Modi Birthday School Celebration: દિલ્હીમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના જન્મદિવસ 17 સપ્ટેમ્બરે દિલ્હીની સરકારી શાળાઓમાં વિશેષ કાર્યક્રમો યોજવાના નિર્દેશને લઈને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. દિલ્હીની ઓછામાં ઓછી 75 સરકારી શાળાઓ, જેને CM શ્રી શાળા તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવી છે, તેમાં દીવા પ્રગટાવવાના કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. શિક્ષકોને ધોરણ 10માં ટોપ કરનારા વિદ્યાર્થીઓના ઘરે જઈને તેમને આશીર્વાદ આપવા અને ત્યાં પણ દીવો પ્રગટાવવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
‘આશીર્વાદનો દીવો’ માટે શાળાઓમાં સામગ્રીનું વિતરણ
17 સપ્ટેમ્બરે યોજાનારા ‘આશીર્વાદનો દીવો’ કાર્યક્રમ માટે છત્રસાલ સ્ટેડિયમમાંથી CM શ્રી શાળાઓ સુધી દીવા, રૂ અને તેલ જેવી જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવામાં આવી છે. શાળાઓને કાર્યક્રમની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરીને તેનું ફૂટેજ ગૂગલ ડ્રાઇવ પર અપલોડ કરવાની સૂચના પણ આપવામાં આવી છે.
દિલ્હી શિક્ષણ નિર્દેશાલયના સહાયક નિયામક, શારીરિક શિક્ષણ અને રાષ્ટ્રીય એકતા તરફથી જારી કરાયેલા સત્તાવાર પત્રમાં જણાવાયું છે કે નક્કી કરેલી વ્યવસ્થા મુજબ દીવાની સામગ્રી માત્ર CM શ્રી શાળાઓને આપવામાં આવશે. અન્ય સરકારી શાળાઓએ ધોરણ 10ના ટોપર વિદ્યાર્થીઓના ઘરે યોજાનારી પ્રવૃત્તિ માટે જરૂરી સામગ્રીની વ્યવસ્થા પોતાના સ્તરે કરવાની રહેશે.
17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર સુધી ‘સેવા સંકલ્પ ઉત્સવ’
મોદીના જન્મદિવસ સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમો માત્ર 17 સપ્ટેમ્બર સુધી મર્યાદિત નથી. ‘સેવા સંકલ્પ ઉત્સવ’ અંતર્ગત 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર સુધી એક મહિના દરમિયાન વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ યોજવાની યોજના છે. તેમાં ભાષણ, ચિત્રકલા અને રીલ બનાવવાની સ્પર્ધાઓનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, આ પ્રવૃત્તિઓ કઈ ચોક્કસ શાળાઓમાં ફરજિયાત છે તે અંગે સત્તાવાર પત્રમાં સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા નથી. પત્રમાં તમામ કાર્યક્રમોનું રેકોર્ડિંગ કરીને ગૂગલ ડ્રાઇવ પર અપલોડ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. આ કાર્યક્રમો એવા સમયે યોજાઈ રહ્યા છે જ્યારે દિલ્હીની સરકારી શાળાઓમાં મધ્યસત્ર પરીક્ષાઓ પણ ચાલી રહી છે.
શિક્ષકોની ભૂમિકા અંગે શિક્ષણવિદોની ચિંતા
સરકારી શાળાઓમાં શિક્ષણ ઉપરાંત વિવિધ કાર્યક્રમો અને ઇવેન્ટ્સ યોજવાની જવાબદારી અંગે શિક્ષણવિદો અગાઉ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. NCERTના પૂર્વ નિયામક અને શિક્ષણવિદ્ કૃષ્ણ કુમારે શિક્ષકો પર વધતા બિન-શૈક્ષણિક કામ અંગે લખ્યું છે કે કેટલીક શાળાઓમાં શિક્ષકો ધીમે ધીમે ‘ઇવેન્ટ મેનેજર’ની ભૂમિકા ભજવવા લાગ્યા છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, શિક્ષકોને વિવિધ પ્રસંગોની ઉજવણી માટે ઉપરથી આદેશો મળે છે અને કાર્યક્રમ યોજ્યા બાદ તેના ફોટા કે વીડિયો અપલોડ કરીને આદેશનું પાલન થયું હોવાનું દર્શાવવાનું પણ કહેવામાં આવે છે. એક વરિષ્ઠ શિક્ષિકાએ વધારાના કામને કારણે અભ્યાસ પર અસર થતી હોવાના સંદર્ભમાં રાજીનામું આપ્યું હોવાનો પણ તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
સરકારી શાળાઓનો અન્ય કાર્યક્રમો માટે પણ ઉપયોગ
દિલ્હીની સરકારી શાળાઓનો સરકારી અથવા મોટા જાહેર કાર્યક્રમો માટે ઉપયોગ થતો રહ્યો છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ઓછામાં ઓછી 72 સરકારી શાળાઓનો ઉપયોગ લાલ કિલ્લા ખાતે યોજાયેલા આદિવાસી સમુદાયના સંમેલનમાં ભાગ લેનારા પ્રતિનિધિઓ અને મહેમાનોના રોકાણ માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમ RSS સાથે જોડાયેલા સંગઠનો દ્વારા યોજાયો હતો અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ મુખ્ય વક્તા હતા.
કેટલાક આદિવાસી સંગઠનો અને કાર્યકરોએ આ સંમેલનનો બહિષ્કાર કર્યો હતો અને કાર્યક્રમની વિચારધારા અંગે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. બીજી તરફ, દિલ્હી શિક્ષણ નિર્દેશાલયના સત્તાવાર પત્રમાં જણાવાયું હતું કે સક્ષમ સત્તાધિકારીએ જનજાતિ સુરક્ષા મંચને 21 મેથી 25 મે સુધી ચિહ્નિત 72 શાળાઓમાં પ્રતિનિધિઓ અને મહેમાનોના રોકાણની વ્યવસ્થા કરવાની મંજૂરી આપી હતી.
શાળાઓ શિક્ષણનું કેન્દ્ર કે કાર્યક્રમોનું સ્થળ?
શાળાઓમાં સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન સામાન્ય બાબત છે, પરંતુ સરકારી શાળાઓનો ઉપયોગ રાજકીય અથવા જાહેર કાર્યક્રમો માટે કેટલા પ્રમાણમાં થવો જોઈએ તે અંગે શિક્ષણ ક્ષેત્રે ચર્ચા ચાલી રહી છે. ખાસ કરીને જ્યારે શાળાઓમાં પરીક્ષાઓ ચાલી રહી હોય અને શિક્ષકો પર વધારાની જવાબદારીઓ હોય ત્યારે શૈક્ષણિક સમય અને સંસાધનોના ઉપયોગનો પ્રશ્ન વધુ મહત્વનો બની જાય છે.
દિલ્હી સરકાર અને શિક્ષણ તંત્ર પાસે સવાલ એ છે કે વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક હિતને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપતાં આ કાર્યક્રમોનું આયોજન કેવી રીતે કરવામાં આવ્યું છે? શું આવા કાર્યક્રમો માટે શિક્ષકો અને શાળાઓ પર વધારાનો વહીવટી બોજ મૂકવામાં આવી રહ્યો છે? અને સરકારી શાળાઓનો ઉપયોગ જાહેર અથવા રાજકીય કાર્યક્રમો માટે કરવાની સ્પષ્ટ નીતિ શું છે?
આ સમગ્ર મુદ્દો સરકારી શાળાઓમાં શિક્ષણ, સહ-અભ્યાસિક પ્રવૃત્તિઓ અને સરકારી કાર્યક્રમો વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવાની જરૂરિયાત તરફ ધ્યાન દોરે છે.
