Manipur NRC: મણિપુરમાં નેશનલ સિટિઝન રજિસ્ટર (NRC) અને આગામી જનગણનાને લઈને રાજકીય તથા સામાજિક મતભેદ ફરી સામે આવ્યા છે. કુકી-ઝો સમુદાયની સર્વોચ્ચ સંસ્થા કુકી-ઝો કાઉન્સિલ (KZC)એ કેટલાક મૈતેઈ અને નાગા સંગઠનો દ્વારા જનગણના પહેલાં NRC લાગુ કરવાની માંગનો વિરોધ કર્યો છે. કાઉન્સિલે આ માંગને ‘ઉતાવળી અને અયોગ્ય’ ગણાવીને કહ્યું છે કે NRC રાષ્ટ્રીય પ્રક્રિયા હોવાથી તેના સમય અને અમલીકરણ અંગે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર કેન્દ્ર સરકાર પાસે છે.
KZCએ NRCના સમય અંગે રાજ્ય સંગઠનોના અધિકાર પર સવાલ ઉઠાવ્યો
રવિવારે જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં KZCએ જણાવ્યું કે NRC કેન્દ્ર સરકારના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવતી રાષ્ટ્રીય પ્રક્રિયા છે. કાઉન્સિલના માહિતી અને પ્રચાર સચિવ ગિંઝા વુઅલઝોંગની સહીવાળા નિવેદન અનુસાર મણિપુરમાં કાર્યરત કોઈ સંગઠન અથવા રાજ્ય સરકાર પાસે રાષ્ટ્રીય NRC પ્રક્રિયા ક્યારે શરૂ કરવી અથવા કેવી રીતે અમલમાં મૂકવી તે નક્કી કરવાનો કાયદેસર આધાર નથી.
કુકી-ઝો કાઉન્સિલે નિષ્પક્ષ જનગણનાની માંગ કરી
કાઉન્સિલે મણિપુરના હાલના સંઘર્ષ દરમિયાન વસ્તી અને વસ્તી વિષયક સ્થિતિ અંગે વિવિધ દાવાઓ અને દુષ્પ્રચાર ફેલાવવામાં આવ્યા હોવાનો આરોપ લગાવ્યો. KZCનું કહેવું છે કે આવી સ્થિતિમાં તથ્યો સ્થાપિત કરવા માટે નિષ્પક્ષ જનગણના જરૂરી છે. કાઉન્સિલના જણાવ્યા પ્રમાણે જનગણના જ વસ્તી વિષયક માહિતીનો વિશ્વસનીય આધાર બની શકે છે અને તેના આધારે જ આગળની નીતિગત પ્રક્રિયાઓ હાથ ધરવી જોઈએ.
સીમાંકન પ્રક્રિયાનું પણ KZCએ કર્યું સ્વાગત
કુકી-ઝો કાઉન્સિલે સીમાંકન પ્રક્રિયાને પણ આવકારી છે. 2021માં મહામારીને કારણે સીમાંકનની પ્રક્રિયા ટળી હતી. KZCના મતે ચકાસાયેલા વસ્તી વિષયક આંકડાઓના આધારે યોગ્ય રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સીમાંકન જરૂરી છે. કાઉન્સિલે આ પ્રક્રિયા વિશ્વસનીય વસ્તી આંકડાઓના આધારે આગળ વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
2027ની જનગણના પહેલાં NRCની માંગ સામે વાંધો
KZCએ કહ્યું કે જનગણના 2027ના પરિણામો પૂર્ણ થઈને સત્તાવાર રીતે પ્રકાશિત થાય તે પહેલાં NRC લાગુ કરવાની માંગ ઉતાવળભરી ગણાય. કાઉન્સિલના જણાવ્યા અનુસાર કુકી-ઝો સમુદાયને લઈને NRCની માંગ મુખ્યત્વે પુષ્ટિ વગરના આરોપો અને અટકળો પર આધારિત છે. કાઉન્સિલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વસ્તી વિષયક મુદ્દાઓ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ સત્તાવાર અને ચકાસાયેલા આંકડાઓના આધારે જ કાઢવા જોઈએ.
આસામના NRC અનુભવનો કુકી-ઝો કાઉન્સિલે આપ્યો ઉલ્લેખ
KZCએ પોતાના વિરોધને સમજાવવા માટે આસામના NRC અનુભવનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. 1985ના આસામ કરાર હેઠળ હાથ ધરાયેલી NRC પ્રક્રિયામાં અંતિમ યાદીમાંથી લગભગ 19 લાખ લોકો બહાર રહી ગયા હતા. ત્યારબાદ આ પ્રક્રિયા ફોરેન સિટિઝન ટ્રિબ્યુનલ્સ સમક્ષ કાનૂની પડકારો અને અપીલો સાથે જોડાઈ હતી. KZCનું કહેવું છે કે મણિપુરમાં આવી જ પ્રક્રિયાની માંગ કરનારાઓએ તેના વહીવટી અને કાનૂની પરિણામો તથા તેની જટિલતા અંગે પહેલાં ગંભીરતાથી વિચારવું જોઈએ.
સાંપ્રદાયિક દુષ્પ્રચારથી વસ્તી વિષયક મુદ્દાઓને દૂર રાખવાની અપીલ
કાઉન્સિલે તમામ સંબંધિત પક્ષોને જનગણનાની પ્રક્રિયામાં કોઈ અવરોધ ન ઊભો કરવાની અપીલ કરી છે. સાથે જ કેન્દ્ર સરકારના NRC અંગેના અધિકારનું સન્માન કરવા અને વસ્તી વિષયક મુદ્દાઓનો ઉપયોગ સાંપ્રદાયિક દુષ્પ્રચાર અથવા કોઈ સમુદાયના ઉત્પીડન માટે ન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
ખીણના સંગઠનોની ‘NRC નહીં તો જનગણના નહીં’ માંગ
બીજી તરફ મણિપુરના ખીણ વિસ્તારોમાં NRCની માંગને લઈને વિરોધ ચાલુ છે. BJP, કોંગ્રેસ અને વિવિધ નાગરિક સંગઠનો સાથે જોડાયેલા લોકો, જેમાં નાગા, મૈતેઈ અને અન્ય સમુદાયોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે, 1951ને આધાર વર્ષ માનીને NRC પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી જનગણના આગળ ન વધારવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
આ માંગને લઈને ખીણના વિવિધ વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે. કેટલાક સ્થળોએ દરરોજ ધરણાં યોજાઈ રહ્યાં છે, જ્યારે રાત્રિના સમયે રેલીઓ પણ કાઢવામાં આવી રહી છે. આ સંગઠનોનું માનવું છે કે વસ્તી અંગેના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કર્યા વગર જનગણના કરવાથી રાજ્યની હાલની સામાજિક સ્થિતિ વધુ જટિલ બની શકે છે.
કોકોમીની ચેતવણીથી વિવાદ વધુ તીવ્ર
રવિવારે કોઓર્ડિનેટિંગ કમિટી ઓન મણિપુર ઇન્ટિગ્રિટી (કોકોમી)એ ચેતવણી આપી કે NRC અપડેટ કર્યા વિના મણિપુરમાં જનગણનાની પ્રક્રિયા આગળ વધારવામાં આવશે તો રાજ્યમાં પહેલેથી રહેલું વિભાજન વધુ ઊંડું થઈ શકે છે. સંગઠને લોકોને તેમની માંગનું સંતોષકારક સમાધાન ન થાય ત્યાં સુધી ‘NRC નહીં, તો જનગણના નહીં’ આંદોલનમાં સક્રિયપણે જોડાવા અપીલ કરી છે.
2027ની જનગણનાની પ્રક્રિયા શરૂ, હાઉસ-લિસ્ટિંગ સપ્ટેમ્બરમાં
આ સમગ્ર વિવાદ 2027ની જનગણનાના હાઉસ-લિસ્ટિંગ તબક્કા દરમિયાન ચાલી રહ્યો છે. મણિપુરમાં 17 ઓગસ્ટથી ‘સેલ્ફ-એન્યુમરેશન’ એટલે કે લોકો દ્વારા પોતાની માહિતી નોંધાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી. જ્યારે મુખ્ય હાઉસ-લિસ્ટિંગ કામગીરી 1 સપ્ટેમ્બરથી 30 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે હાથ ધરાવાની છે.
મુખ્યમંત્રીની NRC અંગે ચર્ચાની ખાતરી
20 ઓગસ્ટે મુખ્યમંત્રી યુમનામ ખેમચંદે વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિઓના એક પ્રતિનિધિમંડળ સાથે મુલાકાત દરમિયાન રાજ્યમાં NRC લાગુ કરવાની સરકારની તરફેણ અંગે ખાતરી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર મણિપુરમાં NRCને કોઈ મુશ્કેલી વિના લાગુ કરવાના સમર્થનમાં છે. મુખ્યમંત્રીએ વિદ્યાર્થીઓને એ પણ ખાતરી આપી કે 2 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થનારા રાજ્ય વિધાનસભાના સત્રમાં મણિપુરમાં NRC લાગુ કરવાની બાબતે ચર્ચા કરવામાં આવશે.
જનગણના અને NRC વચ્ચેનો વિવાદ હવે મહત્વપૂર્ણ તબક્કે
મણિપુરમાં એક તરફ કુકી-ઝો કાઉન્સિલ નિષ્પક્ષ જનગણનાને પ્રાથમિકતા આપવાની અને NRC અંગેનો નિર્ણય કેન્દ્રના અધિકારક્ષેત્રમાં રાખવાની માંગ કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ ખીણના સંગઠનો 1951ને આધાર વર્ષ બનાવીને NRC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા વિના જનગણના આગળ ન વધારવાની માંગ કરી રહ્યા છે. હવે 1 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થનારી મુખ્ય હાઉસ-લિસ્ટિંગ પ્રક્રિયા અને 2 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થનાર વિધાનસભા સત્ર આ મુદ્દે આગામી રાજકીય અને વહીવટી ચર્ચા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
