Sonam Wangchuk Protest: દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં સંસદ ભવનથી માત્ર થોડા કિલોમીટરના અંતરે આવેલા જંતર-મંતર પર લોકશાહીનો એક કરુણ અને ગંભીર ચહેરો જોવા મળી રહ્યો છે. લદ્દાખના જાણીતા શિક્ષણવિદ અને પર્યાવરણવિદ સોનમ વાંગચૂક છેલ્લા ઘણા દિવસોથી અનિશ્ચિત મુદતના ઉપવાસ પર બેઠા છે. આ આંદોલન માત્ર એક વ્યક્તિનો વિરોધ નથી, પરંતુ દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વ્યાપક સુધારા અને નીટ (NEET) જેવી પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાં થયેલી ગેરરીતિઓ સામેનો આક્રોશ છે. નીટ 2026 ના પેપર લીક અને શિક્ષણતંત્રની નિષ્ફળતાને કારણે માનસિક તણાવમાં આવીને અનેક વિદ્યાર્થીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જેના ન્યાય માટે આ લડત ચાલી રહી છે. કમનસીબી એ છે કે દેશનું મુખ્ય પ્રવાહનું મીડિયા આ ગંભીર મુદ્દાને નજરઅંદાજ કરી રહ્યું છે, જ્યારે વૈશ્વિક મીડિયા સંસ્થાઓ આ સંઘર્ષને વિશ્વ સમક્ષ મૂકી રહી છે.
સંવાદની અપેક્ષા અને સરકારી નિષ્ઠુરતા
આ દેશ આંદોલનોની ધરતી છે, જ્યાં મુઠ્ઠીભર લોકોએ અંગ્રેજો જેવી મહાસત્તાને ઝુકાવી હતી. આજે જ્યારે પોતાના જ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ સામે સવાલો ઉઠાવવાની વાત આવે છે, ત્યારે સરકાર સંવાદ કરવાને બદલે તેને વિદેશી ષડયંત્ર ગણાવી દે છે. સોનમ વાંગચૂકની માંગ સ્પષ્ટ છે: શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને રાજીનામું આપે. રામ મંદિર ટ્રસ્ટના ચંપતરાયનું ઉદાહરણ બતાવે છે કે જ્યારે સર્વોચ્ચ વ્યક્તિ નૈતિકતા દાખવી શકે છે, તો દેશના શિક્ષણ મંત્રી માટે શા માટે અલગ ધોરણો છે? સરકાર પ્રશ્નો પૂછનારાને ‘દેશદ્રોહી’ કે ‘એન્ટી-નેશનલ’ ગણાવીને તેમનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જે લોકશાહી માટે ખતરનાક સંકેત છે.
ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન: શરમજનક સાબિતીઓ
આ આંદોલનકારીઓની હાલત જોઈને 2018ના જી.ડી. અગ્રવાલની યાદ તાજી થાય છે. ગંગા નદીને બચાવવા માટે 111 દિવસના ઉપવાસ બાદ આ પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિકે પોતાના પ્રાણ ત્યાગ્યા હતા, છતાં સરકારનું હૃદય પીગળ્યું નહોતું. બીજી તરફ, 2011ના અન્ના હજારેના આંદોલન સમયે આજની સત્તાધારી પાર્ટીએ કેવી રીતે સરકારને ઘેરી હતી, તે ઇતિહાસ સાક્ષી છે. તે સમયે સરકારે સંસદમાં ઠરાવ પસાર કરીને અન્નાના ઉપવાસ તોડાવ્યા હતા. પરંતુ આજે, એ જ લોકો સત્તામાં આવ્યા બાદ કોઈ પણ સંવાદ કરવા તૈયાર નથી. અન્ના આંદોલનમાંથી જ રાજકીય પક્ષોનો ઉદય થયો હતો, છતાં તે સમયે કોઈને ‘દેશદ્રોહી’ કહેવામાં આવ્યા નહોતા. આ નિષ્ઠુરતા એ દર્શાવે છે કે સત્તામાં આવ્યા પછી માનવીય સંવેદનાઓ કેટલી ઓછી થઈ ગઈ છે.
સુરત માટે ઐતિહાસિક રાહત પેકેજ
એક તરફ દિલ્હીમાં આંદોલનનો અવાજ છે, તો બીજી તરફ ગુજરાતમાં કુદરતી આફતનો માર છે. સુરત શહેર માટે સરકારે 550 કરોડ રૂપિયાનું ઐતિહાસિક પેકેજ જાહેર કર્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના જન્મદિવસ નિમિત્તે જાહેર કરાયેલું આ પેકેજ અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું આર્થિક પેકેજ માનવામાં આવે છે. નાના વેપારીઓ માટે રોકડ સહાયમાં વધારો, 30 લાખ રૂપિયા સુધીની વ્યાજમુક્ત લોન અને એક વર્ષ માટે પ્રોપર્ટી ટેક્સમાં મુક્તિ જેવી જોગવાઈઓ રાહતરૂપ છે. વડોદરા કે અમરેલીના અગાઉના પૂરના પેકેજોની સરખામણીમાં આ સહાયની રકમ ઘણી વધારે છે. ડેપ્યુટી સીએમ હર્ષ સંઘવીએ જણાવ્યું કે આ નિર્ણય અસરગ્રસ્તોના પુનઃવસન માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
લોકશાહી અને સંવેદનાની અપેક્ષા
જંતર-મંતર પર બેઠેલો એક વ્યક્તિ જ્યારે શિક્ષણ સુધારાની વાત કરે છે, ત્યારે તે આખા દેશના ભાવિની વાત કરે છે. સરકાર ભલે ગમે તેટલા તર્ક આપે, પણ સંવાદ વિનાનો સમાજ ક્યારેય પ્રગતિ કરી શકતો નથી. સુરત જેવું આર્થિક પેકેજ આપવું એ સરકારની ફરજ છે, પરંતુ જનતાના અવાજને સાંભળવો એ સરકારની નૈતિક જવાબદારી છે. ઇતિહાસમાં નોંધાયું છે કે જ્યારે સત્તા પ્રશ્નોથી ડરે છે, ત્યારે તે લોકશાહીના પાયા નબળા પાડે છે. આશા રાખીએ કે આંદોલનકારીઓની માંગણીઓ પ્રત્યે સરકાર સકારાત્મક અભિગમ અપનાવે અને દેશના વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત થાય.
આ પણ વાંચો:
