Delhi RAF Pellet Firing: 20 જુલાઈના રોજ દિલ્હીમાં યોજાયેલા “ચલો સંસદ” માર્ચ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓ સામે રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF) દ્વારા એન્ટી-રાયટ ગન (ARG)થી પ્લાસ્ટિક પેલેટ ફાયર કરાયા હોવાનો મહત્વપૂર્ણ ખુલાસો થયો છે. સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી ડેલી ડાયરી (DD) એન્ટ્રીના આધારે સામે આવેલી માહિતી મુજબ, આ કાર્યવાહી દિલ્હી પોલીસના એક આઈપીએસ અધિકારીના આદેશ બાદ કરવામાં આવી હતી. અગાઉ દિલ્હી પોલીસે પ્રદર્શન દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ હવે સામે આવેલા દસ્તાવેજોએ સમગ્ર ઘટનાને નવા વિવાદમાં મૂકી દીધી છે.
ડીડી એન્ટ્રીમાં પેલેટ ફાયરિંગની નોંધ
સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી ડેલી ડાયરી (DD) એન્ટ્રી મુજબ, કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતૃત્વમાં યોજાયેલા પ્રદર્શન દરમિયાન ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે વિવિધ પ્રકારના ભીડ નિયંત્રણ સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. નોંધ મુજબ 55 નોન-ઇલેક્ટ્રિકલ શેલ, 15 ઇલેક્ટ્રિકલ શેલ, 5 ટિયર સ્મોક ગ્રેનેડ, 2 એન્ટી-રાયટ ગન (ARG), 2 બેલિસ્ટિક કાર્ટ્રિજ અને 2 પ્લાસ્ટિક પેલેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
આદેશ ડીસીપીના, કાર્યવાહી RAF દ્વારા
પોલીસ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, એન્ટી-રાયટ ગનનો ઉપયોગ માત્ર એક જ સ્થળે કરવામાં આવ્યો હતો. કનોટ પ્લેસ વિસ્તારમાં તૈનાત RAFના એક જવાને બે રાઉન્ડ પ્લાસ્ટિક પેલેટ ફાયર કર્યા હતા. આ કાર્યવાહી ત્યાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની ફરજ બજાવી રહેલા ડેપ્યુટી કમિશનર ઑફ પોલીસ (DCP)ના આદેશ પર કરવામાં આવી હોવાનું આંતરિક તપાસમાં પણ સામે આવ્યું છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જે RAF યુનિટે પેલેટ ફાયર કર્યા હતા તેની કમાન્ડ ડેપ્યુટી કમાન્ડર પાસે હતી. જોકે, આદેશ આપનાર ડીસીપીની નિયમિત પોસ્ટિંગ નવી દિલ્હી જિલ્લામાં નહોતી. તેમને ખાસ કરીને તે દિવસે કાયદો અને વ્યવસ્થાની ફરજ માટે તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
જંતર-મંતરથી સંસદ તરફ કૂચ દરમિયાન તણાવ
20 જુલાઈના રોજ હજારો પ્રદર્શનકારીઓ જંતર-મંતર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ભેગા થયા હતા અને સંસદ તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. ભીડને રોકવા અને નિયંત્રણમાં લેવા માટે પોલીસ અને RAFની મોટી સંખ્યામાં તૈનાતી કરવામાં આવી હતી.
ડીડી એન્ટ્રીમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે RAFના ડેપ્યુટી કમાન્ડરે ડી.ઓ. રૂમમાં હાજર રહી જણાવ્યું હતું કે તેઓ આદેશ અનુસાર ડીસીપી સાથે ઝોન-1 એટલે કે જંતર-મંતર વિસ્તારમાં ફરજ પર હતા.
દિલ્હી પોલીસના અગાઉના દાવા સામે નવા સવાલો
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે દિલ્હી પોલીસે અગાઉ સત્તાવાર રીતે દાવો કર્યો હતો કે 20 જુલાઈના પ્રદર્શન દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો. પરંતુ હવે ડેલી ડાયરીની નોંધ અને પોલીસ સૂત્રોના દાવા બાદ આ સત્તાવાર નિવેદન પર સવાલો ઊભા થયા છે.
RAFની આંતરિક તપાસમાં પણ ગંભીર નોંધ
આ મામલે RAF દ્વારા કરવામાં આવેલી આંતરિક તપાસમાં પણ જાણવા મળ્યું હતું કે કનોટ પ્લેસ વિસ્તારમાં એક જવાને બે રાઉન્ડ પ્લાસ્ટિક પેલેટ ફાયર કર્યા હતા. તપાસમાં આ પણ સ્પષ્ટ થયું કે એન્ટી-રાયટ ગનનો ઉપયોગ સમગ્ર પ્રદર્શન દરમિયાન માત્ર એક જ સ્થળે કરવામાં આવ્યો હતો.
RAF પ્રમુખે અધિકારીઓને ઠપકો આપ્યો
બાદમાં યોજાયેલી સમીક્ષા બેઠક દરમિયાન RAFના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ સીમા ધુંધિયાએ મેદાનમાં તૈનાત અધિકારીઓ અને જવાનોને કડક શબ્દોમાં ઠપકો આપ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રદર્શનકારીઓ સામે જરૂરીયાત કરતાં વધુ બળનો ઉપયોગ થયાની ગંભીર માહિતી મુખ્યાલય સુધી પહોંચી છે.
સમીક્ષા દરમિયાન એવા આરોપોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો કે કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓને જાણીજોઇને નીચે પાડી દેવામાં આવ્યા હતા અને જે લોકો આંદોલનમાંથી અલગ થઈ ચૂક્યા હતા તેમની સાથે પણ મારપીટ કરવામાં આવી હતી.
‘જરૂર કરતાં વધુ બળનો ઉપયોગ યોગ્ય નથી’
સીમા ધુંધિયાએ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સૂચના આપી કે ભીડ નિયંત્રણ દરમિયાન બળનો ઉપયોગ હંમેશા તબક્કાવાર અને પરિસ્થિતિ અનુસાર જ થવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે જરૂર કરતાં વધુ બળનો ઉપયોગ કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય નથી અને તે RAFની કામગીરીના ધોરણો વિરુદ્ધ છે.
પેલેટ ગન સહિતના કેટલાક સાધનોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમગ્ર ઘટનાની સમીક્ષા બાદ RAF મુખ્યાલયે રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં ફરજ દરમિયાન પ્રોજેક્ટાઇલ એટેક ગન (PAG અથવા પેલેટ ગન), ઇલેક્ટ્રિકલ હથિયારો અને ઇલેક્ટ્રિકલ શીલ્ડના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભવિષ્યમાં આવા સાધનોનો ઉપયોગ ન થાય તે માટે સ્પષ્ટ સૂચનાઓ પણ આપવામાં આવી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ ચાલી રહી છે સુનાવણી
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટ દિલ્હીમાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે કથિત રીતે વધુ બળના ઉપયોગ અને પોલીસ કાર્યવાહીને લઈને દાખલ કરવામાં આવેલી અનેક અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહી છે. નવા ખુલાસાઓ બાદ આ મામલો વધુ ચર્ચાનો વિષય બનવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
