Rajula Copper Factory Protest: અમરેલી જિલ્લાના રાજૂલા અને જાફરાબાદ તાલુકાના ખેડૂતો હાલમાં એક ગંભીર સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઇન્ડો એશિયા કોપર લિમિટેડ દ્વારા લૂણસાપુર ગામ નજીક નાખવામાં આવનાર વિશાળ કોપર ફેક્ટરી અને રાસાયણિક ખાતરના પ્લાન્ટ સામે સ્થાનિકોમાં ભારે આક્રોશ છે. આ પ્રોજેક્ટ અંદાજે 16,000 થી 20,000 કરોડ રૂપિયાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે, જે ગુજરાતનો સૌથી મોટો પ્રોજેક્ટ ગણાઈ રહ્યો છે. જોકે, આ વિકાસના નામે આસપાસના 30 જેટલા ગામડાઓની જમીન, પાણી અને હવા પ્રદૂષિત થવાનો ભય ખેડૂતોને સતાવી રહ્યો છે. ખેડૂતોનો સ્પષ્ટ મત છે કે આ ફેક્ટરી માત્ર ઉત્પાદન જ નહીં, પરંતુ આસપાસના વિસ્તારોમાં ‘ઝેર’ ફેલાવવાનું કામ કરશે, જેના કારણે ખેતીલાયક જમીન અને માનવ સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડશે.
દાદાગીરી અને સત્તાનો દુરુપયોગ
આ આંદોલનની સૌથી કમનસીબ બાબત એ છે કે સ્થાનિક ખેડૂતોની અવાજને દબાવવા માટે સત્તાનો ખુલ્લેઆમ દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સ્થાનિક ધારાસભ્ય હીરા સોલંકી પર જમીન પચાવી પાડવા અને ખેડૂતોને ધમકાવવાના ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, તેમની વડીલોપાર્જિત જમીન પર તેમની મરજી વિરુદ્ધ વીજ થાંભલા નાખવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યારે ખેડૂતો વિરોધ કરે છે ત્યારે તેમને પોલીસ કેસ અને જેલની ધમકીઓ આપવામાં આવે છે. એક અપંગ ખેડૂત ભીખુભાઈએ તો ત્યાં સુધી જણાવ્યું કે તેમને ધારાસભ્ય દ્વારા ફોન પર ધમકી આપવામાં આવી હતી કે, “તમે વિકલાંગ હો તો શું થઈ ગયું? જો તમે સાનામના નહીં બેસો તો ભારે પડશે.” આ પ્રકારની ભાષા અને દબાણ લોકશાહીમાં શરમજનક છે.
કાયદાકીય દાવપેચ અને પોલીસની ભૂમિકા
આંદોલનકારી ખેડૂતો અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓનો આરોપ છે કે પોલીસ અધિકારીઓ અને વહીવટીતંત્ર કંપનીના ઈશારે નાચી રહ્યા છે. ભૂતકાળમાં જે પોલીસ અધિકારીઓએ આંદોલનકારી ખેડૂતોની ધરપકડ કરી હતી, તેમને જ હવે તે કંપનીમાં ઉચ્ચ હોદ્દાઓ આપવામાં આવ્યા છે, જે તેમની મિલીભગત સાબિત કરે છે. જેતકો (JETCO) ની વીજ લાઈનનું અલાઈમેન્ટ ખેડૂતોની જમીનમાંથી પરાણે બદલીને કોપર ફેક્ટરીના ફાયદા માટે કરવામાં આવ્યું છે. ખેડૂતો પાસે તમામ કાયદેસરના દસ્તાવેજો, 7/12 ના ઉતારા અને પેઢીના પુરાવાઓ હોવા છતાં, તંત્ર તેમની વાત સાંભળવા તૈયાર નથી. ઉલટાનું, પોલીસ સ્ટેશનમાં નિવેદન લેતી વખતે પણ ખેડૂતોને દબાણપૂર્વક ચોક્કસ વ્યક્તિઓના નામ લખવા કે કાઢવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે.
ખેડૂતોની વેદના અને સરકારની મૌન સંમતિ
આજે પણ ખેડૂતો પોતાની જમીન પર જેસીબી લઈને આવતી કંપનીની મશીનરી સામે લાચાર બનીને ઉભા છે. એક તરફ ખેડૂત પોતાની જમીનના હક માટે દસ્તાવેજો બતાવી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ કંપનીના માણસો અને પોલીસ દાદાગીરી કરી રહ્યા છે. ખેડૂતોએ કલેક્ટર અને જેતકોના અધિકારીઓને અનેકવાર રજૂઆતો કરી છે, છતાં કોઈ પણ સંતોષકારક જવાબ કે નોટિસ મળતી નથી. ભાજપના ધારાસભ્ય હીરા સોલંકીની સામે અત્યાર સુધી કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી, ઉલટાનું તેમના નામનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોને ડરાવવામાં આવે છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, સરકાર માત્ર મોટા ઉદ્યોગપતિઓના હિતમાં કામ કરી રહી છે અને સામાન્ય ખેડૂતોની વ્યથાને સાંભળવાની પણ તસ્દી લેતી નથી.
આંદોલનનું આગામી સોપાન: ચેતવણી
જાફરાબાદ ખેડૂત સંકલન સમિતિ દ્વારા સ્પષ્ટપણે સરકારને અલ્ટીમેટમ આપવામાં આવ્યું છે. જો આગામી બે દિવસમાં સંબંધિત ધારાસભ્ય, કંપનીના ડાયરેક્ટરો અને અધિકારીઓ વિરુદ્ધ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે, તો ત્રીજા દિવસે ગાંધી ચિંધ્યા માર્ગે આંદોલન ઉગ્ર બનાવવામાં આવશે. ખેડૂતોએ હવે આરપારની લડાઈનો મનસૂબો બનાવી લીધો છે. તેઓ માત્ર પોતાની જમીન બચાવવા નથી માંગતા, પરંતુ આવનારી પેઢીઓ માટે પ્રદૂષણમુક્ત પર્યાવરણ પણ સુરક્ષિત કરવા માંગે છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા ઓડિયો ક્લિપ્સ અને વીડિયો પુરાવાઓ આખા મામલાની ગંભીરતા સાબિત કરવા માટે પૂરતા છે.
લોકશાહીનું શું?
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં એક જ સવાલ ઉભો થાય છે કે શું ભારતીય લોકશાહીમાં ખેડૂતોનો અવાજ ઉદ્યોગપતિઓના નફાની આડે આવે ત્યારે દબાવી દેવામાં આવશે? રાજૂલાના આ ખેડૂતોની વેદના સાંભળવા માટે શું કોઈ જવાબદાર નેતા પાસે સમય નથી? ભૂપેન્દ્ર પટેલ સરકાર પાસેથી લોકોને અપેક્ષાઓ છે, પરંતુ નરેન્દ્ર મોદી કે અમિત શાહ જેવા નેતાઓ પાસે હવે કોઈ આશા બચી નથી. વિકાસ જરૂરી છે, પરંતુ જે વિકાસ ખેડૂતોનું લોહી ચૂસીને થતો હોય, તેનો વિરોધ કરવો એ દરેક નાગરિકની ફરજ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે તંત્ર આ મામલે ક્યારે જાગે છે અને ખેડૂતોને ક્યારે ન્યાય મળે છે.
આ પણ વાંચો:
