સોનિયા ગાંધીનાં સંસ્મરણ અંગે સૌથી વધુ ચર્ચાતી વાત તેમના પતિ રાજીવ ગાંધીના વડાપ્રધાન બનવાના નિર્ણય સાથે જોડાયેલી છે. પુસ્તક અંગે જાહેર કરાયેલા વિડિયોમાં તેમણે જણાવ્યું કે જ્યારે રાજીવ ગાંધીને વડાપ્રધાન બનવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે તેઓ આ નિર્ણયની સંપૂર્ણપણે વિરુદ્ધ હતાં.
રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં પ્રવેશતાં પહેલાં વિમાનચાલક તરીકે કામ કરતા હતા. તેમના નાના ભાઈ સંજય ગાંધીનું 1980માં વિમાન દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ થયા બાદ રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ 1984માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા પછી તેઓ દેશના વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના નિવેદનમાં રાજીવ ગાંધીના વડાપ્રધાન બનવા સામે વિરોધ કરવાનું ચોક્કસ કારણ જણાવ્યું નથી. તેથી તેમની આશંકાઓ અને તે સમયની પારિવારિક પરિસ્થિતિ વિશે વધુ વિગતો જાણવા માટે સંસ્મરણમાં આ પ્રસંગનું વર્ણન મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
There’s bound to be some tamasha when this book comes out. After all, others have spent decades telling my “story”, now it’s my turn. https://t.co/jDy5vBI8ey
— Sonia Gandhi (@SoniaGandhi) October 27, 2026
‘બીજા લોકો મારી કહાણી કહેતા હતા, હવે મારો વારો’
સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તક લખવા પાછળનો હેતુ સમજાવતાં કહ્યું કે લાંબા સમયથી અન્ય લોકો તેમના જીવન અને અનુભવો વિશે લખતા અને બોલતા રહ્યા છે. હવે તેઓ પોતે પોતાના દૃષ્ટિકોણથી જીવનની ઘટનાઓ રજૂ કરવા માગે છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પુસ્તક વાંચ્યા પછી લોકો તેમના વિશે અલગ-અલગ અભિપ્રાય બાંધી શકે છે. કોઈ તેમને પહેલાં કરતાં વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે, જ્યારે કોઈનો અભિપ્રાય વધુ ખરાબ પણ થઈ શકે છે. જાહેર જીવનમાં રહેલી વ્યક્તિ પોતાના અનુભવો રજૂ કરે ત્યારે આવી પ્રતિક્રિયાઓ સ્વાભાવિક છે, એવું તેમનું માનવું છે.
‘ધ રેડ સાડી’માં પણ રાજીવ ગાંધીના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ
રાજીવ ગાંધી વડાપ્રધાન બને તે અંગે સોનિયા ગાંધીની ચિંતાનો ઉલ્લેખ અગાઉ લેખક ઝેવિયર મોરોની જીવનચરિત્રાત્મક નવલકથા ‘ધ રેડ સાડી’માં પણ થયો હતો. આ રચનામાં રાજીવ ગાંધીના વડાપ્રધાન બનવાના નિર્ણય અંગે સોનિયા ગાંધીની આશંકાઓ અને તેમને આ જવાબદારી સ્વીકારવાથી રોકવાના પ્રયાસોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
જોકે, ‘ધ રેડ સાડી’ એક નાટકીય શૈલીમાં લખાયેલી જીવનચરિત્રાત્મક રચના છે. તેને સોનિયા ગાંધીનાં પોતાનાં સંસ્મરણ સમાન ગણી શકાય નહીં. હવે તેઓ પોતે આ ઘટનાને કેવી રીતે યાદ કરે છે અને તે સમયે તેમની ચિંતાઓ શું હતી, તે જાણવાની ઉત્સુકતા વધી છે.
