ્રકારની દહેશત ફેલાવી દીધી છે. સરકારની મૌન સંમતિ કે આંખ આડા કાન કરવાની નીતિએ આ અસામાજિક તત્વોને વધુ છૂટ આપી દીધી છે, જે લોકશાહી માટે ખતરારૂપ છે.
નફરતનું ઝેર: હેટ સ્પીચમાં તોતિંગ વધારો
‘ઈન્ડિયા હેટ લેબ’ના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં નફરત ફેલાવનારા ભાષણો (હેટ સ્પીચ) નું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. માત્ર ૨૦૨૫માં જ પ્રત્યક્ષ રીતે નફરત ફેલાવતી ૧,૩૧૮ ઘટનાઓ નોંધાઈ છે, જે ૨૦૨૪ કરતા ૧૩% વધુ છે. આ આંકડો દરરોજ સરેરાશ ચાર ઘટનાઓ સૂચવે છે. સૌથી ડરામણી વાત એ છે કે આમાંથી ૯૮% ઘટનાઓ મુસ્લિમોને નિશાન બનાવીને કરવામાં આવી છે અને મોટાભાગની ઘટનાઓ ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં રેલીઓ કે જાહેર સભાઓ દરમિયાન બની છે. જ્યારે ખુદ સત્તાધારી પક્ષના નેતાઓ, ધારાસભ્યો કે સાંસદો ખુલ્લેઆમ નફરત ફેલાવતા હોય, ત્યારે ન્યાયતંત્ર અને રાજ્ય તંત્રની નિષ્ક્રિયતા પર સવાલ ઉઠવો સ્વાભાવિક છે.
બુલડોઝર જસ્ટિસ: અન્યાયની નવી રીત
સાંપ્રદાયિક તણાવ કે વિરોધ-પ્રદર્શન પછી મુસ્લિમોના ઘર કે દુકાનો પર બુલડોઝર ફેરવી દેવાની જે નવી ‘બુલડોઝર જસ્ટિસ’ પ્રથા ચાલી નીકળી છે, તે સામાજિક ન્યાયના ધજાગરા ઉડાવે છે. એમ્નેસ્ટી ઈન્ટરનેશનલના રિપોર્ટ મુજબ, જૂન ૨૦૨૨ સુધીમાં આવી ૧૨૮ તોડ-ફોડની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે જેમાં ૬૦૦ થી વધુ લોકો પ્રભાવિત થયા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટની સ્પષ્ટ સૂચનાઓ છતાં ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં આ અભિયાન અટકવાનું નામ લેતા નથી. મહારાષ્ટ્રમાં એક કાઉન્સિલરનું ઘર તોડી પાડવું એ સાબિત કરે છે કે આ કાર્યવાહી ન્યાય માટે નહીં, પણ એક સમુદાયને ડરાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
ધર્માંતરણ-વિરોધી કાયદો: લઘુમતીઓને ઘેરવાનું સાધન
દેશના ડઝનથી વધુ રાજ્યોમાં લાગુ કરવામાં આવેલા ધર્માંતરણ-વિરોધી કાયદાઓ મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તીઓ અને મુસ્લિમોને નિશાન બનાવવા માટે વપરાઈ રહ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ અગાઉ આ કાયદાઓની અસ્પષ્ટતા અને તેના દુરુપયોગ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. અત્યાર સુધીમાં ૪૦૦ થી વધુ ખ્રિસ્તીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, અને પ્રાર્થના સભાઓ કે ચર્ચની સેવાઓમાં પોલીસ દખલગીરી સામાન્ય બની ગઈ છે. આ કાયદાનો ઉપયોગ મુસ્લિમો વિરુદ્ધ ‘લવ જેહાદ’ના નામે પણ કરવામાં આવે છે. કાયદાનો જે ઉદ્દેશ્ય હોવો જોઈએ તે બદલાઈને તે લઘુમતીઓના ઉત્પીડનનું એક શક્તિશાળી હથિયાર બની ગયું છે.
‘ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોર’ નું રાજકીય નેરેટિવ
‘બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોર’ શબ્દનો પ્રયોગ કરીને મુસ્લિમોને નિશાન બનાવવાની રણનીતિ હવે ભારતીય રાજનીતિનો કાયમી હિસ્સો બની ગઈ છે. રિજિજુએ પોતે ૨૦૧૬માં કોઈ પણ આધાર વગર ૨ કરોડ ઘૂસણખોરોનો આંકડો આપ્યો હતો. આ પ્રકારના નિવેદનોની સીધી અસર પ્રવાસી મજૂરો અને સામાન્ય મુસ્લિમો પર પડે છે, જેમને ઠેર-ઠેર હિંસાનો સામનો કરવો પડે છે. આસામમાં NRC ની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી પહેલા કરવામાં આવેલી વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ (SIR) પ્રક્રિયાએ લાખો લોકોને નાગરિકત્વના જોખમમાં મૂકી દીધા છે. ૯૦ લાખથી વધુ મતદારોને લિસ્ટમાંથી દૂર કરવા એ કોઈ સામાન્ય વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ એક રાજકીય ષડયંત્ર છે.
રાજકીય પ્રતિનિધિત્વમાં ઘટતી ભાગીદારી
આઝાદ ભારતના ઈતિહાસમાં પહેલીવાર મોદી સરકારની કેબિનેટમાં એક પણ મુસ્લિમ મંત્રી નથી, જે લઘુમતીઓના રાજકીય હાંસિયા પર ધકેલાવવાનું સૌથી મોટું પ્રમાણ છે. ૨૦ કરોડની મુસ્લિમ વસ્તી હોવા છતાં લોકસભામાં તેમની ભાગીદારી માત્ર ૪.૪% પર પહોંચી ગઈ છે, જે છેલ્લા છ દાયકાનું સૌથી નીચું સ્તર છે. જ્યારે દેશની સંસદમાં જ અવાજ ઓછો થઈ જશે, ત્યારે સામાન્ય લઘુમતીઓની સુરક્ષા અને તેમના હકોની રક્ષા કોણ કરશે? રિજિજુ સાહેબના નિવેદનો ભલે સરકારની છબી ચમકાવવા માટે હોય, પરંતુ જમીની હકીકત એ છે કે ભારતમાં લઘુમતીઓ આજે એક અસુરક્ષિત અને ભયના વાતાવરણમાં જીવી રહ્યા છે, અને આ કોઈ પ્રોપગેન્ડા નહીં, પણ કડવી સચ્ચાઈ છે.
આ પણ વાંચો:
