SC Manipur Relief Camp Deaths: મણિપુરમાં 2023ની જાતિ આધારિત હિંસા બાદ રાહત શિબિરોમાં રહેતા વિસ્થાપિત લોકોના મોતને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકાર પાસેથી વિગતવાર જવાબ માંગ્યો છે. ગુરુવાર, 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુર સરકારને 25 અપ્રાકૃતિક મોત અંગે જસ્ટિસ ગીતા મિત્તલ સમિતિ દ્વારા માંગવામાં આવેલી માહિતી સંતોષકારક રીતે ન આપવા બદલ ટકોર કરી હતી.
25 અપ્રાકૃતિક મોત અંગે કોર્ટની નારાજગી
સુપ્રીમ કોર્ટના જણાવ્યા પ્રમાણે, જસ્ટિસ ગીતા મિત્તલ સમિતિએ રાહત શિબિરોમાં થયેલા 25 અપ્રાકૃતિક મોત અંગે રાજ્ય સરકાર પાસેથી ગંભીર વિગતો માંગી હતી, પરંતુ સરકાર તરફથી મળેલા જવાબો સંતોષકારક નહોતા. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે મણિપુર સરકાર તરફથી હાજર એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીને કહ્યું કે આ સ્થિતિ અત્યંત ચોંકાવનારી છે, કારણ કે 25માંથી એક મામલો યૌન ઉત્પીડન સાથે પણ સંબંધિત હોવાનું કોર્ટ સમક્ષ આવ્યું છે.
મુખ્ય સચિવને કાર્યવાહીનો સંપૂર્ણ અહેવાલ આપવા આદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુરના મુખ્ય સચિવને આ મોત અંગે અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીનો વ્યાપક અહેવાલ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. અહેવાલમાં સંબંધિત કેસોની પોસ્ટમોર્ટમ વિગતો પણ સામેલ કરવાની રહેશે. કોર્ટનું કહેવું છે કે માત્ર મોતની સંખ્યા પૂરતી નથી, પરંતુ દરેક ગંભીર કેસમાં વહીવટીતંત્ર અને તપાસ એજન્સીઓએ શું કાર્યવાહી કરી તેની પણ સ્પષ્ટ માહિતી જરૂરી છે.
કોર્ટએ અહેવાલમાં રાહત શિબિરોમાં રહેતા આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકોની સુરક્ષા અને સન્માન માટે લેવામાં આવેલા પગલાંની વિગતો પણ માંગેલી છે. સાથે જ તેમને રોજિંદી જરૂરી સુવિધાઓ અને તબીબી સારવાર સુધી સરળતાથી પહોંચ મળી રહી છે કે નહીં તેની માહિતી આપવા પણ કહ્યું છે. CJI સૂર્યકાંતે રાજ્ય સરકારના વકીલોને મુખ્ય સચિવને જરૂરી કાર્યવાહી કરવા કહેતા ટકોર કરી હતી.
આઠ જિલ્લાઓના રાહત શિબિરોમાં 640 મોતનો ઉલ્લેખ
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશમાં એક અહેવાલનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં મણિપુરના આઠ જિલ્લાઓના રાહત શિબિરોમાં કુલ 640 લોકોનાં મોત થયાની માહિતી છે. કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયેલી વિગતો અનુસાર, આમાંથી માત્ર 20 કેસમાં પોસ્ટમોર્ટમ કરવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ ફોજદારી કેસ નોંધાયા હતા. આ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારને સવાલ કર્યો કે માત્ર 20 મૃતદેહોના પોસ્ટમોર્ટમ શા માટે કરવામાં આવ્યા.
કોર્ટએ આ કેસોમાં આપવામાં આવેલા વળતર અંગે પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો અને પૂછ્યું કે માત્ર 20,000થી 30,000 રૂપિયા જેટલું વળતર કેમ આપવામાં આવ્યું.
RTIમાં 731 વિસ્થાપિતોના મોતનો આંકડો
આ સમગ્ર મામલે અગાઉ RTI હેઠળ મળેલી માહિતીના આધારે મણિપુરમાં રાહત શિબિરો અને પ્રીફેબ્રિકેટેડ આવાસોમાં રહેતા ઓછામાં ઓછા 731 આંતરિક રીતે વિસ્થાપિત લોકોનાં મોત થયાનો અહેવાલ સામે આવ્યો હતો. આ આંકડા મે 2023માં મૈતેઈ અને કુકી-જો સમુદાયો વચ્ચે હિંસા શરૂ થયા બાદના સમયગાળાને આવરી લે છે. રાજ્યના ગૃહ વિભાગે વિવિધ જિલ્લા વહીવટીતંત્ર પાસેથી મળેલી માહિતી એકત્ર કરી હતી.
ચૂરાચાંદપુરમાં સૌથી વધુ 248 મોત
RTIના જિલ્લાવાર આંકડા પ્રમાણે, ચુરાચાંદપુરમાં સૌથી વધુ 248 મોત નોંધાયા હતા. ત્યારબાદ બિષ્ણુપુરમાં 151, કાંગપોકપીમાં 128, ઇમ્ફાલ પશ્ચિમમાં 94, કાકચિંગમાં 60, ઇમ્ફાલ પૂર્વમાં 25, જિરીબામમાં 13, થૌબલમાં 11 અને તેંગનૌપાલમાં એક મોત નોંધાયું હતું. આ આંકડા રાહત શિબિરો અને અસ્થાયી પ્રીફેબ્રિકેટેડ આવાસોમાં રહેતા વિસ્થાપિત લોકોના હતા.
રાહત શિબિરોમાં સુરક્ષા અને સારવાર પર ભાર
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હિંસાને કારણે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોને માત્ર આશ્રય આપવો પૂરતો નથી. તેમની સુરક્ષા, સન્માન, રોજિંદી જરૂરિયાતો અને તબીબી સારવાર સુધીની પહોંચ પણ સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને અપ્રાકૃતિક મોતના કેસોમાં તપાસ, પોસ્ટમોર્ટમ અને ફોજદારી કાર્યવાહી અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી હોવાનું કોર્ટની કાર્યવાહી પરથી સામે આવ્યું છે.
હવે મણિપુરના મુખ્ય સચિવે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાનો રહેશે. તેમાં 25 અપ્રાકૃતિક મોતની તપાસથી લઈને પોસ્ટમોર્ટમની વિગતો, કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી તથા રાહત શિબિરોમાં રહેતા વિસ્થાપિત લોકો માટે સુરક્ષા અને આરોગ્યસેવાઓ અંગેની માહિતી સામેલ કરવાની રહેશે. આ અહેવાલ બાદ કેસમાં આગળની કાર્યવાહી અંગે કોર્ટ વધુ નિર્દેશ આપી શકે છે.