10 નવેમ્બરે પ્રકાશિત થશે ‘બિલૉન્ગિંગ’
‘બિલૉન્ગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવ’ 10 નવેમ્બરે પ્રકાશિત થવાનું છે. તેમાં સોનિયા ગાંધીના બાળપણથી લઈને ભારતના રાજકારણમાં તેમની લાંબી સફર સુધીના અનુભવોનો સમાવેશ થાય છે. પુસ્તકમાં ઇટાલીમાં વિતાવેલાં શરૂઆતનાં વર્ષો, રાજીવ ગાંધી સાથેની મુલાકાત, લગ્ન અને ગાંધી પરિવાર સાથેના સંબંધો જેવા અંગત પ્રસંગો આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
સોનિયા ગાંધીનો જન્મ ઇટાલીમાં થયો હતો અને તેઓ વેનેતો વિસ્તારમાં ઉછર્યાં હતાં. 1965માં કેમ્બ્રિજમાં રાજીવ ગાંધી સાથે તેમની મુલાકાત થઈ હતી. ત્યારબાદ બંનેએ લગ્ન કર્યાં અને સોનિયા ગાંધી ભારત આવ્યાં. નવા દેશ, પરિવાર અને સામાજિક વાતાવરણ સાથે તાલમેલ બેસાડવાના અનુભવો પણ તેમના જીવનની સફરનો ભાગ રહ્યા છે.
ગાંધી પરિવારની ત્રણ મોટી દુર્ઘટનાઓનો પણ ઉલ્લેખ
સોનિયા ગાંધીના જીવન પર ગાંધી પરિવાર સાથે જોડાયેલી અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓની ઊંડી અસર પડી હતી. 1980માં સંજય ગાંધીનું વિમાન દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ, 1984માં ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા અને 1991માં રાજીવ ગાંધીની હત્યા તેમના જીવનના નિર્ણાયક પ્રસંગો હતા.
રાજીવ ગાંધીની હત્યા પછી સોનિયા ગાંધી લાંબા સમય સુધી સક્રિય રાજકારણથી દૂર રહ્યાં હતાં. જોકે, બાદમાં તેઓ કોંગ્રેસમાં સક્રિય થયાં અને પક્ષના નેતૃત્વની જવાબદારી સંભાળી. આ અનુભવોને કારણે તેમનાં સંસ્મરણમાં અંગત જીવનની સાથે ભારતીય રાજકારણના મહત્ત્વપૂર્ણ સમયગાળાની ઝલક પણ જોવા મળી શકે છે.
2004માં વડાપ્રધાન પદ સ્વીકાર્યું નહોતું
સોનિયા ગાંધીના રાજકીય જીવનનો બીજો ચર્ચાસ્પદ પ્રસંગ 2004ની લોકસભા ચૂંટણી પછીનો છે. કોંગ્રેસના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધને ચૂંટણીમાં સફળતા મેળવી અને સોનિયા ગાંધી વડાપ્રધાન બનશે તેવી ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. જોકે, તેમણે આ પદ સ્વીકાર્યું નહોતું અને ડૉ. મનમોહન સિંહ વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
રાજીવ ગાંધીના વડાપ્રધાન બનવા અંગેના વિરોધ અને 2004માં પોતે વડાપ્રધાન પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવા વચ્ચેનો સંબંધ સમજવા માટે પણ આ સંસ્મરણ રસપ્રદ બની શકે છે. જોકે, બંને નિર્ણયો પાછળનાં કારણો એકસરખાં હતાં એવું માનવા માટે પૂરતી માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.
પ્રથમ વખત ઇન્સ્ટાગ્રામ અને એક્સ પર સક્રિય થયાં
22 ઑક્ટોબરે સોનિયા ગાંધીએ પોતાનાં સંસ્મરણનો વિડિયો શેર કર્યો હતો. આ સાથે તેમણે પ્રથમ વખત ઇન્સ્ટાગ્રામ અને એક્સ પર પોતાનાં ખાતાં શરૂ કર્યાં હતાં. વિડિયોમાં તેઓ પુસ્તકની નકલો મેળવતાં અને પુત્રી પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા સાથે મીઠાઈ વહેંચતાં જોવા મળ્યાં હતાં.
પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધી પોતાના અંગત અનુભવો અને રાજકીય સફરને કઈ રીતે રજૂ કરે છે, તે જાણવાની ઉત્સુકતા હવે વધી છે. તેમનું ‘તમાશો’વાળું નિવેદન પણ ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે. જોકે, પુસ્તક પ્રકાશિત થયા પછી જ સ્પષ્ટ થશે કે તેમાં કઈ ઘટનાઓ અંગે નવી વિગતો આપવામાં આવી છે અને રાજીવ ગાંધીના વડાપ્રધાન બનવાના નિર્ણય અંગે સોનિયા ગાંધી પોતાના અનુભવને કેવી રીતે સમજાવે છે.
